Er zijn er die een recept kunnen opnoemen en er zijn er die kunnen koken. Zo vat Aziz Salmone Fall zijn oordeel over Pastef samen, tweeënhalve jaar nadat hij aan de macht kwam. Uitgenodigd op dinsdag 20 oktober 2026 bij de Matinale van EvenProd Medias, claimt de oprichter van het platform Seen Égal-e Seen Égalité de vaderschap van een deel van de retoriek van de heersende partij. “Het is ons discours dat Pastef overneemt”, zegt hij, en voegt eraan toe dat zijn leiders “het niet kunnen” doen.
De politicoloog ontsnapt de verdiensten van de partij niet. Hij zegt de tien jaar strijd als “verfrissend” te hebben ervaren. Volgens hem heeft Pastef erin geslaagd de woede van de bevolking aan te spreken, de religieuze draad te mobiliseren en te voldoen aan de verwachtingen van een generatie die de strijd voor soevereiniteit niet heeft meegemaakt. Daarnaast voegt hij daaraan toe dat hij afstand neemt van de “liberale cavaloes” van de Macky Sall-jaren. Maar dit succes berust volgens hem vooral op een deficiëntie: Pastef is opgekomen omdat links er niet in is geslaagd zich te verenigen.
Voor Aziz Salmone Fall haalde de politieke realiteit al snel de proclamaties van breuk in. Hij noemt drie obstakels: de last van de schulden, de aard van het bestuur en de rivaliteit tussen coalities binnen de macht zelf. Die “zizanie” die in de lucht zat, kwam uiteindelijk aan het licht. De politicoloog weigert echter daarin het conflict tussen twee projecten te zien. Tussen het kamp van president Bassirou Diomaye Faye en dat van Ousmane Sonko onderscheidt hij slechts verschillende paden naar dezelfde horizon.
Hij maakt gebruik van een voetbalvergelijking: men wisselt van trainer, van team en zelfs van trainingsveld, maar het doel blijft hetzelfde. Hij sluit er bovendien niet uit dat dit duel deels een vorm van theater is, aangezien beide facties er voordeel bij hebben. Het duel schaart de politieke arena en laat geen plaats voor een derde weg. De politicoloog noemt het resultaat “spectaculair” voor een land met een lange pluralistische traditie, nu teruggebracht tot een “monocolore” systeem met twee gezichten. Zijn twee hoofdpersonen zijn, volgens hem, “beide verantwoordingsplichtig en verantwoordelijk”.
Qua inhoud is de diagnose streng. De antikoloniale positie van Pastef was “duidelijk”, geeft hij toe. Maar in de praktijk zou de partij de beleid van “infusie” en integratie in het mondiale kapitalisme voortzetten. Wat de schulden betreft, zou de macht zich tevreden stellen met een “beheersing van de impasse”, opgelegd door een beperkte speelruimte. Dieper denkt Aziz Salmone Fall dat Pastef geen progressieve partij is. Hij erkent dat hij vrienden progressieven in haar rangen heeft. Maar de dominante richting lijkt hem conservatief, vooral wat betreft de positie van vrouwen en de herverdeling van rijkdom. Want een conservatieve revolutie kan Senegal niet veranderen, waarschuwt hij.
De politicoloog houdt zich wel in om geen beschuldiging van kwade wil te uiten. “Ik denk dat zij goede bedoelingen hebben”, zegt hij. Het probleem ligt elders. Hij noemt incompetentie die voortkomt uit gebrek aan ervaring en benoemingen die hij ongepast vindt. Hij wijst ook naar een entourage waar zowel bekwame experts als ongeschikte figuren elkaar ontmoeten. Hij verwijt vooral de leiders dat zij de adviezen van degenen die weten niet horen en de revolutionaire krachten van het continent negeren. “Een revolutie wordt niet uitgeroepen”, benadrukt hij. Voor hem is het een transformatie van mentale structuren, in een land waarvan het onderwijs en de overtuigingen onder neoliberaal beleid zijn verzwakt.
De kritiek raakt ook de ethiek van de macht. Het betoog van Aziz Salmone Fall is gebaseerd op integriteit en een “bewuste soberheid”. Hij plaatst dit model tegenover het glimmende dat hij al waarneemt in de levensstijl van de staat. Het contrast komt terug wanneer hij gevraagd wordt naar de erfenis van Thomas Sankara, wiens grootste voorvechter hij was. Noch Bassirou Diomaye Faye, noch Ousmane Sonko doet hem aan de Burkinese revolutionair herinneren. Sankara, zo benadrukt hij, verbood het tonen van portretten en leefde zonder materiële bezittingen. Het tentoonstellen van zijn beeld ziet hij als een vorm van “narcisme” die voortkomt uit aristocratische machten.
Als uitgesproken democrat lijkt Aziz Salmone Fall de legitimiteit van het regime dat voortkomt uit de keuze van 54% van de Senegalese bevolking niet te betwijfelen. Hij meent echter dat er nog maar weinig tijd rest voor de twee kopstukken van de uitvoerende macht om concrete verwezenlijkingen te leveren. Hij stelt ook een voorwaarde: het wegwerken van het passief van politiek geweld door een onafhankelijke onderzoekscommissie. Zo niet zal het land de vrede niet hervinden.
