Het paradoxe is bekend, maar blijft spectaculair. Senegal is een land van veeteelt en telt honderden duizenden gezinnen die van deze activiteit leven. Toch importeert men nog bijna 300 miljoen liter melk per jaar. De factuur voor zuivelproducten ligt jaarlijks boven de 65 miljard FCFA.
Op het moment dat president Bassirou Diomaye Faye pleit voor een Nationaal Pact voor Voedselsoevereiniteit, concentreert de zuivelsector dus een groot deel van de uitdagingen van het land: lokaal produceren, verzamelen in soms afgelegen regio’s, tegen concurrerende kosten verwerken en aan het einde van de keten de consument overtuigen. In dit speelveld werkt een senegalees ondernemer al bijna twintig jaar aan het aantonen dat een ander model mogelijk is.
Toen Bagoré Bathily, opgeleid als dierenarts, in 2007 La Laiterie du Berger lanceerde, leek zijn gok bijna tegen de stroming in te zijn. De Senegalese zuivelindustrie is in grote mate afhankelijk van geïmporteerde melkpoeder, goedkoper en het hele jaar beschikbaar. Hij kiest ervoor de melk te verzamelen bij veehouders in het noorden van het land en dit als grondstof voor een echt agrovoedingsbedrijf te gebruiken.
In 2025 bedroeg La Laiterie du Berger een omzet van 29 miljard FCFA, werkte het met ongeveer 8.000 veehouders en gaf het rechtstreeks werk aan bijna 1.000 mensen. Het bedrijf schat ook dat jaarlijks bijna 2 miljard FCFA in de pastorale economie wordt gepompt door zijn aankopen van melk en distribueert zijn producten nu in ongeveer 35.000 winkels.
Het succes betekent niet dat het probleem van de Senegalese melk is opgelost. Het land blijft sterk afhankelijk van importen en de lokale producenten moeten omgaan met de voerprijs, de seizoensgebondenheid van de productie, de moeilijkheden bij de inzameling en de concurrentie van geïmporteerde melkpoeder.
Maar de ervaring van La Laiterie du Berger laat ten minste zien hoe je de vraag anders kunt formuleren: wat is er nodig om een lokale productie om te zetten in een echte industriële waardeketen?
Een deel van het antwoord ligt ook in de keuze van de partners. In de eerste jaren heeft La Laiterie du Berger geleerd om te leunen op internationale partners om haar ontwikkeling te versnellen, terwijl het project diepgeworteld bleef in de Senegalese sector. De steun van Danone heeft met name bijgedragen aan het versterken van de industriële capaciteiten van het bedrijf, het structureren van de inzameling van lokaal melk en het begeleiden van de ontwikkeling van een model dat verwerking in de voedingsindustrie combineert met steun aan duizenden veehouders.
Deze traject heeft afgelopen mei extra aandacht gekregen in Nairobi tijdens Africa Forward, de bijeenkomst georganiseerd door Kenia en Frankrijk, gewijd aan de nieuwe economische dynamiek van het continent en aan partnerships die investeringen, ondernemerschap en lokale waardeketen kunnen ondersteunen. Bagoré Bathily deelde daar de ervaring van La Laiterie du Berger als voorbeeld van een Afrikaanse onderneming die erin geslaagd is industriële groei, territoriale verankering en samenwerking met internationale partners te combineren.
Tijdens de bijeenkomst aan de zijlijn ontving Bassirou Diomaye Faye de beide bestuurders. De uitwisseling ging over de ontwikkeling van lokale ketens, de agroalimentaire transformatie en het versterken van productieve investeringen in Senegal. Een voorbeeld dat resoneert met de prioriteiten die Dakar momenteel uitspreekt: het aantrekken van buitenlandse kapitaal, maar ook meer lokale verwerking, werkgelegenheid en toegevoegde waarde in de regio’s verkrijgen.
Senegal kijkt ook naar andere Afrikaanse ervaringen. Begin 2025 was de minister van Landbouw en Veeteelt afgereisd naar Oeganda, waar de zuivelsector de afgelopen jaren sterk is ontwikkeld. Het land produceert nu ongeveer 3,5 miljard liter melk per jaar, na investeringen in infrastructuur, coöperaties, productiviteit en ondersteuning van veehouders.
De realiteiten van Senegal en Oeganda verschillen uiteraard. Maar de ervaring toont aan dat een sterke afhankelijkheid van import kan worden verminderd wanneer productie, inzameling, verwerking en afzet samen worden aangepakt. Dat is precies de uitdaging die Senegal vandaag stelt.
Op 21 juli jongstleden riep Bassirou Diomaye Faye wetenschappers, producenten, bedrijven en investeerders op om samen een landbouw te bouwen die beter inspeelt op de behoeften van het land. Wat melk betreft, is een deel van het pad al uitgetrokken. Na bijna twintig jaar hebben Bagoré Bathily en La Laiterie du Berger vooral aangetoond dat tussen de Senegalese veehouder en het potje yoghurt dat in Dakar wordt verkocht, een hele lokale economie kan worden opgebouwd.
Nu blijft de uitdaging om ervoor te zorgen dat dit succes geen uitzondering blijft.
