Het spoorwegnet vormt een cruciaal instrument voor de economische en sociale ontwikkeling van een land. Maar in Senegal is het duidelijk dat dit strategische instrument in een diepe crisis is beland, nadat het jarenlang een essentiële rol speelde in de economische ontwikkeling van de regio’s en de onderregionale integratie. Tijdens de vieringen ter gelegenheid van de 66e verjaardag van de nationale onafhankelijkheid in Thiès wordt in het treinstation een tentoonstelling gehouden die de hele geschiedenis van het spoor in Senegal belicht.
Het spoor is een strategisch instrument, maar het wordt vandaag jammer genoeg ondermijnd door politieke keuzes die niet hebben geleid tot de verwachte vruchten. Zo is het in Senegal in verval geraakt, terwijl het enkele jaren daarvoor de ruggengraat was van de onderregionale integratie en de economische ontwikkeling van de regio’s. De verstikking van deze grote werkgelegenheidsmotor voelt men overal in het land, vooral in Thiès, wiens geschiedenis nauw verbonden is met het spoor en vandaar de bijnaam «spoorhoofdstad».
Ter gelegenheid van de vieringen op 4 april toont een tentoonstelling in het treinstation van Thiès bovendien de hele spoorhistorie van Senegal. Amadou Ba, minister van Cultuur, die de minister van Wegen en Vervoer vertegenwoordigde bij de opening, stelt dat hiermee de politieke, economische, sociale en koloniale geschiedenis van Senegal opnieuw wordt belicht. «Je kunt onze geschiedenis niet begrijpen zonder het prisma van het spoor, zijn evoluties, de koloniale logica die de uitrol ervan over het land heeft aangestuurd», aldus hij. Hij voegt eraan toe dat dit verhaal ook de grote hoop van de oprichters laat zien, die geloofden dat pan-Africanisme gemakkelijker gerealiseerd kon worden via het spoor. Hij is van mening dat uit deze tentoonstelling alleen lessen te halen zijn die het cruciale belang van het spoor laten zien in wat Senegal heeft gevormd. Hij noemt de eerste vakbondsluchten en de beginfase van de onafhankelijkheid die in Thiès zijn gelegd. Daarnaast benadrukt hij dat de vakbondsbeweging rondom het spoor de massa’s heeft doen inzien welke ongelijkheden en onrechtvaardigheden van het kolonialisme.
En hij gaat verder door de sterke mogelijkheid te onderstrepen om Afrika te herbouwen voor de jonge generaties, via de uitrol van het spoorwegnet. Het is duidelijk dat het strategische belang van het spoor al vroeg werd ingezien door Serigne Moustapha Mbacké, de eerste Khalife van Cheikh Ahmadou Bamba Mbacké, de oprichter van het Mouride-beweging. Hij liet vanaf 1929 de bouwwerkzaamheden starten van de lijn Diourbel-Touba om vanaf Dakar de materialen naar de bouw van de grote moskee van Touba te brengen. Later bleek deze lijn van cruciaal belang voor het vervoer van pelgrims naar de heilige stad tijdens het Magal-feest. Het spoor blijft de onmiskenbare leider in massavervoer.
In het goederenvervoer staat een trein gelijk aan 50 vrachtwagens, wat een reëel effect heeft op het behoud van wegen. Op sportgebied lag het spoor aan de basis van de oprichting van de Unie Sportive du Dakar-Niger, die later zou uitgroeien tot de Unie Sportive du Rail. Het spoor was bovendien een pionier op het gebied van toerisme en horeca, met de oprichting van spoorhotels die gezien worden als voorlopers van de hotellensector in Afrika.
Dat alles illustreert, volgens de toelichting van de minister van Cultuur, hoe de vernietiging van het spoor vanaf de jaren 90 niet alleen een belangrijk economisch instrument naar de onderkant heeft getrokken, maar ook het einde van veel regio’s heeft ingeluid. Alle regio’s die ooit stations hadden, kenden een neergang met het verdwijnen van een bloeiend economisch leven. Ze verloren ook hun glans bij de teloorgang van het spoor. Hij wijst erop dat de president van de Republiek het spoor weer centraal heeft gezet in de transformatieagenda en in de Senegal 2050-visie. Naar zijn mening is dit een weloverwogen breuk met het verleden, een keuze om het spoor opnieuw de motor van de economie en van groei te maken. Daarnaast benadrukt hij dat de nieuwe autoriteiten zich hebben gecommitteerd om het hele net te herbouwen en uit te breiden over het hele nationale grondgebied. «We kunnen kiezen voor vliegvelden in elke regio of het land via het spoor ontsluiten. Maar op financieel, economisch en rationeel vlak is het spoor veel geschikter om het hele land met elkaar te verbinden en zo een coherente economische logica mogelijk te maken.» Het staat buiten kijf dat deze tentoonstelling en alle festiviteiten de uitmuntende Senegalese expertise hebben getoond. De vernieuwing van Thiès zal het motor van het spoor worden en daarmee ook de economische vlucht van Senegal.
