Generaal beschouwd als een belangrijke figuur in de hedendaagse Afrikaanse literatuur, heeft de Camerounese romanschrijfster Hemley Boum haar pen ver buiten de grenzen van haar land weten te vestigen met werken die onder andere geheugen, familie-erfenissen en de breuken in de geschiedenis verkennen.
Sinds haar prille jeugd duikt Hemley Boum in de wereld van de literatuur; ze behoort tot die schrijvers wiens reputatie de afgelopen jaren grenzen heeft overschreden.
Dankzij haar betrokken en aangrijpende romans, die de herinnering vaak verheerlijken, gebruikt de schrijfster haar pen om dit Kameroense en Afrikaanse erfgoed door te geven, via verhalen die geen enkele lezer onverschillig laten.
Tijdens een bezoek aan Dakar (van 21 tot 25 juli jl.), op uitnodiging van de boekhandel Plumes du monde en het Institut Français du Sénégal, praat deze Camerounese romanschrijfster, die zichzelf ‘engagée’ noemt, over haar liefde voor de literatuur,
Vrijmoedig en openhartig legt de in Douala geboren schrijfster uit hoe blij ze is deel uit te maken van degenen wiens werk wereldwijd is bekroond in de literaire wereld.
“Met mijn tweede boek +Si d’aimer+ won ik in 2013 mijn eerste prijs, +Le prix Ivoire+, die mij in Ivoorkust werd toegekend. Ik was zo blij en zo besefte ik dat mijn werk begon erkend te worden,” vertelde ze aan het team van APS.
In 2015 ontving zij de Grote Prijs voor de Afrikaanse literatuur (Grand Prix littéraire d’Afrique noire). Zij uit zich tevreden dat haar vele prijzen haar hebben doen inzien dat ‘haar werk niet vergeefs was’ en hoe ‘haar keuze uiteindelijk juist blijft’.
“Het gezin is altijd het moeilijkst te overtuigen, want mensen kennen je in je dagelijkse bestaan en zien je niet zoals anderen, maar ik was ontzettend blij met de prijzen en die vreugde weerspiegelde zich ook op mijn familie,” zei ze.
Hemley Boum meent dat prijzen niet het begin en het eind zijn van een schrijver, terwijl ze benadrukt dat ze wel een vorm van ‘legitimiteit’ met zich meebrengen.
Toch is ze verheugd over de aanmoedigingen die ze van haar familie ontvangt, met name van haar vader, nadat ze de prijzen had gewonnen.
De romanschrijfster heeft verschillende werken gepubliceerd, zoals ’Le clan des femmes’ (2010) en ’Si d’aimer’ (2012). Haar doorbraak kwam met haar historische roman ’Les maquisards’ (2015), dankzij het prestigieuze Prix du livre engagé en de Grote Prijs voor Afrikaanse literatuur.
De Cameroense bereikt ook internationale erkenning met ’Les jours viennent et passent’ (2019), een werk bekroond met de Prix Ahmadou Kourouma. In 2024 verschijnt haar meest recente roman getiteld ’Le rêve du pêcheur’, en zij kondigt aan dat in augustus een nieuw werk getiteld ’Nos vies sauvages’ zal volgen.
Literatuur, een jeugdige liefde
Hemley Boum behoort tot die meisjes die heel vroeg ondergedompeld werden in de wereld van de literatuur. Op vierjarige leeftijd had ze al contact met kinderboeken.
“Op vierjarige leeftijd las ik al kinderboeken”, aldus zij, eraan toevoegend dat haar intrede in de literatuur waarschijnlijk een toeval was, “omdat ze altijd deel uitmaakte van haar leven”.
“Boeken hebben mij doen reizen. Al vroeg begreep ik het potentieel van vrijheid, ontsnapping en de voedende eenzaamheid die boeken konden bieden”, aldus zij.
Verder merkt de Camerounese romanschrijfster op dat lezen haar altijd heeft gebracht tot een verlangen naar vrijheid, toevoegend: “en het eerste boek dat ik las op het moment dat ik me bewust werd, op zestien jaar, was Beloved van Toni Morrison. Dat boek heeft zowel mijn liefde voor literatuur als mijn verlangen om te schrijven doordrongen”, laat de schrijfster horen.
