Na het mislukken van de irano-Amerikaanse onderhandelingen in Pakistan heeft Donald Trump bevel gegeven tot een zeeblokkade van de Straat van Hormuz, die officieel van kracht werd op maandag 13 april 2026 om 16.00 uur (parijse tijd). Hoewel Washington erop wijst dat twee van zijn destroyers de Straat reeds zijn gepasseerd, roept de operatie talrijke vragen op over de militaire haalbaarheid tegenover de dreigingen uit Iran.
De crisis escaleert in de Perzische Golf. De Amerikaanse president Donald Trump heeft zondag 12 april bevestigd dat een grootschalige operatie op touw is gezet met als doel een blokkade van de Straat van Hormuz in te stellen. Zoals journaliste Élise Vincent schrijft in een artikel dat maandag 13 april in Le Monde verscheen, is het doel van het Centraal Commando (Centcom) om vanaf 16.00 uur alle schepen te blokkeren die « binnenkomen of uitgaan van de havens en kustgebieden van Iran ».
Sinds het begin van de oorlog wordt deze strategische scheepvaartroute, waardoor normaal gesproken circa 20% van ’s werelds olie- en LNG-productie stroomt, door Teheran lamgelegd. Meer dan 500 zwaar beladen schepen raken zo vast in de Perzische Golf. Met deze blokkade wil de regering-Trump de olie-inkomsten van Iran ontnemen en voorkomen dat het land buitensporige transitrechten heft op de weinige schepen die toestemming krijgen te varen.
Om zijn vastberadenheid te tonen, maakte Washington bekend dat twee van zijn schepen, de USS Frank E. Petersen Jr. en de USS Michael Murphy, reeds de Straat waren gepasseerd. Deze eerste symbolische doorbraak roept echter meer vragen op dan dat het zekerheid oplevert.
Het raadsel rond de passage van de Amerikaanse destroyers
Le Monde onthult dat de Amerikaanse militaire communicatie bijzonder terughoudend is gebleven en slechts één foto van het voorval heeft vrijgegeven. Daartegenover reageerde de Iraanse propaganda snel en publiceerde een video die zogenaamd toont dat een van deze destroyers onder vuur werd genomen als hij niet omkeerde.
De ware reikwijdte van deze incursie blijft onduidelijk. Louis Borer, analist bij Risk Intelligence, stelt in Le Monde dat « deze twee destroyers op zich het Straat niet kunnen blokkeren. Ze kunnen slechts druk uitoefenen ». Hij ziet deze stap als een demonstratie van de Amerikaanse kracht, bedoeld om de Golfstaten gerust te stellen na het falen van de onderhandelingen.
De logistieke en militaire uitdaging is enorm. Iran heeft onlangs aangekondigd een gebied van 1.400 vierkante kilometer te hebben gemineren. Donald Trump verwees naar een grootschalige mijnenveegoperatie en zei dat het Verenigd Koninkrijk en andere bondgenoten mijnenjagers zouden sturen. Deskundigen geciteerd door Le Monde achten dit initiatief echter op dit moment ‘onwaarschijnlijk’.
Ook al worden de twee Amerikaanse destroyers vergezeld van onderzeedrones die mijnen opsporen, deze uitrusting volstaat niet om de zone volledig te beveiligen. De meest capabele schepen voor dit type missies — de Littoral Combat Ships (USS Canberra, USS Santa Barbara en USS Tulsa) — hebben onlangs de Golf verlaten. Een van hen vaart momenteel nabij Diego Garcia in de Indische Oceaan, uitgegroeid tot een strategische achterbasis voor Amerikaanse operaties.
Tegelijkertijd blijven de Verenigde Staten de toon verhogen, gesteund door een arsenaal van 15 oorlogsschepen, terwijl de coalitie van 35 landen die eind maart werd gevormd om de Straat te openen voorzichtig blijft. Gecoördineerd door Frankrijk vanuit het hoofdkwartier van de strijdkrachten in Parijs, worden de werkzaamheden van deze alliantie als óf apart van het Amerikaanse initiatief beschouwd, wat wijst op een Europese wil zich niet blindelings achter het unilateralisme van Washington te scharen.
Een recent gepubliceerd, bijtend humoristisch werk in het Senegalese dagblad La Dépêche herinnerde bovendien aan de alomtegenwoordige Amerikaanse diplomatieke rumoer, in contrast met de meer gematigde aanpak van de Franstalige diplomatie. De vraag is nu of de dreiging van Donald Trump, die een « snelle en brute » eliminatie van Iraanse schepen belooft, zal volstaan om Teheran tot bezinning te brengen of de regio zal doen opflakkeren in een volledige ontbranding.
