Terwijl de regering 70 miljard had vrijgemaakt voor de gezinsbijstand, beschuldigt Pastef dit van politisering en pleit voor investeringen in plaats daarvan. EnQuête geeft de stem aan actoren en begunstigden om hun mening over deze controverse te peilen.
De afbeelding werd breed verspreid. Amadou Ba houdt in zijn rechterhand een kraan vast en in zijn linkerhand een zakje gebotteld water. De boodschap is duidelijk en zonder voorbehoud. De meerderheid wil niet dat 70 miljard wordt opgenomen in het wijzigingsontwerp van de begroting voor het jaar 2026 ten behoeve van de gezinsbijstand. Ook weigert men de bedoeling om het bedrag naar 140 miljard te verhogen in het oorspronkelijke begrotingsontwerp voor 2027.
“Wat je wilt investeren in gezinsbijstand tot 2029, bedraagt 490 miljard CFA, bijna 500 miljard. Als een huishouden gemiddeld uit acht personen bestaat, betekent dit slechts 50 CFA per persoon per dag. Het enige wat ze ermee kunnen doen, is een zak water van 50 CFA kopen…”, grapte de vice-voorzitter van de Nationale Vergadering, terwijl een oorverdovend applaus uit de kelen van zijn collega’s en het publiek klonk.
Het Pastef-kliek heeft volgens hem een veel betere aanbieding. In plaats van 500 miljard (over drie jaar) pleiten zij ervoor dit geld te investeren in de plattelandswatervoorziening of de bouw van vijf ziekenhuizen en 35 gezondheidscentra. In minder politieke bewoordingen: in een context waarin de regering gedwongen wordt om bepaalde uitgaven te schrappen, roept Pastef op tot het opofferen van de gezinsbijstand ten gunste van investeringen die de regering al had gepland.
Voor Amadou Ba zijn deze bijstanden meer een politieke motivator dan een ontwikkelingstool. “De regering wil 35.000 CFA per drie maanden aan acht mensen geven, wat neerkomt op 40 CFA per persoon per dag. Wij stellen voor dit geld te gebruiken voor de bouw van vijf ziekenhuizen en 35 gezondheidscentra. De president wil niet investeren, omdat hij weet dat hij niet populair is. Hij gokt op gezinsbijstand om kiezers aan te trekken,” benadrukt de parlementariër.
Moyen de survie
Saliou Gueye Dionne is wijkafgevaardigde van Cheikh Anta Mbacké en tevens voorzitter van de wijkafgevaardigden in de gemeente Diourbel. Sinds de oprichting van het mechanisme in 2013 staat hij centraal in het systeem. Bij de vraag wat hij van dit debat vindt over het bedrag van de uitkering en het belang ervan, knapt hij af: “Bul yegali (ga niet verder met die vraag). Iedereen die zo’n toespraak tegen me hield, toen ik erop reageerde, durft zulke onzin niet langer voor me te zeggen,” zegt hij meteen, voordat hij vervolgt: “Degene die deze uitkeringen heeft gecreëerd, weet misschien wel of niet wat hij doet, maar ik ben zeker dat hij een beloning zal krijgen die zijn verwachtingen te buiten gaat.”
Volgens de wijkafgevaardigde is het belang van gezinsbijstand van cruciaal belang. “Ik denk dat als mensen de betekenis van deze bijstand kenden, ze zouden inzien hoe ze die kunnen versterken en niet ter discussie stellen. Neem het voorbeeld van een vader of moeder die aan het eind van de maand hoopt op een vast bedrag. Als de kinderen iets vragen, laat hij hen wachten op de bijstand. Je kunt je nauwelijks voorstellen hoezeer dit een verlichting kan brengen voor vaders en moeders die geen andere inkomsten hebben,” legt de heer Dionne uit.
In zijn wijk (een van de vier wijken van Diourbel met meerdere subwijken) waren er vóór de schorsing meer dan 900 begunstigden. “Deze blijdschap om dit geld aan het eind van het kwartaal te ontvangen, kalmeert de gezinshoofden. Wanneer ze 35.000 CFA ontvangen, kopen ze meestal een zak rijst, 10 liter olie, koffie en suiker. Anderen kopen benodigdheden voor hun kinderen… Stel je voor hoeveel verlichting dit brengt voor iemand die geen inkomstenbron heeft,” pleit Saliou Gueye Dionne.
