Voormalig directeur van de École Inter-États des Sciences et Médecine Vétérinaire (EISMV) in Dakar en voormalig Beninse minister van Hoger Onderwijs, Prof. François Adébayo Abiola, kijkt in dit interview terug op zijn loopbaan, een exemplarische carrière ten dienste van Afrika, en vooral op de grote uitdagingen waaraan het hoger onderwijs en het veterinaire onderzoek moeten voldoen om de ontwikkeling van het continent beter te ondersteunen. Hij heeft ook niet nagelaten zich uit te spreken over de eer die hem werd gebracht in Sakété, zijn geboortestad, door universitairen, politieke figuren en gelijken uit Afrika.
Welke kijk heeft u vandaag op uw loopbaan, van het hoger onderwijs tot het ministerie van Onderwijs in Benin, tot aan het leiden van de EISMV?
C’est un privilège pour moi d’avoir eu le parcours qui a été le mien : parcours universitaire, parcours professionnel, parcours politique et parcours social. En réalité, on peut dire en caricaturant à peine, que j’ai eu avec les opportunités qui se sont présentées à moi un parcours différent à partir de deux pays : le Sénégal pour le parcours professionnel et le Bénin pour le parcours politique et social. Je vais paraphraser le Professeur Djibril Samb, ancien Directeur de l’IFAN, dans le résumé d’hommage qu’il a fait parvenir au comité scientifique du colloque et dont le titre est : François Adébayo Abiola, Homo academicus, Homo politicus, kalokagathos. « Lorsqu’il apparait ce jour du 27 novembre 1950 à Sakété au Bénin, seul le Créateur savait que cet enfant naissait pour emprunter une expression de la sagesse grecque antique « beau et bon » : Kalos Kagathos. En débarquant après le baccalauréat pour la première fois à Dakar le 5 décembre 1974, le jeune François imaginait à peine qu’il arrivait dans un pays qui va lui ouvrir un riche parcours professionnel qui le fera toujours tutoyer le sommet de l’excellence : assistant, maitre-assistant, agrégé, maitre de conférences et professeur titulaire, l’Homo academicus bien rempli. Autre remarque, étudiant, enseignant, directeur, membre du Conseil des ministres, président du Conseil des ministres, toutes les positions possibles dans une institution comme l’École Inter-États des Sciences et Médecine Vétérinaires. C’est pour le moment unique. Député, ministre, ministre d’État, Vice Premier ministre après un si long séjour au Sénégal, l’Homo politicus qui fait rêver. Kalos Kagathos : « Beau et Bon », ces distinctions honorifiques qui lui ont été attribuées par plusieurs pays doivent être expliquées à la jeunesse, notre jeunesse afin qu’elle cherche à imiter le maitre pour faire plus sur le chemin de l’excellence ». Tout cela est une grâce.
Wat vertegenwoordigt deze hulde door uw peers en vrienden voor u, en welk bericht wilt u richten aan de jonge generatie onderzoekers, docenten en besluitvormers in Afrika ?
Une grande fierté avec humilité. Comme on le dit, ce que tu fais te fait. L’hommage à un universitaire ou à une personnalité n’est pas du jamais vu, au contraire. On en organise souvent dans les espaces universitaires. J’avais voulu en choisissant ma ville de naissance pour cet événement, faire démentir quelque peu cet adage qui veut que nul ne soit prophète chez soi. Une rue y porte désormais mon nom, de mon vivant. Gloire soit rendue à tous ceux qui y ont contribué. Le message est clair. Pour concevoir le développement, en définir clairement les objectifs, identifier les besoins et les ressources, structurer un plan d’action avec des étapes claires et un calendrier précis et en faire régulièrement l’évaluation et l’adaptation, il faut des hommes : l’homme donc l’alpha et l’oméga comme le dit l’adage.
