De effecten van klimaatverandering manifesteren zich met toenemende intensiteit op het Afrikaanse continent. In zijn nieuwste rapport, gepubliceerd op 18 juni 2027, schetst de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) een zorgelijke constatering. Volgens de gegevens warmt Afrika sneller op dan het wereldgemiddelde en ondergaat het de volle kracht van de toenemende extreme weersomstandigheden.
Het afgelopen jaar werd gekenmerkt door bijzonder zware menselijke gevolgen. Vorig jaar raakten meer dan 13 miljoen mensen getroffen door klimaatrampen op het continent, terwijl meer dan 3.000 doden vielen. Overstromingen behoren tot de meest voorkomende en dodelijkste gebeurtenissen. In Nigeria leidden zware overstromingen in mei tot meer dan 200 doden. En enkele weken eerder hadden overstromingen in de Democratische Republiek Congo al meer dan 160 slachtoffers gemaakt.
Andere regio’s kregen te maken met extreme weersomstandigheden. Oost-Afrika werd met name getroffen door een droogte die meer dan 8,5 miljoen mensen trof, terwijl het cycloonseizoen in de zuidwesten van de Indische Oceaan bijzonder actief bleek.
Naast deze gebeurtenissen bevestigen de door de WMO verzamelde gegevens een onderliggende trend. Het continent warmt in een versneld tempo op. De temperaturen die de afgelopen decennia zijn gemeten, tonen een stijging die groter is dan in voorgaande perioden. In 2025 bedroeg de gemiddelde temperatuur op Afrikaanse landoppervlakken een van de hoogste ooit gemeten.
De grootste afwijkingen werden gemeten in Noord-Afrika, met name langs de mediterrane kusten van Algerije en Tunesië. Volgens de secretaris-generaal van de WMO, Celeste Saulo, zijn de uitingen van klimaatverstoring nu zichtbaar in alle regio’s van het continent, of het nu gaat om hogere temperaturen, langdurige droogtes, overstromingen of de stijgende zeespiegel.
Het rapport wijst ook op het geleidelijk verdwijnen van de Afrikaanse gletsjers. Tegenwoordig bestaan deze ijsformaties nog maar in enkele hooggelegen gebieden, met name op Kilimanjaro, op de berg Kenia en in het Rwenzori-gebergte. Het Kilimanjaro-voorbeeld illustreert de omvang van het fenomeen. Zijn gletsjercap is teruggebracht tot een fractie van wat het aan het begin van de 20e eeuw was.
Wetenschappers schatten dat de gletsjers op het continent sinds het einde van de 19e eeuw meer dan 90% van hun oppervlak hebben verloren. Deze versnelde smelting verandert de beschikbare watervoorraden en vergroot bepaalde natuurlijke risico’s, met name overstromingen veroorzaakt door gletsjermeren.
Tegelijkertijd worden de Afrikaanse kusten geconfronteerd met een voortdurende zeespiegelstijging. In meerdere regio’s ligt deze stijging boven het wereldgemiddelde sedert het einde van de jaren negentig. De kusten langs de Indische Oceaan en de Rode Zee behoren tot de meest kwetsbare gebieden, wat de bedreigingen voor kustgemeenschappen, infrastructuur en ecosystemen versterkt.
In reactie hierop roept de WMO op tot een versterking van de aanpassingscapaciteiten van Afrikaanse landen, die ondanks hun beperkte historische bijdrage aan de mondiale uitstoot van broeikasgassen nog steeds tot de meest kwetsbare spelers behoren voor de gevolgen van klimaatverandering.
