Standard & Poor’s heeft vrijdag besluit genomen: de soevereine kredietrating van Senegal in vreemde valuta gaat van « CCC+ » naar « CC », en die in lokale valuta van « CCC+ » naar « CCC », met een negatief vooruitzicht op beide niveaus, aldus een notitie van het agentschap. De kortetermijnratings blijven op « C ». Het agentschap motiveert zijn beslissing met de drie dagen eerder aangekondigde plan voor schuldherstructurering van de buitenlandse schuld van Senegal. Een operatie die het al als vrijwel zeker beschouwt als wat het noemt een « schulduitwisseling in moeilijkheden », oftewel een wanbetaling volgens zijn eigen methodologie.
Op 1 september maakte de regering inderdaad bekend een « schuldbehandelingsplan » te starten binnen het Versterkte Gemeenschappelijke Kader van de G20, met als doel de publieke schuldenlast die S&P op 117% van het BBP schat tegen eind december 2025 (voor de herbasering) terug te brengen tot een houdbaar niveau, een voorwaarde gesteld door het IMF voor goedkeuring van een nieuw financieringsprogramma door zijn raad van bestuur. Diezelfde dag sloot Dakar een Service-Level Agreement met het IMF af voor een Extended Credit Facility (ECF) van ongeveer 2,2 miljard dollar over drie jaar, volgens een communiqué van het Fonds. De overeenkomst moet nog door de bestuursraad van het instituut worden goedgekeurd.
Wat opvalt voor S&P, is dat de herstructurering volledig de schuld in CFA-frank schijnt te sparen, die eind 2025 naar schatting ongeveer een derde van de totale schuldenvoorraad vertegenwoordigde — meer dan de buitenschuld zelf — evenals de multilaterale schuld, waarvan de schuldeisers een voorkeursrecht hebben. Het agentschap ziet hierin een manoeuvre om de repercussies voor het financiële systeem van de WAEMU en voor buurlanden in de regio te beperken. Mechanisch gevolg: het grootste deel van de inspanning zou terechtkomen bij de commerciële schuldeisers in vreemde valuta, via langere looptijden, lagere rentetarieven of kwijtscheldingen van de hoofdsom.
Toch wijst S&P op uitvoeringsrisico’s van dit regelwerk: het uitsluiten van de lokale valuta-schuld kan door buitenlandse schuldeisers worden betwist, vooral omdat het bestaan van total return swaps — financiële afgeleide producten waarvan het agentschap vermoedt dat ze zijn gedekt door CFA-frank-schuld — de grens tussen binnenlandse en buitenlandse blootstelling vertroebelt. Daardoor vreest men volgens S&P dat de spanningen in de onderhandelingen uiteindelijk een deel van de binnenlandse schuld zouden inhalen.
Wat het onmiddellijke tijdskader betreft, hebben de Senegalese autoriteiten geen moratorium aangekondigd en zeggen ze de komende vervaldagen te willen nakomen, met name de rentebetalingen op de in 2048 aflopende eurobond, gepland voor 13 september. Het agentschap noemt echter het risico op een betalingsachterstand of een opschorting van de schuldendienst als ‘hoog’ voor de komende maanden, aangezien het restructureringsproces op dit moment nog grotendeels onbepaald is.
Deze downgrade kadert in de voortzetting van de verborgen schuldencrisis die sinds 2024 aan het licht kwam onder de nieuwe macht die aan de macht kwam met Bassirou Diomaye Faye en Ousmane Sonko, na audits die ongeopen leningen aan het licht brachten die tussen 2019 en 2023 werden afgesloten; bedragen worden door bronnen geschat op 9 tot 13 miljard dollar, tot wel een kwart van de economie van het land. Het ministerie van Financiën vatte destijds de last samen door te verklaren dat van elke 100 CFA-franc inkomsten van de staat 25 uitsluitend naar rentebetalingen gingen.
Zonder vooruit te lopen op de uitkomst van de onderhandelingen, heeft S&P alvast zijn traject voor de notering uitgetekend. Naar beneden: de rating in vreemde valuta kan dalen tot « SD » (selectieve wanbetaling) als een betalingsachterstand of een schuldbeheeroperatie als wanbetaling wordt geclassificeerd; die in lokale munt kan verder dalen als de binnenlandse schuld meegetrokken wordt in de restructurering of als de liquiditeitspositie van de staat blijft verslechteren. Naar boven: de vreemde-valuta-rating kan worden verhoogd zodra de daadwerkelijke schulduitwisseling in moeilijkheden is afgerond, en de lokale munt kan stijgen tot « CCC+ » als het risico op de binnenlandse schuld flink afneemt.
Daarnaast denkt het agentschap, nog vóór rekening te houden met het effect van het restructureringsplan, dat de brutofinancieringsbehoefte tussen 25% en 29% van het BBP per jaar zal liggen over de komende drie jaar; een gevolg van zware aflossingsverplichtingen (20% tot 23% van het BBP), aanhoudende begrotingstekorten en de grotere afhankelijkheid van de Senegalese schatkist van domestieke kortetermijnfinanciering in de afgelopen twee jaar.
Het restructureringsproces, onder auspiciën van het G20, heeft in het verleden in andere landen vaak drie tot vier jaar geduurd voordat het resultaat opleverde. S&P zal zijn volgende geplande beoordeling van de soevereine rating van Senegal publiceren op 25 september.
