De opvatting van de staat die door La France insoumise wordt voorgestaan, gaat niet alleen over een uitbreiding van de publieke diensten. Ze impliceert ook een transformatie in de werking van de administratie en in de verhouding tussen politiek bestuur en de hoge ambtenarij. In een artikel dat op 21 september 2026 in Le Monde verscheen, onderzoekt journalist Bastien Scordia deze visie in aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2027.
De analyse steunt onder meer op een conferentie die op 16 september in Saint-Denis werd georganiseerd door het Institut La Boétie en op het gezamenlijke werk L’État et la révolution citoyenne, dat op 4 september is uitgebracht. Het door Jean-Luc Mélenchon en La France insoumise gedragen project beoogt een breuk met meerdere decennia neoliberaal beleid en geeft de staat weer een centrale rol in de bescherming van sociale zekerheid, de gezondheidszorg, het onderwijs en de publieke dienstverlening.
Jean-Luc Mélenchon verdedigt onder meer een opvatting van publieke actie die is gebaseerd op een ‘permanente volkssouvereiniteit’. Die zou tot uitdrukking komen via een versterking van de burgerparticipatie en via nieuwe referendumsmechanismen die onder andere wetten kunnen voorstellen of intrekken, maar ook, onder bepaalde voorwaarden, gekozen vertegenwoordigers kunnen ontslaan.
Deze hervorming zou gepaard gaan met een versterking van de publieke diensten. Het programma van LFI voorziet in extra aanwervingen, met name in de sectoren gezondheid en onderwijs, evenals een korte termijn verhoging van 10% van het indexpunt en een herziening van de salarisschalen. De beweging wil ook het gebruik van contractuele medewerkers beperken, hun vaste dienstverband vergemakkelijken en het principe van selectie via toelatingsexamens versterken.
De diversificatie van de publieke dienst vormt eveneens een pijler van het project. Het uitgesproken doel is om werving representatiever te maken voor de sociale diversiteit van het land, terwijl een administratie wordt behouden die gebaseerd is op kwalificaties en expertise.
De kwestie van de hoge ambtenarij blijkt echter een van de meest gevoelige punten. Volgens Bastien Scordia vrezen sommige hoge ambtenaren dat een machtsovername door LFI zou leiden tot een wijziging van hun autonomie of tot meer politieke inmenging in het bestuur van de administratie. Deze zorgen zijn onder andere verbonden met de kritiek die Jean-Luc Mélenchon in 2025 en 2026 op de prefecten heeft geuit en met zijn uitspraken over hun onpartijdigheid.
LFI weerspreekt het idee van een algehele uitsluiting van de hoge ambtenarij. Hadrien Clouet legt uit dat eventuele veranderingen betrekking zouden hebben op de verantwoordelijken die weigeren de richtlijnen van het nieuwe bestuur toe te passen, en niet op degenen die persoonlijke meningen uiten. De beweging houdt zo vast aan het criterium van bekwaamheid, terwijl wordt aangenomen dat de verantwoordelijken die belast zijn met de uitvoering van een nieuw beleid dit beleid moeten kunnen ondersteunen.
Deze aanpak roept echter vragen op over de grens tussen administratieve loyaliteit en politieke nabijheid. Verschillende onderzoekers die door Le Monde zijn geïnterviewd vragen zich af hoe een regering die voortkomt uit LFI de nodige kanalen en relais zou kunnen hebben om haar programma uit te voeren, terwijl de autonomie van de administratie behouden blijft. De politicoloog Luc Rouban wijst met name op de rol die de benoemingsbevoegdheden van de uitvoerende macht zouden kunnen spelen.
