De zaak rond diva Maciré Sylla brengt een bekend debat in West-Afrika terug op de voorgrond: wat gebeurt er met artiesten die na een lange carrière zonder geld komen te zitten. Saran Cissoko, consultant in artistieke leiding en specialist in auteursrechten, CEO van Kumbati, licht de oorzaken toe.
Wanneer een artiest die decennialang bekend is in moeilijkheden raakt, rijst volgens Saran Cissoko de vraag: weten we echt wat zijn liedjes hebben opgebracht en wie dat geld heeft ontvangen? Voor haar raakt dit probleem niet alleen oudere artiesten. Jongeren die veel views halen en volle concerten geven, verdienen vaak ook slechts een fractie van wat hun muziek werkelijk oplevert.
Een artiest kan op verschillende manieren geld verdienen: auteursrechten, naburige rechten, muziekverkoop, licenties. Volgens Saran Cissoko kan een artiest dit niet allemaal zelf regelen. Het is de taak van collectieve beheersorganisaties om het gebruik van liedjes te volgen, het geld te innen en het terug te betalen aan de artiesten. Ze benadrukt dat de WIPO (Wereldorganisatie voor Intellectueel Eigendom) hierop aandringt.
Betalingen die plots stoppen zonder uitleg
Het terugvinden van oude contracten en betalingen is vaak erg moeilijk, legt de advocate uit: adressen werken niet meer, contracten zijn kwijt, bedrijven zijn van naam veranderd. Ze verwijst naar distributeurs die stoppen met het verzenden van rekeningoverzichten, betalingen die worden onderbroken door ’technische problemen’ die nooit opgelost zijn, of contactpersonen die niet meer bereikbaar zijn.
Ze noemt ook de contracten zelf, soms op een voor artiesten ingewikkelde manier geschreven, waardoor de artiest dit pas jaren na ondertekening echt begrijpt, vooral als hij aan het begin van zijn carrière alleen heeft getekend. “Het is veel moeilijker om inkomsten na meerdere jaren terug te vorderen dan om vanaf het begin een strikte opvolging te waarborgen,” zegt ze, terwijl ze verwijst naar haar huidige werk aan de catalogi van verschillende bekende Afrikaanse artiesten.
Grote bedragen op het spel
Volgens Saran Cissoko vormen producenten, distributeurs en uitgevers geen vijanden van de artiesten, maar zij moeten duidelijk kunnen aangeven wie een nummer exploiteert, voor hoe lang, in welke landen en voor welk geld. De WIPO helpt al verschillende Afrikaanse instellingen bij het ontwikkelen van oplossingen om onenigheden tussen artiesten en producenten op te lossen.
Volgens Saran Cissoko toont het Cisac Global Collections Report 2025 aan dat in 2024 wereldwijd 13,97 miljard euro aan makers is uitgekeerd, waarvan 90 miljoen euro in Afrika, wat een stijging van 14,2% betekent.
Voor Saran Cissoko dragen artiesten en hun managers ook een eigen verantwoordelijkheid: een contract dat getekend maar vergeten wordt, een lied online gezet zonder de juiste informatie, een manager vervangen zonder doorgegeven toegangsgegevens, rekeningoverzichten die nooit worden opgeëist. Volgens haar helpen hulp en solidariteit in noodgevallen, maar zij vervangen geen echte juridische en financiële bescherming. Zij besluit: zich laten informeren over rechten met begeleiding van bekwame professionals is geen optie meer.
