(SenePlus) – Het onderzoek, gepubliceerd door het New York Times op 4 mei 2026, belicht een menselijke tragedie met continentale gevolgen. Volgens de journalisten Matthew Mpoke Bigg, John Eligon en Zimasa Matiwane bevinden duizenden jonge Afrikanen, aanvankelijk op zoek naar civiele banen, zich vandaag in de Russische loopgraven in Oekraïne. Dit wervingssysteem, verre van ambachtelijk, rust op een infrastructuur van sociale netwerken en schijnagentschappen.
Het Amerikaanse dagblad schetst het emblematische geval van James Kamau Ndungu, een 32-jarige Keniaan zonder werk. In 2025 laat hij aan zijn naasten weten een baan als dagloner in Rusland te hebben bemachtigd. Enkele weken na zijn passage door Istanbul ontvangen zijn vrienden een foto van hem in camouflagekleding, met een wapen in de hand. In augustus stuurt hij een laatste wanhopig bericht vanuit een Oekraïense loopgraaf voordat hij volledig verdwijnt.
Deze uitbuiting berust op een truc met ’tijdelijke vennootschappen’ die door heel Afrika zijn opgericht. Deze bureaus, die zich voordoen als uitzendkantoren of reisbureaus, overspoelen WhatsApp en Telegram met aanbiedingen voor functies als lijfwacht, kok of chauffeur. De The Times onthult dat deze contracten, bij aankomst getekend, uitsluitend in het Russisch zijn opgesteld, waardoor de rekruten niet kunnen begrijpen dat zij zich aan het leger verbinden.
Naast de misleiding is de financiële prikkel enorm. De krant meldt dat Rusland ondertekeningsbonussen biedt die kunnen oplopen tot 43.000 dollar, vergezeld van hoge maandelijkse salarissen en een belofte van versnelde naturalisatie voor de soldaat en zijn gezin na een jaar dienst. Voor een Afrikaanse jeugd die geconfronteerd wordt met een schrijnende schaarste aan formele banen is de aanbieding vaak onweerstaanbaar.
Het menselijke bilan is ontstellend. Volgens de kenyaanse inlichtingendiensten, geciteerd door de krant, van ongeveer 1.000 Kenianen die naar Rusland zijn vertrokken, zouden slechts 30 teruggekeerd zijn die levend. In Kiambu, Kenia, organiseren families nu rouwceremonies zonder lichaam, vanwege het ontbreken van repatriëring van de lijken door de Russische autoriteiten.
Het artikel wijst erop dat deze werving niet beperkt blijft tot Oost-Afrika. Netwerken zijn geïdentificeerd in Nigeria, Ghana, Kameroen, Zambia en zelfs Botswana. De Kameroneense regering heeft officieel de dood van 16 van haar staatsburgers bevestigd, terwijl in Ghana het aantal geïdentificeerde doden zou zijn gestegen tot 55.
De The Times rapporteert ook het getuigenis van Kgosi Pelekekaye, een Botswanees van 25 jaar. Hij vertrok om te werken en werd onderworpen aan gedwongen militaire training. Nadat hij weigerde het definitieve contract te ondertekenen, werd hij voortdurend onder druk gezet totdat hij op het nippertje werd ontslagen vanwege een hartkwaal, wat hem in staat stelde te ontsnappen en getuigen te leveren over de hel in de Russische trainingscentra.
Op het terrein worden deze buitenlandse rekruten geïntegreerd in een uitputtingsstrategie. Militaire experts die door Bigg en Eligon zijn ondervraagd, leggen uit dat deze mannen vaak worden ingezet in ‘aanvallen in golven’, als doelwitten om Oekraïense posities te identificeren. Deze tactiek laat ervaren Russische eenheden ontzien, ten koste van een recordaantal doden onder de buitenlanders.
De Oekraïense inlichtingendienst, genoemd in het artikel van 4 mei 2026, schat dat meer dan 28 000 buitenlandse onderdanen momenteel dienen in het Russische leger, naast 14 000 Noord-Koreaanse troepen. Moskou zou dit jaar nog eens 18 500 buitenlandse strijders willen recruteren om de oorlogsinspanning op peil te houden zonder een nationale mobilisatie af te kondigen.
De diplomatieke reactie begint vorm te krijgen. De Oekraïense ambassadeur in Zuid-Afrika, Oleksandr Shcherba, veroordeelde dit uitbuiting van jonge Afrikanen stevig. Tegelijkertijd verbeteren regeringen zoals die van Kenia de controles op internationale vluchten om verdachte vertrekken van jonge mannen naar Rusland via derdenlanden op te sporen.
Het onderzoek van The Times vermeldt ook de Keniaanse senator Andrew Omtatah, die de situatie samenvat met een vlijmscherpe metafoor: de economische wanhoop is zó groot dat als er vandaag een slavenboot aanmeert in Mombasa, hij binnen enkele uren vol zou zijn. Het is deze kwetsbaarheid die het Kremlin misbruikt om zijn ‘slachtmachine’ in werking te zetten.
De woordvoerder van het Kremlin, Dmitri Peskov, ontkende elke kennis van deze gevallen van misleiding, terwijl Serguï Lavrov het vrijwillige karakter van de inzet benadrukt. Toch weerleggen de contracten die door de journalisten zijn ingezien en de getuigenissen van overlevenden formeel de officiële versie van Moskou.
Het artikel werpt licht op een vorm van ‘Uberisatie’ van de oorlog, waarbij influencers en lokale tussenpersonen betaald worden om het imago van Rusland op te poetsen en rekruten aan te trekken. Deze tussenpersonen zouden niet rechtstreeks voor het ministerie van Defensie werken, maar voor schimmige structuren die verbonden zijn met de veiligheidsdiensten (FSB).
Samenvattend toont het onderzoek van Matthew Mpoke Bigg en John Eligon aan dat Afrika, zij het tegen haar wil, een menselijk reservoir is geworden voor een oorlog waarvan de gevolgen op het continent al voelbaar zijn. Het lot van deze duizenden vermisten blijft een open wond voor families die weinig toegang hebben tot reddingsmiddelen tegenover de Russische staatsmachinerie.
