In Dakar werden ongeveer twintig contentmakers maandag 14 september samengebracht rond dezelfde uitdaging: hun invloed op sociale media omzetten in een hefboom voor de promotie van betrouwbare, toegankelijke en verantwoorde informatie. Dit atelier, georganiseerd binnen het partnerschap tussen UNESCO en Polaris Asso, markeert het begin van een proces dat zich op West-Afrika zal voortzetten tot 2036.
De bijeenkomst bouwt voort op de Regionale Conferentie over de Integriteit van Informatie in West-Afrika en de Sahel, gehouden in Praia van 3 tot 5 september 2025. Die conferentie leidde tot de goedkeuring van het Actieplan voor de Integriteit van Informatie in West-Afrika en de Sahel voor de periode 2026-2036, na een multilateraal consultatieproces. Het document identificeert met name vijf actiegebieden: het strategische en juridische kader, het bestuur van digitale platforms, de toegang tot informatie en publieke gegevens, de veerkracht en de vaardigheden van de bevolking, en de synergieën en partnerschappen.
Volgens Michel Kenmoe, hoofd van de sector Communicatie en Informatie bij het Regionale Bureau van UNESCO voor West-Afrika, weerspiegelt het samenbrengen van contentmakers een diepgaande evolutie in informatietradities. “Steeds vaker gebruiken jongeren digitale platforms om hun ideeën te delen en hun stem te laten horen,” aldus hij, benadrukkend dat deze transformatie ook gevolgen heeft voor de manier waarop mensen toegang krijgen tot informatie.
De uitdaging is des te groter omdat contentmakers feitelijk belangrijke informatie-intermediairs zijn geworden. De heer Kenmoe verwees naar een Afrobarometer-studie waaruit blijkt dat 67% van de jongeren op het continent steeds vaker afhankelijke is van influencers om aan informatie te komen. Een ontwikkeling die volgens hem rechtstreeks de kwaliteit van de gedeelde inhoud en de verantwoordelijkheid van degenen die ze produceren, onder de aandacht brengt.
“Deze informatie toont aan dat dit meer is dan een hobby; het zou niet zomaar een hobby mogen blijven,” sprak hij tot de deelnemers, en benadrukte dat de toenemende rol van makers in het informatielandschap hen een bijzondere verantwoordelijkheid oplevert. Volgens hem neemt het vertrouwen in traditionele media af in verschillende regio’s van de wereld, terwijl digitale platforms geleidelijk een ruimte worden waar deze informatievraag naartoe verschuift, met contentmakers in de voorste linie.
Maar de integriteit van informatie gaat niet enkel over de individuele verantwoordelijkheid van makers. Ze bevindt zich ook in een digitale omgeving die wordt gekenmerkt door desinformatie, misinformatie, haatzaaiende uitlatingen, door kunstmatige intelligentie gegenereerde inhoud en ingrepen door externe actoren. Michel Kenmoe beklemtoonde bovendien twee andere regionale kwetsbaarheden: de zwakke governance van platforms en de aanhoudende moeilijkheden om toegang te krijgen tot officiële en geloofwaardige informatie.
“Het gebrek aan toegang tot geloofwaardige informatie, met name officiële informatie, creëert een leegte die een vruchtbare voedingsbodem wordt voor misinformatie,” legde hij uit. Hij wees ook op de beperkte erkenning van inhoud die in lokale talen wordt geproduceerd door sommige algoritmen en kunstmatige intelligentie, evenals de tekortkomingen op het gebied van media- en informatieveiligheidstraining.
Creëerders verwacht op het terrein van actie
Voor Ousseynou Gueye, uitvoerend directeur van Polaris Asso, draait het er nu om van een documentenwereld los te komen en daadwerkelijk tot actie te komen. “Wat we willen, is gericht zijn op actie,” verklaarde hij bij de opening van de workshop. De organisatie wil samen met de makers werken aan concrete acties, meetbaar binnen drie maanden, zes maanden, of zelfs een jaar, terwijl deze dynamiek wordt ingebed in de duur van het Praia-actieplan.
Deze aanpak weerspiegelt ook de demografische en digitale realiteit. Volgens Gueye is 75% van de Afrikaanse bevolking jonger dan 35 jaar en vormen jongeren een cruciale groep onder de verbonden bevolking. In die context worden contentmakers niet gezien als louter tussenpersonen voor overheidscampagnes, maar als partners die zelf inhoud kunnen creëren die aansluit bij hun gemeenschappen.
De ervaringen van Polaris Asso tonen aan dat goed opgeleide makers die betrokken zijn bij het ontwerpen van content massaal hun publiek kunnen bereiken. Een pilotcampagne voor burgerinvloed en media- en informatie-educatie leverde meer dan 4,5 miljoen weergaven op van inhoud gericht op de bestrijding van desinformatie.
Voor de aanwezige makers in Dakar ligt de verwachting dan ook minder bij een nieuw theoretisch kader dan bij hulpmiddelen die tot handelen in staat zijn. Yacine Gueye, een contentmaker die zich specialiseert in mentale gezondheid en welzijn, hoopt dat het proces zal leiden tot “onze broeders en zusters die vandaag online zijn” beter te beschermen en meer te strijden tegen online intimidatie. “Het moet veiliger zijn,” benadrukte zij, en ze wees er tegelijk op dat sociale netwerken ook “veel positieve aspecten” kennen.
Aminata Niang, een ingenieur in cybersveiligheid en contentmaker, onderstreepte het belang van informatie zowel betrouwbaar als toegankelijk maken. Uitgaande van de CIA-triade (confidentialiteit, integriteit en beschikbaarheid) vindt zij dat betrouwbare maar ontoegankelijke informatie burgers niet ten goede komt, terwijl toegankelijke maar onjuiste informatie gevaarlijk kan zijn. “Het moet echt beschikbaar zijn, waarheidsgetrouw en zonder wijzigingen,” vat zij samen.
De Dakar-workshop opent zo een cyclus van periodieke dialogen met contentmakers, met als doel prioritaire acties te definiëren, wie ze uitvoert, de deadlines en de indicatoren. De aanpak voorziet ook in kwartaalbijeenkomsten en thematische sessies vooraf aan gevoelige periodes, met name verkiezingen of informatiecrises.
Via dit partnerschap willen UNESCO en Polaris Asso een regionaal netwerk laten ontstaan van jonge mensen en contentmakers die zich inzetten voor de integriteit van informatie. Voor Ousseynou Gueye ligt de slagorde in drie woorden: “Actie, actie, actie”.
