Terwijl president Bassirou Diomaye Faye naar verluidt het Grondwettelijk Hof heeft verzocht zich uit te spreken over de mogelijkheid om vervroegde parlementaire verkiezingen te koppelen aan lokale verkiezingen, analyseert El Amath Thiam, voorzitter van Justice sans Frontière, de verschillende juridische opties die aan de Hoge jurisdictie ter beschikking staan. Volgens hem kan het Hof worden gevraagd om zich uit te spreken over de constitutionele implicaties van zo’n project, maar blijft zijn bevoegdheid strikt begrensd door de Grondwet en de organische wet.
Het lopende debat over de bevoegdheid van het Grondwettelijk Hof om te oordelen over het voorstel van het staatshoofd, Bassirou Diomaye Diakhar Faye, om de koppeling van vervroegde parlementaire verkiezingen met lokale verkiezingen door te voeren, laat de voorzitter van Justice sans Frontière niet onverschillig. Terwijl er sinds vorige week berichten de ronde doen over een verzoek aan de Hoge Raad om zich uit te spreken over deze hypothese, die steeds vaker wordt genoemd door bondgenoten in de coalitie “Diomaye Président”, is El Amath Thiam van mening dat, indien dit verzoek inderdaad betrekking heeft op een koppeling van vervroegde parlementaire verkiezingen en lokale verkiezingen, verschillende scenario’s denkbaar zijn.
Verwijzend naar een eerste mogelijkheid benadrukt de jurist-consulent dat de “Raad bevoegd zou kunnen verklaren om de constitutionele naleving van het gehele systeem te onderzoeken, gezien de aanwezigheid van parlementaire verkiezingen die onder haar bevoegdheid vallen”. De voorzitter van Justice sans Frontière voegt daaraan toe dat de zeven Wijzen “echter kunnen specificeren dat zij zich niet uitspreken over de materiële organisatie van de lokale verkiezingen noch over hun geschil, maar alleen over de constitutionele implicaties van de voorgestelde kalender.”
Voorts brengt de jurist-consulent een derde hypothese naar voren: het Grondwettelijk Hof zou ook kunnen benadrukken dat de beslissing om het electoraat op te roepen en de datum van de lokale verkiezingen vast te leggen toebehoort aan de bevoegde autoriteiten, onder voorbehoud van naleving van de Grondwet. “Naar onze mening, met oog op de Grondwet, de organische wet van 2016 en de recente jurisprudentie, beschikt het Grondwettelijk Hof niet over bevoegdheid om de datum van de verkiezingen vast te stellen, of het nu lokale of nationale verkiezingen zijn, noch om deze verkiezingen te organiseren”, benadrukt hij, en voegt daaraan toe: “Het is ook niet de rechter over lokale verkiezingen; zijn rechterlijke bevoegdheid is beperkt tot artikel 92, dat uitdrukkelijk gericht is op de verkiezing van de president van de Republiek, de parlementaire verkiezingen en het referendum.”
Zo stelt El Amath Thiam dat de verkiezingen van gemeenteraadsleden en departementale raadsleden onder het regime van de lokale overheden en hun eigen geschil vallen. Nog sterker, benadrukt hij, worden deze verkiezingen niet aangeduid als “nationale verkiezingen” in de zin van artikel 92. Desalniettemin merkt hij op dat, indien het Grondwettelijk Hof om advies wordt gevraagd door de president van de Republiek op basis van artikel 92, tweede lid, het zich kan uitspreken over de conformiteit met de Grondwet van een project dat een koppeling van parlementaire en lokale verkiezingen voorziet, of over een mogelijke uitzonderlijke verlenging van de mandaten van lokale overheden, zodra de ter sprake gebrachte vraag constitutionele aard heeft. “Centraal in dit verzoek ligt een belangrijke constitutionele vraag: hoe ver kan het Grondwettelijk Hof zijn adviserende bevoegdheid uitoefenen wanneer dezelfde vraag zowel nationale als lokale verkiezingen raakt?”, besluit hij.
