“Gerechtigheid door kracht” is geen roep om rechtvaardigheid. Het is een gevaarlijk bevel, een slogan die probeert een eenduidige waarheid op te leggen, door dwang, waar gerechtigheid neutraliteit, kalmte en onafhankelijkheid vereist. Achter deze formule schuilt een scheuring: sommigen, opgehemeld als legitieme “patriotten”, anderen als tweederangs burgers. Door de geest die zij verspreidt, verraadt zij daarom het eigen idee van gerechtigheid.
Hoewel demonstreren om gerechtigheid te verkrijgen een legitiem recht is, opent het eisen van een “gerechtigheid door kracht” wel de deur naar autoritarisme. Een ware gerechtigheid kan immers niet onder het juk van de straatpassies of de berekeningen van politici gehoorzamen, laat staan aan bevelen. Integendeel leeft zij juist van het respect voor de regels, trouw aan het symbool van evenwicht dat de weegschaal uitbeeldt: wegen, afwegen, zonder ooit naar links of rechts te buigen.
Ongetwijfeld prikkelen oorlogszuchtige slogans de emoties maar verbergen ze machteloosheid en het onvermogen om de realiteit aan te pakken en te veranderen. Zo was het gisteren met “Frankrijk weg”, vandaag met “Gerechtigheid door kracht”. Zoals lege vaten maken ze veel lawaai maar wegen niets, ze behoren tot een agitatie-strategie eerder dan tot een werkelijk maatschappelijk project. In feite dienen ze om de menigten te galvaniseren, niet om een natie op te bouwen.
Ook achter het rumoer van “Gerechtigheid door kracht” schuilt een nauwelijks verhulde wantrouw jegens de instellingen, alsof zij niet zelfstandig zouden kunnen handelen. Het verzwakken van de gerechtigheid is immers het doorhakken van de tak waarop het hele democratische leven rust, het verdringen van het rechtsbeginsel door willekeur.
Laten we een blik werpen op de Verenigde Staten, waar de verkozen president Donald Trump, aangetrokken door autoritarisme, bots met de rechterlijke macht om ons te overtuigen dat zij het laatste bolwerk blijft tegen de ontsporingen van een grenzenloos ego.
Het is duidelijk dat een democratie alleen bestaat als de rechtspraak overeind staat—niet gemanipuleerd, niet kwetsbaar of ondergeschikt, maar sterk, onafhankelijk en gerespecteerd. Zonder haar is er geen Republiek die die naam verdient. Daarmee wordt duidelijk dat de luidkeels gezongen slogan “Gerechtigheid door kracht” een gevaarlijke ontsporing voorspelt die slechts tot een impasse kan leiden.
