Na de dood van de student Abdoulaye Ba aan de universiteit Cheikh Anta Diop in Dakar wijst journalist Moussa Ngom op het schrijnende gebrek aan sancties tegen de ordediensten en op een cultuur van geweld die blijft bestaan ondanks de politieke verandering.
Na het tragische overlijden van Abdoulaye Ba, een geneeskunde-student die werd gedood tijdens een politie-interventie op de campus van de universiteit Cheikh Anta Diop, wordt de vraag naar straffeloosheid van de politie het knelpunt van het probleem in het land. Voor Moussa Ngom, journalist en hoofdredacteur van de onderzoeksdienst van La Maison des reporters, een onafhankelijk medium gevestigd in Dakar, die in het programma “Décrypter l’Afrique” door Théophile Kouamouo werd geïnterviewd, is het nieuwe regime geslaagd op een cruciaal punt: een einde maken aan de cultuur van politiegeweld.
“De kwestie van politiegeweld, dat wil zeggen dat vrijwel iedereen in Senegal, of in ieder geval een groot aantal burgers in Senegal, een onaangename ervaring heeft met de politiediensten, of dat nu de Gendarmerie is of de Nationale Politie,” zegt Moussa Ngom. Volgens hem was dit een wending die genomen moest worden. Het was een cultuur waaraan een eind gemaakt moest worden.”
De journalist benadrukt vooral het gebrek aan rechtvaardigheid voor het geweld dat tussen 2021 en 2024 is gepleegd, de periode waarin demonstraties ter ondersteuning van Ousmane Sonko, toen in de oppositie, met bloed werden neergeslagen. “De sancties tegen de ordehandhavers die zich schuldig maakten aan marteling, die zich schuldig maakten aan moord tijdens de onderdrukking van deze demonstraties tussen 2021 en 2024. Dat is wat het signaal moest zijn om te voorkomen dat dergelijke taferelen zich opnieuw zouden voordoen zoals gisteren te zien was,” legt hij uit.
Deze afwezigheid van sancties schept volgens Moussa Ngom een diepgeworteld gevoel van straffeloosheid onder de ordediensten. “Zelfs wanneer ze gefilmd worden, zelfs wanneer ze door verschillende camera’s worden gevolgd, hebben de politieagenten zich niet onthouden om ongewapende demonstranten te slaan, demonstranten die ze net hadden verwijderd of die ze in kamers waren binnengedrongen om studenten te mishandelen,” betoogt hij.
Voor de redactiechef ligt deze straffeloosheid rechtstreeks aan de inactie van de nieuwe macht: “Het is omdat er toch een gevoel van straffeloosheid heerst onder hen en dat kan vooral begrepen worden door het feit dat er geen rechtspraak is geweest. Er is absoluut geen rechtspraak geweest over wat er gebeurd is tijdens de regering van Macky Sall.”
Een systematische cultuur van repressie
Moussa Ngom beschrijft een situatie waarin repressie de norm is geworden in Senegal. “Er is een globale context waarin helaas een cultuur van demonstreren bestaat, een cultuur van tolerantie ten aanzien van demonstraties die vrijwel nul is, kan ik wel zeggen, in Senegal. Met andere woorden, er zijn jaren geweest waarin elke spontane protestdemonstratie eindigde in repressie,” analyseert hij.
Deze voortdurende militarisering komt concreet naar voren op de universiteitscampus: “Wie de universiteit Cheikh Anta Diop in Dakar kent, weet dat er gepantserde vrachtauto’s en politiewagens dagelijks, 24 uur per dag, tegenover de poort van de universiteit geparkeerd staan. Dat geeft al een idee van de gekozen aanpak,” benadrukt de journalist.
Het punt waarop het Diomaye-Sonko-regime het meest werd verwacht, betrof precies “hoe te hervormen, hoe een einde te maken aan de cultuur van politiegeweld die bestaat in Senegal en waarvan studenten overigens de eerste slachtoffers zijn,” herinnert Moussa Ngom. Volgens hem zijn er op het gebied van politietactieken ook enorm veel hervormingen verwacht die niet zijn doorgevoerd.
De journalist benadrukt ook de noodzaak om “ervoor te zorgen dat zij [de politieagenten] weten dat zij in de gaten gehouden worden, dat hun gewelddadige acties niet getolereerd zullen worden en dat de handhaving van de orde niet alles toelaat.” Deze “cultuur van straffeloosheid bij de politie” had bij de machtsovername van het nieuwe regime doorbroken moeten worden, maar het blijkt dat er niets is gedaan.
Moussa Ngom wijst ook op het probleem van beloofde maar nooit uitgevoerde onderzoeken. “Na de komst van het regime onder Bassirou Diomaye Faye en Ousmane Sonko waren er politiegeweldsincidenten in Camberène, de hoofdstad Dakar, en ook in Rosso in de regio Saint-Louis, en er werden onderzoeken aangekondigd. We wachten nog steeds op de resultaten van die onderzoeken,” klaagt hij.
Deze herhaling van beloften zonder opvolging “stelt niet gerust”, meent de journalist, die benieuwd is naar “welke acties zullen worden ondernomen. Zullen er duidelijke sancties komen, transparante sancties, sancties die de ernst van de zaak door de regering aangeven.”
