Het driemaandenmoratorium, gevraagd door premier Ahmadou Al Aminou Lô, zal het sociale protest desamorseren? Na de ontmoeting met de regering houdt het Vakbondsfront ter Verdediging van Arbeiders (FSDT) zijn actieplan in stand en bevestigt het zijn nationale mars op 20 oktober, gevolgd door een algemene staking van 72 uur. De Nationale werkgeversfederatie van Senegal (CNES), die oproept tot dialoog, noemt de resultaten van het Nationale Pact voor sociale stabiliteit ontoereikend. Tussen niet-uitgevoerde engagementen, aanhoudende eisen en zorgen bij het bedrijfsleven blijft de verzoening afhankelijk van concrete daden.
Het sociale dialoog bevindt zich in een opnieuw turbulente zone. Donderdag 15 oktober, tijdens de tweede vergadering van het stuurgroepcomité van het Nationale Pact voor sociale stabiliteit ten behoeve van inclusieve en duurzame groei, vroeg de premier de sociale partners om een moratorium van drie maanden op de aangekondigde stakingen in acht te nemen.
Ondertekend op 1 mei 2025, moest het Pact een kader bieden voor overleg tussen de Staat, de vakbonden en werkgevers. Zeventien maanden later lukt het nauwelijks om de spanningen te laten afnemen.
De premier verzekerde dat de verplichtingen van de Staat zullen worden nagekomen, « in het licht van het herstel van onze middelen », volgens de bewoordingen zoals gerapporteerd door het Premierskantoor. Hij kondigde ook aan dat vanaf december comités voor sociale dialoog in alle ministeries zullen worden opgericht. Het doel is conflicten te voorkomen en de oplossing van geschillen te vergemakkelijken voordat ze uitmonden in stakingen. Maar deze garanties overtuigden de vakbondsorganisaties niet. Verzameld op vrijdag 16 oktober in de Bourse du Travail van de CNTS Keur Madia, bevestigden de leiders van het FSDT hun vastberadenheid om de mobilisatie voort te zetten.
Volgens Mody Guiro, secretaris-generaal van de CNTS en coördinator van het stuurgroepcommité van het Front, hebben de discussies het mogelijk gemaakt de eisen kenbaar te maken zonder de positie van de arbeiders te wijzigen. « Wanneer men onderhandelt, vertrouwt men niet alleen op woorden; er moeten schriftelijke en vastgelegde daden komen », benadrukte hij. Het FSDT eist de herintreding van werknemers die zijn ontslagen, de naleving van de in onderhandeling bereikte akkoorden op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, lokale overheden, justitie en transport, en het naleven van de verplichtingen van het Sociaal Pact. De eisen omvatten ook de generalisering van de woningtoelage van 100.000 CFA-frank als compensatie voor contractanten in kwestie, de aanstelling van 3.700 gezondheidswerkers zoals gepland voor 2027 en de verhoging van pensioenuitkeringen. Het Front vraagt het behoud van contracten van bepaalde duur van maximaal twee jaar, verlengbaar slechts één keer, evenals het herstel van de consensus die werd bereikt over de arbeids- en sociale zekerheidswetgeving.
Daarbovenop komen eisen voor de verlaging van de prijzen van basisgoederen, huurprijzen en transport. Al deze zorgen gaan verder dan de verhouding tussen administratie en vakbonden en raken aan de koopkracht van huishoudens, de kwetsbaarheid van werkgelegenheid en de leefomstandigheden van arbeiders. De mobilisatie begint vorm te krijgen. Het FSDT houdt vast aan zijn nationale mars op dinsdag 20 oktober, met een samenkomst om 15.00 uur bij FASTEF en een aankomst op het Jet d’Eau-plein. Daarna zal het Front een algemene staking van 72 uur organiseren op 21, 22 en 23 oktober. Het roept werknemers op tot sectorale algemene vergaderingen om deze acties voor te bereiden. Terwijl het zijn bereidheid tot verdere dialoog bevestigt, weigert het zijn beweging op te schorten zonder tastbare vooruitgang.
