ChatGPT als vertrouwenspersoon voor patiënten bij de grenzen van de moderne geneeskunde

ChatGPT als vertrouwenspersoon voor patiënten bij de grenzen van de moderne geneeskunde

6 juni 2026

In een opiniestuk, gepubliceerd op 24 mei 2026 in The New York Times, vertelt een spoedarts en universitair hoofddocent aan de Columbia University hoe haar eigen ervaring met ChatGPT bij het interpreteren van medische uitslagen haar deed nadenken over de relatie tussen artsen, patiënten en kunstmatige intelligentie. Door dit persoonlijke verhaal zet ze de tekortkomingen van een gezondheidszorgsysteem dat vaak als onpersoonlijk wordt beschouwd en het opkomende verlangen van patiënten: gehoord, begrepen en begeleid te worden.

Ze gebruikte ChatGPT nadat ze zorgwekkende bloedresultaten had gekregen, vergezeld van een reactie van haar arts die ze te abrupt vond. Die had haar simpelweg aangeraden voort te gaan met “dieet en beweging”, zonder verdere uitleg of ondersteuning.

Gefrustreerd door dit antwoord besloot ze, zoals veel patiënten vandaag de dag, om naar kunstmatige intelligentie te grijpen. Met weinig verwachtingen begon ze, maar verraste haar niet zozeer de medische kennis van de chatbot, maar juist zijn vermogen om bepaalde relationele aspecten te evenaren die patiënten traditioneel van artsen verwachten.

Volgens haar ging ChatGPT niet louter voor generieke adviezen. Het hulpmiddel stelde vragen over haar dagelijks leven, gewoontes en de realiseerbare veranderingen die ze in haar leven kon doorvoeren. Het deed bijvoorbeeld het voorstel korte wandelingen na de maaltijd te maken, een eenvoudige maar concrete aanbeveling die ze eerder nooit serieus had genomen.

De arts vertelt ook dat ze vragen kon stellen die ze zelf “naïef” noemde, zonder bang te zijn voor oordeel of ergernis. Ze noemt bijvoorbeeld een vraag over de invloed van vitamines in gomvorm op haar bloedsuiker na de wandelingen. De chatbot vroeg vervolgens naar de exacte productgegevens voordat hij de samenstelling analyseerde.

Voor haar vormt deze constante beschikbaarheid een van de belangrijkste troeven van AI in de medische zorg. Ze is ervan overtuigd dat veel patiënten vooral op zoek zijn naar regelmatige aandacht, toegankelijke uitleg en een vorm van emotionele geruststelling die het Amerikaanse zorgstelsel steeds moeilijker kan bieden.

In haar stuk noemt ze onder meer het geval van een patiënt met kanker die, hoewel de aandoening in veel gevallen goed te behandelen is, elke week aan een chatbot vroeg of zijn ziekte kon worden genezen. Volgens haar kende die patiënt het medische antwoord al; wat hij werkelijk zocht was constante en geruststellende steun.

De auteur erkent wel de risico’s van een te grote afhankelijkheid van AI-hulpmiddelen. Als arts benadrukt ze dat zij de grenzen en mogelijke fouten van de chatbot kan herkennen, in tegenstelling tot veel patiënten die sommige antwoorden als absolute waarheden kunnen beschouwen.

Ze onderstreept zo de noodzaak om het gebruik van deze technologieën in de gezondheidszorg te kaderen. Ze zou nooit een patiënt aanraden om via ChatGPT of andere kunstmatige intelligentiesystemen zoals Claude van Anthropic een diagnose op te vragen. Wel vindt ze nu dat deze tools patiënten kunnen helpen een ziekte beter te begrijpen, instructies te volgen of gezondheidsadviezen af te stemmen op hun dagelijkse realiteit.

De opinie wijst ook op een diepere transformatie van de verwachtingen die patiënten hebben ten opzichte van zorgprofessionals. Voor de Amerikaanse arts betekent de opkomst van AI niet noodzakelijkerwijs het verdwijnen van artsen, maar vraagt het wel om een herdefinitie van hun rol.

Ze verwacht dat patiënten steeds vaker de menselijke ervaring die een arts biedt zullen vergelijken met die van digitale hulpmiddelen die direct reageren, zonder ongeduld of oordeel. In dit kader roept ze zorgprofessionals op om hun manier van luisteren en het begeleiden van patiënten opnieuw te overdenken.

De conclusie is dat deze ervaring haar eigen praktijk op de spoedeisende hulp al heeft veranderd. Nu, wanneer een patiënt meerdere keren dezelfde vraag stelt, probeert ze meer te achterhalen wat de onderliggende zorg of emotionele behoefte is die achter die aandrang schuilt, in plaats van simpelweg een medisch antwoord te herhalen.

Door deze reflectie illustreert de Amerikaanse arts een groeiende realiteit: kunstmatige intelligentie trekt niet alleen aan vanwege de technische mogelijkheden, maar ook omdat zij een tekort aan aandacht, tijd en empathie lijkt op te vullen dat veel patiënten in hedendaagse gezondheidszorgsystemen ervaren.

Nadia Vermeer

Nadia Vermeer

Ik ben Nadia Vermeer, adjunct-hoofdredacteur bij AfrikaNieuws. Mijn passie voor journalistiek is ontstaan uit de drang om verhalen te vertellen die verder gaan dan cijfers en feiten, en de mensen en context achter het nieuws te laten zien. Bij AfrikaNieuws wil ik bijdragen aan een eerlijker, rijker en menselijker beeld van Afrika, in de taal van onze lezers.