Verlies van de DR Congo na eerder verlies van de Sahel-centraal regio is het scenario waar de academische Francis Kpatindé voor vreest bij de Organisatie internationale de la Francophonie (OIF). Nog vijf dagen tot het sommet in Phnom Penh, Cambodja, waar de volgende secretaris-generaal wordt aangewezen, zegt de docent-onderzoeker aan Sciences Po Paris in een interview met Christophe Boisbouvier voor RFI dat de herverkiezing van Louise Mushikiwabo uit Rwanda de organisatie tot een breuk kan brengen.
Vier kandidaten strijden om het ambt, maar één naam staat centraal en veroorzaakt de grootste spanning: die van de zittende secretaris-generaal, een kandidatuur die de Democratische Republiek Congo niet wil accepteren voor een derde termijn. Volgens Francis Kpatindé heeft Kinshasa zonder ambiguïteit laten weten dat zij de organisatie zou verlaten als de Rwandaise wordt herkozen.
Voor de onderzoeker maakt deze dreiging deel uit van het conflict tussen de DR Congo en Rwanda, een oorlog die volgens hem „niet louter verbaal” is vanwege de ondersteuning die Kigali krijgt van het gewapende M23-movement. Hij herinnert eraan dat de OIF eerder meerdere Afrikaanse landen heeft zien vertrekken, met name drie landen uit de centrale Sahel. Een vertrek van de DR Congo, dat claimt het grootste aantal Franstaligen te tellen, zou volgens hem „het einde” van de organisatie betekenen.
Gevraagd naar het gewicht van het land, noemt Francis Kpatindé meer dan 100 miljoen inwoners, waarvan de helft, zo niet twee derde, Frans zou spreken. Christophe Boisbouvier plaatst dit cijfer in de context van een wereldwijde Franstalige gemeenschap van ongeveer 350 miljoen mensen.
De analist schetst een race die volgens hem op twee namen neerkomt: Louise Mushikiwabo en de voormalige Roemeense premier Dacian Cioloș. De eerste kan zich beroepen op twee mandaten van vier jaar aan het hoofd van de organisatie. De twee andere Afrikaanse kandidaten, de Congolese Juliana Amato Lumumba en de Mauritaanse Coumba Ba, zijn volgens hem minder bekend, ook al dragen belangrijke landen op het continent hun kandidatuur.
Hij meent dat Juliana Amato Lumumba tijdens de hoorzitting van juni niet kon overtuigen, terwijl de Roemeense kandidaat de beste prestation leverde, zelfs voor de zittende. Wat Coumba Ba betreft, erkent de academicus haar indrukwekkende carrière in haar land en vindt hij niets op haar aan te merken. Hij werpt wel de vraag op naar haar „oppervlakte” en naar haar capaciteit om een organisatie te leiden die hij als vrij grillig beschrijft.
In dit kader ziet Francis Kpatindé in een overwinning van Dacian Cioloș de beste uitgangspositie. Die uitkomst zou de lidstaten ervan ontlasten om twee Afrikaanse buurlanden die in feite bijna oorlogachtig zijn, naast elkaar te moeten plaatsen, en het risico op implosie af te wenden. De OIF, benadrukt hij, is noch CEDEAO (ECOWAS) noch de Afrikaanse Unie, en er zijn geen aanwijzingen dat de functie door een Afrikaan moet worden ingevuld. Hij onderstreept bovendien dat de voormalige Roemeense premier een functie heeft bekleed waartoe geen van haar Afrikaanse rivales ooit toegang heeft gehad, aangezien allen ministers waren, en dat de Franse taal een belangrijke rol speelt in Roemenië.
Francis Kpatindé erkent dat er niets is dat Louise Mushikiwabo uitsluit om opnieuw te solliciteren. Hij herinnert eraan dat de voormalige Senegalese president Abdou Diouf zelf driemaal het voorzitterschap van de OIF heeft bekleed. Maar hij vindt dat de beperking van mandaten verder gaat dan enkel constitutioneel of electorale regels: het is volgens hem een mentaliteit. Hoe kun je deze beperking op de tafel brengen bij sommige Afrikaanse paleizen, terwijl je toch probeert aan het hoofd van een organisatie te blijven? Hij noemt het voorbeeld van Nelson Mandela, die in 1999 mogelijk een tweede termijn voor Zuid-Afrika had kunnen nastreven maar daarvan afzag.