HET ONDERWIJS IN DE VOORHOEDE
De onderwijssector is een van de belangrijkste brandpunten. De G7, die zeven vakbonden in het onderwijs verenigt, kondigde een volledige staking aan op 21, 22 en 23 oktober om vertragingen in de uitvoering van het op 16 april 2026 door de regering ondertekende akkoord te protesteren. De vakbonden verwijzen naar onbetaalde toelagen, salarisachterstanden bij sommige contractdocenten, problemen met de FASTEF-kalender en vertraagde uitbetaling van middelen bestemd voor universitaire opleiding. Zij menen dat het beperkte niveau van uitvoering van de akkoorden de stabiliteit van het schooljaar 2026-2027 nu al bedreigt, terwijl leerlingen op 12 oktober weer naar de lessen gaan. De onvrede betreft niet alleen leraren; de eisen raken ook gezondheidszorgpersoneel, medewerkers van lokale overheden, gepensioneerden en arbeiders die geconfronteerd worden met ontslag of verslechtering van hun arbeidsomstandigheden. Het vakbondfront betreurt bovendien het gebrek aan open onderhandelingen over de ingediende stakingaankondigingen.
DE VERKLAARDE GARANTIES DOOR DE WERKGEVERS
Het wantrouwen beperkt zich niet tot de werknemersorganisaties. In een communiqué gepubliceerd op vrijdag 16 oktober prees de Nationale Confederatie van Senegalese werkgevers, geleid door Abdel Kader Ndiaye, de persoonlijke inzet van de premier, zijn openheid voor dialoog en zijn inzet om het pact van stabiliteit te behouden. Ze beschouwt echter dat de behaalde resultaten « ver achter blijven bij de verwachtingen van de nationale private sector ». De CNES klaagt over eenzijdige wijzigingen in bepaalde arbitrages van de regering met betrekking tot de hervorming van de arbeids- en sociale zekerheidswetgeving. Ze vraagt dat de evaluatie van het Pact berust op « het principe van contradictie en een tripartiete aanpak », om de transparantie en het vertrouwen tussen de partijen te versterken. De werkgevers pleiten voor een volledige en snelle afwikkeling van schulden aan bedrijven, met name in de sectoren bouw en werken, energie en dienstverlening. Ze roepen op tot steun aan bedrijven die kwetsbaar zijn door betalingsachterstanden van de Staat en tot een driftigere aanpak tegen oneerlijke concurrentie. Naar de naderende acties toe lanceert Abdel Kader Ndiaye een dringend beroep op sociale vrede en voortzetting van het dialoog. Voor de CNES zullen « enkel een transparante opvolgingsmethode en de economische garanties die aan de privé-sector worden geboden, het land duurzaam kunnen stabiliseren ».
DE TIJD VOOR ACTIES
De conclusie is zorgwekkend voor de toekomst van het Nationale Pact voor sociale stabiliteit. Als het opvolgingsinstrument aangeeft dat 71% van de engagementen zijn gerealiseerd, blijven vertragingen wantrouwen voeden. Op 1 oktober erkende de directeur-generaal van de Openbare Dienst, Ibrahima Dieng, bovendien dat « men niet kan zeggen dat er volledig aan de engagementen is voldaan ». Hij verwees naar vertragingen bij het delen van de hervorming van het beloningssysteem voor staatspersoneel en de uitkeringen verschuldigd aan correctoren van examens. De regering staat voor een dubbele eis: men moet het sociale dialoog behouden terwijl men concrete antwoorden geeft op de wensen van de arbeiders en de moeilijkheden van de bedrijven. Een moratorium van drie maanden kan alleen effect hebben wanneer het gepaard gaat met een duidelijke tijdlijn, schriftelijke engagementen en een transparante opvolging. Het FSDT houdt de druk op de ketel, terwijl de CNES een striktere evaluatie van het Pact eist. De twee organisaties verschillen in hun methoden, maar hun verklaringen komen overeen in één punt: de noodzaak om engagementen om te vormen in meetbare resultaten.
