De auteur van “Mozaïek van de mensheid” heeft over 287 pagina’s van haar boek, uitgegeven bij Lakalita, een diepgaande psychiatrische reflectie neergelegd die zweeft tussen twee werelden: Afrika en Europa. Dr. Katy Sène Mbaye stelt de diagnose van de mens en de samenleving waarin hij leeft. Eén feit blijft duidelijk: de mensheid is een mozaïek.
Om haar beroep uit te oefenen en haar reflectie vorm te geven, heeft Dr. Katy Sène Mbaye zich tussen twee werelden bewogen. «Ik wilde geen keuze maken.» Want zij stelt: «de ene verankert mij, de andere opent mij. De ene leert mij de kracht van het contact, de andere de vrijheid van het kijken.»
Het boek dompelt de lezer zo onder in een definitie van zin en zelfs van psychiatrie. Maar ook wordt de geschiedenis van de discipline herzien, van klinieken en «de opsluiting», tot aan de ziekenhuizen. «Een diep menselijke discipline, altijd op de grens tussen het medische, het sociale en het existentiële», verduidelijkt de psychiater die meer dan dertig jaar heeft gewerkt.
Het deel met de titel “Kwetsbaar, dus menselijk” schetst in een sobere stijl het onbehagen dat voortkomt uit een snelle maatschappij, een maatschappij van het ogenblikkelijke. Dit wordt versterkt door technologie, media en sociale netwerken die een diffuse rivaliteit creëren. Daarbij komt de bijbehorende druk, die niemand spaart. Bovendien wijst zij erop dat het familiale weefsel wordt aangetast.
Er werd ook nagedacht over de plek van de vrouw. De vrouw, zo constateert de psychiater, bevindt zich in onzekerheid. Daarbij is zij tegelijk dochter, vrouw, huisvrouw en professional…
De auteur onderzoekt eveneens de invloed van cultuur op lijden. «Wanneer cultuur het lijden vormgeeft.» Ze heeft het verband hersteld tussen cultuur, die de essentie van de mens uitmaakt, en het lijden. Het gezichtspunt van de psychiater schommelt in deze analyse, verrijkt met getuigenissen, tussen Afrika en Europa, tussen het collectieve en het individuele dat de twee werelden kenmerkt waarin zij leeft.
Op het continent van herkomst deelt men om op te gaan in het collectieve, terwijl in Europa uitdrukking geven, onder meer, betekent het streven naar herstel: «twee gezichten van één en dezelfde gewonde mensheid» worden geschetst met glinsteringen van menselijke verschijnselen. De auteur geeft in de pas daarop een overzicht van consultaties en boeiende verhalen. Zo oefent zij haar beroep uit, dat bestaat uit «zielen peilen om woorden te geven aan psychische pijn».
Er is ook sprake van een mensheid die weerstand biedt. Voor Mbaye spreekt het lichaam wanneer de mond stilt en de ziel weigert haar kwetsuur te erkennen. «Het lichaam wordt boodschapper wanneer het stilzwijgen de overhand krijgt.»
Sociaal zijn betekent dat de mens een product is van een samenleving. Hij leeft dus met anderen. Maar in het tijdperk van digitalisering «snijden sociale netwerken de stem af van het levende, uitspreekbare woord». De auteur meent dat autonoom zijn «betekent jezelf durven zijn zonder de validatie van de ander af te wachten».
In het gedeelte waarin ze «Portretten van de samenleving» schetst, definieert Dr. Katy Sène Mbaye de verschillende niveaus van kennis, namelijk familiaal, professioneel en sociaal. Tot de andere behandelde vragen behoort onbehagen op het werk, een mensheid die probeert zichzelf te be-schrijven. De dimensies van het beeld (intiem, dromend, geprojecteerd, ontvangen en publiek) komen aan bod. De deugden van slaap worden eveneens geprezen. «Een van de mooiste symbolen van de mensheid.» Uiteindelijk merkt Dr. Katy Sène Mbaye op dat «rouw het prijskaartje van het leven is».
