Als de definitieve breuk die in januari 2025 werd gevreesd, vermeden is, groeit de kloof tussen de Alliantie van Sahelstaten (AES) en ECOWAS niet minder snel. In een analyse die op 20 december 2025 werd gepubliceerd door Jeune Afrique, ontleedt journalist Aly Asmane Ascofaré hoe deze diplomatieke en veiligheidsparalyse terroristische groeperingen een ongekende kans biedt om hun greep uit te breiden richting de Golf van Guinee.
Het is een onuitgesproken scheiding, maar de gevolgen ervan zijn al meetbaar in mensenlevens. Amper twee jaar nadat Mali, Burkina Faso en Niger aankondigden zich terug te trekken uit de West-Afrikaanse organisatie, ligt de regionale samenwerking op het gebied van veiligheid volledig stil. Zoals Aly Asmane Ascofaré in Jeune Afrique aandraagt, is de regio in een fase van instabiliteit terechtgekomen, gekenmerkt door een sterke politieke wantrouw, die rechtstreeks ten voordele uitpakt voor de jihadistische netwerken.
De conclusie van het artikel is alarmerend: het gebrek aan grensoverschrijdende coördinatie heeft de administratieve grenzen van staten omgetoverd tot schuilplaatsen voor gewapende groeperingen. ISGS, de Islamitische Staat in het Grote Sahelgebied, en JNIM, de Groep ter Ondersteuning van de Islam en de Moslims, maken van deze lacunes gebruik om buiten hun sahelische epicentrum uit te waaieren.
Deze dynamiek is vooral zichtbaar in de driegrenzenregio die Burkina Faso, Niger en Benin met elkaar verbindt. Hier opereert de Katiba Hanifa, geleid door een luitenant van Amadou Koufa, nu met een verrast snelle mobiliteit en richt zij zich op de vitale logistieke corridors naar de havens van Cotonou en Lomé.
De Beninse president Patrice Talon, geciteerd door Jeune Afrique, uit zijn ongenoegen over het stilzwijgen van zijn Sahel-buurstaten: “Wat ons betreft is er geen enkele samenwerking op veiligheidsgebied. We blijven hen voortdurend contacteren… maar we krijgen geen antwoord.” Tegen dit diplomatieke muurtje heeft Cotonou zijn defensie zelfstandig moeten hervormen via de operatie Mirador, waardoor bases werden teruggetrokken om vijandelijke incursies beter te kunnen anticiperen.
Het artikel van Aly Asmane Ascofaré onderstreept de opkomst van nieuwe risicogebieden. Naast het Benino-Burkinese front ontwikkelt zich een toenemende dreiging aan de grensgebieden van Benin, Niger en Nigeria. De verschijning van de groep Lakurawa en de eerste aanvallen van JNIM op Nigeriaans grondgebied eind 2025 bevestigen deze besmetting. Volgens de ngo Acled, geciteerd in de analyse, kan deze regio in 2026 uitgroeien tot een “groot speelveld van rivaliteit tussen jihadistische groeperingen”, waar terrorists en criminele bendes elkaar gevaarlijk kruisen.
Naast de lokale belangen wortelt deze paralysis ook in een diepe ideologische en geopolitieke breuk. Aan de ene kant staan regimes in het Sahel die naar Moskou draaien; aan de andere kant regeringen die door de ECOWAS als te nabij het Westen worden gezien.
Volgens de onderzoeker Seidik Abba, geraadpleegd door Jeune Afrique, bevriezen deze relaties de posities: “Zolang deze beschermers uiteenlopende agendas blijven volgen, zullen de spanningen voortduren.” Het voorval met een Nigeriaanse vrachtvliegtuig dat begin december in Burkina Faso werd onderschept illustreert dit paranoïde klimaat: door de AES bestempeld als een “onvriendelijk gebaar” heeft het geleid tot een maximale paraatheid van de luchtverdediging, terwijl eerder een eenvoudige technische coördinatie volstond.
Ondanks de late pogingen van ECOWAS om het gesprek nieuw leven in te blazen, lijkt de West-Afrikaanse “koude oorlog” vast te zitten, waardoor de deur open blijft staan voor een gemeenschappelijke vijand die geen grenzen kent.