Investeringsbron
Naast consumptie gebruiken veel begunstigden deze subsidie om te investeren in kleine bedrijfjes. Djiby Gueye, verantwoordelijke bij Forum Civil, financieel en ontwikkelingsacteur, wijst op het belang van de beurs. “Wie in de stad woont, heeft andere investeringsbehoeften dan wie in het platteland leeft. Mensen in steden denken misschien dat je met 25.000 of 35.000 CFA niets kunt bereiken, maar het kan heel aanzienlijk zijn voor Senegalese inwoners van het binnenland,” benadrukt de heer Gueye.
De deskundige op gebied van ontwikkeling, Djiby Gueye, meent dat de bedragen niet uit het niets zijn vastgesteld. Ze worden bepaald op basis van het inkomensniveau per inwoner. “Ik heb gewerkt aan twee programma’s ter bestrijding van armoede. Een econoom zal nooit zulke uitspraken doen over de bedragen van subsidies. Deze bijstand is van cruciaal belang voor empowerment en ondersteuning van de kwetsbaarste bevolkingslagen. En verder dan wat mensen denken, gebruiken sommigen dit geld om kleine activiteiten te starten. Je ontvangt 35.000 CFA, je koopt een geit; over vier kwartalen kun je er vier hebben en mogelijk een hele kudde. Anderen kopen goederen en gebruiken het overschot voor kleine handel. Zo moet je de subsidie benaderen,” verduidelijkt het maatschappelijk middenveld.
Volgens de heer Gueye biedt de toegang tot drinkbaar water de Staat andere beleidslijnen en programma’s om dit aan te pakken. “Deze bijstand verlicht gezinnen. Het is een potentieel investeringsbedrag van 100.000 CFA per jaar, of voor het voorzien in vitale behoeften van de begunstigden,” merkt hij op, terwijl hij ook aangeeft dat de Staat de begunstigden beter kan begeleiden bij financiële educatie.
Djiby Gueye (Forum Civil): Hoe een subsidie beheren
Evenzo wijst een anonieme bron op enkele begunstigden die zij in Ziguinchor kende, in de meest afgelegen delen van de Casamance. “Wanneer zij de beurs ontvangen, zeiden sommigen dat ze wat kuikens hadden gekocht om een onderneming te starten. Het geeft hen een bron van inkomsten,” bevestigt zij, en benadrukt tegelijk het werk van ontwikkelingswerkers die de bevolking op deze wijze helpen, door training, bewustmaking en begeleiding.
De uitdaging voor de verschillende gesprekspartners is de selectie te verbeteren, omdat er in het verleden sprake was van polarisatie. Voor Saliou Dionne kan er zeker misbruik zijn, maar in Diourbel verliep alles in volstrekte transparantie, met vertegenwoordigers van de diverse bevolkingslagen, onder toezicht van de staat. En er werden telkens veldonderzoeken uitgevoerd om de objectiviteit van het werk te beoordelen. “De belangrijkste moeilijkheid is dat in elke wijk iedereen arm is. Men moest de meest vermoeide mensen kiezen. Maar alles gebeurde op een transparante manier,” leert de afgevaardigde, die tevens om staatsbegeleiding heeft gevraagd om hen bij het werk te ondersteunen.
De regering trekt de lucratieve markt van La Poste naar zich toe
Met deze vrijgekomen 70 miljard dit jaar en 140 miljard volgend jaar, had La Poste, dat doorgaans deze markt beheerde, gehoopt daarvan te profiteren. Maar twee maanden geleden kwamen ze met grote verbazing te weten dat de Staat dit voordeel aan hen ontnam.
Sommigen hebben zich daarover beklaagd op sociale netwerken. Ndiagne Wade, kassier bij La Poste, betreurt het: “Het is verdrietig en misselijkmakend om de houding van deze Staat te zien die ons had beloofd La Poste te doen herrijzen (een nationaal vlaggenschip). Staat van Senegal, jullie hebben ons diep teleurgesteld… Neem jullie verantwoordelijkheid en accepteer jullie erfgoed.”
De kassier richtte zich ook tot de lobbyisten achter deze operatie. “Aan de lobbyisten die verborgen in de schaduwen van de verschillende ministeries en staatsorganen werken: weet dat La Poste er al is voordat jullie geboren werden en er zal blijven staan, wat jullie ook proberen om haar neer te halen,” klonk zijn verontwaardigde boodschap.