Ik zal met u de perceptie delen van een jonge deelnemer aan dit eerbetoon aan mij persoonlijk, mevrouw Rose Éyitayo Akiossi, studente aan de Universiteit van Abomey-Calavi en die na haar verkiezing geïnstalleerd werd in het Parlement van de Jeugd van Benin. “Vrouwen en mannen van Afrika kunnen, als ze willen, de fataliteit doorbreken. Ze kunnen gemeenschappen bouwen die iedereen laten opbloeien,” schreef Adrien Houngbédji (een bekende politiek figuur in Benin) in zijn werk dat Jean Bodin uit de zestiende eeuw aanhaalt: “er is rijkdom slechts door mensen”, net zoals Charles De Gaulle toen in 1959 stelde: “In onze tijd is de enige strijd die ertoe doet die van de mens. Het is de mens die gered, doen leven en ontwikkelen moet.” Daarom is het pad van François Adébayo Abiola inspirerend in dit kader.” Door te kiezen voor de bestudering van de universitaire, professionele, politieke en sociale loopbaan van Abiola en zijn verwezenlijkingen in de gemeente Sakété, brengen we de problematiek naar voren van het Abiola-model voor “onze” generatie, waarbij elke generatie een model nodig heeft: een model van ontwikkeling, een spiritueel model, een model van een mens die waarden belichaamt voor de samenleving. Hoe kunnen figuren uit onze omgeving zoals François Abiola worden verbonden met degenen die dagelijks genoemd en zelfs vereerd worden, zoals Plato, Socrates, Karl Marx en anderen zoals Victor Hugo? Abiola heeft een rijke, gevarieerde en harmonieuze loopbaan die intellect, initiatief en menselijkheid verenigt, en illustreert wat het betekent een hooggeplaatste maar toch nabij de bevolking staande burger te zijn. Hij heeft weten te combineren kennis, passie en pragmatisme. Velen onder ons hebben dit model eveneens nodig. Ik heb dus twee dagen lang volledig geleefd in gemeenschap met mijn peers en vrienden uit landen als Niger, Rwanda, Kamerun, Mali, Ivoorkust, Togo, toe te voegen aan Benin, mijn geboorteland, en Senegal, mijn adoptieland.
De hooggeachte Rose Akiossi vat goed de verwachting van de jeugd samen en ik ben verheugd dat deze woorden aan mij gewijd zijn.
Wat ziet u als de belangrijkste uitdagingen waar het hoger onderwijs en veterinaire onderzoek in Afrika voor staan om de ontwikkeling van het continent beter te ondersteunen?
Een uitstekende bezorgdheid op dit moment, zo prominent dat een boek dat ik onlangs heb voltooid binnenkort openbaar zal worden gemaakt: « De veterinaire professie in Sub-Sahara Afrika, de EISMV van Dakar, een grote pioniersschool, Editions Paris, Afridic ». Deze uitdagingen zijn degenen die de dierenarts in opleiding in staat stellen antwoorden te geven op vragen die binnen zijn competenties vallen: ten eerste de diergezondheid-uitdagingen, die van de dierlijke productie, die van de bescherming van de gezondheid van de consument en van het milieu, die van de productie van kennis om de wetenschappelijke en technologische vooruitgang wereldwijd te bevorderen (en zo verder) zonder zijn deelname aan het staatsbestuur te vergeten.
De dierenarts is de arts van de dieren. Hij moet diverse diersoorten behandelen… Naast het behouden van dieren in een goede gezondheid en onder de beste omstandigheden zodat zij hun productie-rollen optimaal kunnen vervullen, is de rol van de dierenartsen van groot belang voor de menselijke gezondheid: zowel om ziekten die direct of indirect op de mens kunnen worden overgedragen onder controle te brengen. Vervolgens zijn we er snel in geslaagd beroepen te introduceren die gerelateerd zijn aan gezondheid en productie van dieren. De beroepen in de sector van de verschillende gebruikers/sectoren van dierlijke productie zijn gevarieerd: landbouwarbeider, exploitatiechef, sanitaire verantwoordelijke, landbouwtechnicus, technicus in dierlijke productie. Sinds de koloniale tijd wist men dat de dierenarts vergezeld moest gaan van andere vaardigheden, zoals vandaag de dag professionals para-veterinaires genoemd worden, om de uitdagingen van gezondheid en productie van dieren aan te pakken. De landen hebben geleidelijk de belangen begrepen en hebben daarom opleidingen van verschillende niveaus opgezet om deze beroepen te dekken zodat zij nog meer bijdragen aan de ontwikkeling van de genoemde landen. Dus het reduceren van het beroep tot de praktijk van diergezondheid kan niet gedijen in Sub-Sahara-Afrika. We zijn er steeds meer van overtuigd.