Volgens haar neemt literatuur een belangrijke plek in haar leven in en laat het haar deelnemen aan gesprekken door middel van lezen.
“ (…) Plotseling begonnen mensen die ik niet kende mij persoonlijk en intiem aan te spreken. Dat gaf me de drang om me bij dit gesprek aan te sluiten en te zeggen: ik heb jullie iets te vertellen”, verduidelijkt ze.
Ze herinnert zich hoe die literatuur haar heeft doen reizen over de hele wereld of in Afrika, met name naar Dakar, dankzij Cheikh Hamidou Kane, onder anderen.
De eerste stappen van de schrijfster
De liefde van Hemley Boum voor literatuur is ook bekend bij haar dierbare vriendinnen. Nelly Elimbi, een vriendin met wie ze vanaf de middelbare school ’Liberman’ van Douala tot de Katholieke Universiteit van Centraal-Afrika in Yaoundé heeft gedeeld, getuigt daarvan.
“We hebben Hemley leren kennen vanaf de derde klas en zijn samen doorg gegaan tot de Faculteit waar we zelfs kamerburen waren. Ik las haar terwijl ze nog in notitieboeken van 200 pagina’s aan het schrijven was”, getuigt zij.
Tijdens een bezoek aan Dakar om haar vriendin te steunen, prijst Nelly Elimbi de manuscripten van deze romanschrijfster die ze sinds de middelbare school altijd ‘prachtig’ heeft gevonden.
“Ik heb sommige manuscripten gelezen en nachtenlang eraan gewerkt. Het was prachtig, het brengt je mee,” zei ze, tevreden.
Hoewel ze zich de verhalen in die manuscripten niet meer kan herinneren, benadrukt ze wel ‘diepte’ van deze werken.
“Toen we op de Faculteit zaten en ik haar las, vroeg ik me soms af wanneer ze tijd vond om al die verhalen te schrijven terwijl ze naar de lessen moest. Het was ongelooflijk; ik vroeg me af hoe ze twee werelden combineerde,” aldus Nelly Elimbi.
Deze operationele medewerker bij de Wereldbank onderstreept hoe haar vriendin Hemley dezelfde stijl behield als voordien ze een bekende schrijfster werd.
“Deze verhalen waren zo goed beschreven, en als ik nu deze boeken lees, verbaast het me niet,” aldus zij.
Ze getuigt hoe ze telkens vol aandacht voor de manuscripten van Hemley Boum zat, simpelweg omdat ze ‘indringend’ waren.
Een betrokken persoon
“Ik ben een betrokken persoon. En ik voel me betrokken. Er zijn talloze zaken en gevechten die mij na aan het hart liggen en die weerspiegeld worden in mijn literatuur”, aldus Hemley Boum.
Volgens haar weerspiegelt haar betrokkenheid ook in haar schrijven, dat altijd ergens vandaan komt.
“Je hoeft me maar te lezen om te weten in welk spectrum ik mij bevind in de wereld, in de geopolitiek. Het is vrij duidelijk en ik vind het normaal dat ik betrokken ben,” benadrukt de romanschrijfster.
Zij legt uit hoe haar schrijven en het ontstaan van de werelden die daarmee verbonden zijn haar in staat stelt terug te keren naar “haar eigen obsessies” of “haar vragen”.
“Ik schrijf doorgaans geen thrillers; over het algemeen in mijn boeken, als je mij goed leest, staan in de eerste twintig pagina’s al het hele plot… voor mij is dat erg belangrijk, want een roman is geen Netflix-serie waarbij ik halverwege stop om het volgende deel spannend te houden,” voegt ze toe.
Toch erkent ze dat ze geen zeer snelle schrijfster is en dat ze de tijd neemt om een werk te ontwerpen.
“Wanneer ik een werk ontwerp, denk ik na, leg ik verbindingen en het kan achttien maanden tot twee jaar duren, maar ik schrijf elke dag,” getuigt ze.
