We praten over visa’s, salarissen en de toekomst, zelden over degenen die thuiskomen nadat ze hun kind naar de luchthaven hebben gebracht. In een opiniestuk gepubliceerd op 27 oktober 2026 op de Tunesische site Kapitalis pleit Coraline Bourdageau, die volwassenen begeleidt in periodes van verandering, ervoor dat we de pijn van deze ouders erkennen.
De specialist beschrijft de scène: papierwerk en koffers vullen de laatste momenten, het kind verdwijnt achter de paspoortcontrole. “Het vertrek is gelukt. Nu moeten we terug naar huis.” Op de terugweg is de auto stiller. Thuis blijft er een plek vrij aan tafel en niemand vraagt meer: “Hoe laat kom je thuis?” Een paar details, erkent ze, maar zo’n gezinsleven bestaat daaruit.
In Tunesië merkt ze op dat studies en carrièremogelijkheden in het buitenland vaak centraal staan in de gesprekken, en soms heeft de hele familie meegedaan aan het project: ouders hebben gespaard, informatie gezocht en op uitgaven gelet.
« Degenen die hebben meegewerkt aan dit vertrek, lijden soms het meest onder de afwezigheid die volgt », schrijft Coraline Bourdageau. Volgens haar bevat het idee van de “goede ouder” een tegenstrijdige eis: alles doen zodat het kind kan vertrekken, en daarna zijn liefde bewijzen door er geen last van te hebben.
Tijdens haar jarenlange begeleiding heeft ze vaak deze zin gehoord: “Het gaat goed met hem, hij is gelukkig, ik zou blij moeten zijn.” Deze ouders vragen niet alleen hoe ze met de afstand om moeten gaan, ze beschuldigen zichzelf er ook van die last slecht te verdragen. De woorden van de omgeving, zoals “Je moet trots zijn” of “Het is voor zijn toekomst”, willen troosten, maar kunnen ervoor zorgen dat mensen stilvallen.
Voor de tribune is de afstand slechts een deel van de verandering. Twintig jaar, soms langer, heeft ouderschap het ritme thuis bepaald. Daarna neemt het kind zijn beslissingen en belt het niet meer om alles te vertellen, wat “een goede zaak” lijkt, maar vraagt veel van degenen die het mogelijk hebben gemaakt. “De ouder heeft zijn kind niet verloren. Hij heeft een bepaalde manier van zijn met hem verloren.” De spontane gesprekken worden oproepen om te organiseren, en feesten hangen af van vliegtickets en verlof.
Daarbij komt onzekerheid: een opleiding kan uitmonden in een baan, gevolgd door een blijvende vestiging, en het vooruitzicht van een terugkeer lijkt verder weg. Het publieke debat gaat over het vertrek van vaardigheden en de toekomst van het land, maar spreekt niet over de zondagen waarop men op een telefoontje wacht of de feesten waarbij iemand ontbreekt.
Coraline Bourdageau vindt het ongegrond om te generaliseren. Sommige ouders verwelkomen het vertrek met opluchting, anderen vinden snel weer balans. Verdriet dat zich nestelt, tot slapeloosheid leidt of donkere gedachten oproept, moet zonder uitstel aan een arts worden gemeld. Maar ze voegt daaraan toe: “een gewone pijn hoeft niet omgezet te worden in een probleem dat opgelost moet worden”.
In plaats van snel reizen of activiteiten aan te bieden, raadt ze aan de vraag te stellen: “En jij, hoe beleef jij zijn vertrek?”, en daarna te luisteren, zonder voor hen te antwoorden. Ze roept ouders ook op om hun verdriet niet tot “een schuld tegenover hun kinderen” te maken: “Vertrekken is geen verraad.”
