– Diamniadio, 6 juni 2026. Voor duizenden afgevaardigden uit de 553 gemeenten van Senegal en uit de diaspora hield Ousmane Sonko een lang pleidooi tijdens het eerste gewone congres van Pastef-Les Patriotes, waarbij hij unaniem werd herbenoemd tot voorzitter. Een politiek geladen toespraak die veel verder ging dan een gebruikelijk congresritueel, en die duidelijke rode lijnen schetst en harde waarschuwingen uitspreekt.
De voorzitter van het Nationale Parlement wijdde een aanzienlijk deel van zijn toespraak aan wat hij “externe inmengingen” noemde die rechtstreeks het politieke project van Pastef bedreigen. “Onze revolutie wordt vandaag precies bedreigd door deze externe inmenging. Wat er nu in Senegal gebeurt, berust niet uitsluitend op interne overwegingen,” verklaarde hij, zonder expliciet de betrokken actoren te noemen, maar belovend er later op terug te komen “in andere ontwikkelingen.”
In plaats van te escaleren tot alarmisme, probeerde Sonko zijn aanhangers gerust te stellen: “Geen enkel plan om deze revolutie te saboteren zal slagen, want het volk dat naast Pastef staat zal de garanties leveren die nodig zijn om ons land eindelijk te bevrijden.” Hij legde bovendien uit waarom het Pastef-project zo veel vijandigheid oproept buiten de landsgrenzen: “Men vecht tegen Pastef, men zet erg veel energie in tegen Pastef omdat men voorbij Pastef kijkt, omdat men de inspiratie ziet die Pastef in Afrika kan opwekken.” Een aanwijzing van wereldwijde uitstraling volgens hem: in verschillende Afrikaanse landen hebben bewegingen het Pastef-model al toegepast, aangepast aan hun eigen context.
Een pijl richting de top van de staat
Maar waarschijnlijk is het de aanvulling tegen “sommigen aan de top van de staat” die het meest politiek geladen moment van de toespraak vormt. Zonder de naam te noemen van president Bassirou Diomaye Faye — die hem eind mei uit de premierpost heeft gezet — richtte Sonko scherpe kritiek op het hoofd van de uitvoerende macht. “Het komt wel eens voor dat sommigen aan de top van de Staat worden verleid afstand te nemen van de dynamiek van de bevolking die hen heeft gedragen, onder het mom van stabiliteit, institutionele evenwichten of de druk van het moment, en vaak om duistere redenen,” stelde hij duidelijk.
Volgens hem bestaat dit risico van afdrijving in elke revolutie, en “wat er nu voor onze ogen gebeurt, bevestigt dat.” Hij formuleerde vervolgens een fundamenteel doctrinair principe: “De Senegalese revolutie rust niet op individuele trajecten. Alles wat buiten dit fundament valt, kan geen enkele manier Pastef-Les Patriotes vertegenwoordigen.” Een politieke afbakening met de sizze van een ultimatum.
Sonko prees ook degenen die binnen het staatsapparaat ervoor kozen trouw te blijven aan de lijn van de partij, verwijzend naar “deze waardige ministers die liever de lijn van de partij volgen dan zich te compromitteren,” evenals directeuren-generaal “die in de komende dagen en maanden simpelweg werden ontslagen omdat ze weigerden ja te zeggen tegen de verraad van hun volk.”
Een partij die uitgroeit tot een kracht van transformatie
Naast deze waarschuwingen stelde Sonko de nieuwe ambitie van Pastef vast: niet langer een zuiver breukbeweging te zijn, maar “de partij van de historische transformatie” te worden, kortom, zoals hij het zelf formuleerde, “de revolutionaire partij.” Zijn ideologische matrix rust op een “soevereinistisch panafrikanisme ten bate van democratische transformatie,” geïnspireerd door Cheikh Anta Diop, Amilcar Cabral en Thomas Sankara.
Soevereiniteit fungeert als de leidraad van het congres, en wordt niet uitgesproken als een loze slogan maar als een concrete eis die systematisch moet worden georganiseerd. “Soevereiniteit wordt niet uitgeroepen, ze wordt georganiseerd,” benadrukte Sonko. Dat impliceert volgens hem een strategische staat, een partij die gedisciplineerd is en opleidt, en een breed volksblok dat voortdurend wordt opgebouwd rond de arbeiders, de vrouwen, de boeren, de jongeren en de diaspora.
Sonko betuigde ook steun aan meer dan 80 doden die door mensenrechtenorganisaties zijn geteld tijdens de protesten tussen 2021 en 2024, en aan honderden activisten die werden gearresteerd, gewond geraakt of vernederd. “Hun nagedachtenis moet ons tot verplichting maken. Geen enkele politieke logica of partij-politiek mag toelaten dat vandaag de herinnering aan deze jongeren wordt vertrapt,” zo verklaarde hij, en waarschuwde: “ Een revolutie die haar martelaars vergeet, vergeet uiteindelijk haar volk.”
Een boodschap gericht zowel aan zijn eigen troepen als aan de huidige bewakers van het presidentiële paleis.
