De gordijnen zijn gisteren gevallen, donderdag 3 september 2026, in Dakar, over de workshop voor het opstellen van het voorlopige rapport van de Algemene Staten over Cultuur, Ambacht en Toerisme. Drie dagen lang werkten de actoren uit de drie ondersectoren, naast experts, consultants, vertegenwoordigers van de administratie, de lokale overheden en beroepsorganisaties, aan de consolidatie van aanbevelingen die voortvloeien uit de consultaties in de verschillende regio’s van het land. Bij afsluiting maakte de minister van Cultuur, Ambacht en Toerisme duidelijk wat hij al langer aanstuurde: de ambitie om verder te gaan dan de loutere verzameling van vaststellingen en om tegen 2030 tot een echte transformatie van deze sectoren te komen.
Voor minister Alpha Thiam kunnen de Algemene Staten geen “isolerend sectorieel oefeningetje” zijn of een derde of vierde colloquium zonder vervolg. Ze maken deel uit van een politieke wil die op het hoogste niveau van de Staat gedragen wordt. Hij herinnerde eraan dat de president van de Republiek, Bassirou Diomaye Diakhar Faye, tijdens de ministerraad van 17 april 2024 had gevraagd om deze nationale zittingen te houden. Het gaat om het doorbreken van “sturing op zicht” en om cultuur, ambacht en toerisme te laten uitgroeien tot motoren van de economische transformatie van Senegal.
Deze ambitie is nu verankerd in het referentiekader Senegal 2050, dat het perspectief biedt van een competitieve, soevereine, rechtvaardige, inclusieve en duurzame economie. “Wij verlaten deze Algemene Staten om vanaf nu door te groeien naar een werkelijk transformatieplan voor cultuur, ambacht en toerisme,” verklaarde de minister. De uitwerking van het voor-rapport is gebaseerd op een brede consultatie van actoren over het hele land. De minister benadrukte dat het document niet in de loutere kantoors van Dakar is bedacht. Het is het resultaat van de 14 Comités Régionaux de Développement (CRD) die in mei werden georganiseerd en waarmee bijdragen van meer dan 1.400 actoren uit cultuur, ambacht en toerisme in de verschillende regio’s zijn verzameld. Deze territoriale input vormde de basis voor 83 aanbevelingen, opgebouwd rond 10 nationale, brede consensusprioriteiten. Deze voorstellen werden vervolgens tijdens de drie dagen van de workshop verder uitgewerkt door zeven thematische commissies, belast met het vertalen ervan naar een publiekelijk gestructureerd, kwantitatief onderbouwd en hiërarchisch geordend project.
HERNIEUWEN VAN HET JURIDISCHE KADER EN VAN HET BESTUUR
De hervorming van het juridische kader neemt een centrale plaats in. De commissie die belast is met het juridische kader, regelgeving en hervormingen formuleerde 17 aanbevelingen, onderverdeeld naar urgentie en uitvoeringshorizon. Drie teksten komen volgens de minister prioritair: het decreet dat de organisatie van het ministerie regelt, de bijstelling van de Turismewet (Code du tourisme) en de herziening van de decreten van 1987 en 1992 die het ambacht regelen. Het doel is om de drie ondersectoren te voorzien van een vernieuwd juridisch kader dat een sobere, meer samenhangende en effectievere governance kan ondersteunen. Territorialisering verschijnt als een prioritair werkterrein. De minister benadrukte dat toerisme momenteel geen bevoegdheid is die aan de lokale overheden is overgedragen, in tegenstelling tot cultuur. Hij heeft zich ertoe verbonden dit vraagstuk op te nemen in het Vierde Decentralisatie-akkoord, om toeristische ontwikkeling beter te verankeren in het regionale beleid.
CONNECTIVITEIT, CONCURRENTIEVERMOGEN EN KWALITEIT VAN HET AANBOD
De deelnemers hebben de nadruk gelegd op de noodzaak om de concurrentiekracht van toeristische regio’s te versterken. Volgens de minister kan geen enkel regionaal kerngebied echt aantrekkelijk zijn als het niet toegankelijk, veilig en in staat is een aanbod te leveren dat voldoet aan de kwaliteitsverwachtingen van bezoekers. De kwestie van de luchthaventoegang wordt daarom een bepalende uitdaging. De minister kondigde aan samen te willen werken met de afdeling die verantwoordelijk is voor luchtvaartverkeer om de kosten van de Senegalese bestemming te verlagen en zowel internationaal toerisme als binnenlands toerisme te bevorderen. Een memorandum zou in de komende dagen ondertekend worden. Bescherming van bezoekers en verbetering van de klantbeleving vormen een ander belangrijk onderdeel van de aanbevelingen. De minister kondigde een aanpak met “nul-tolerantie” aan ten aanzien van informele circuits die het imago van Senegal kunnen schaden en de kwaliteit van het aanbod voor bezoekers kunnen ondermijnen.
HUMAN KAPITAAL CENTRAAL IN DE PRIORITEITEN
De kwestie van menselijk kapitaal en de sociale bescherming van professionals krijgt een prominente plaats in de zorgen die tijdens de werkzaamheden naar voren kwamen. Uit de besprekingen blijkt dat slechts 5 tot 20% van de actoren in cultuur, ambacht en toerisme, afhankelijk van de regio, momenteel van sociale bescherming geniet. In het licht van deze situatie hebben de deelnemers voorgesteld omMechanismen op te zetten om de sociale bescherming uit te breiden, via de MSNAS en de toekomstige nationale mutualiteit voor culturele actoren. Daarnaast werd een grootschalig opleidings- en repositioneringsplan voor gespecialiseerde instellingen voorgesteld, evenals de oprichting van regionale leerstoelen aan universiteiten die beter kunnen voldoen aan de kwalificatiebehoeften van de verschillende sectoren.
DE DIGITALE TRANSFORMATIE OM NIEUWE MARKTEN TE VEROVEREN
De digitale transformatie is een andere sterke as van het voor-rapport. De deelnemers pleiten voor de oprichting van één nationaal portaal Senegal-Cultuur, Ambacht en Toerisme, de ontwikkeling van een territoriale incubatiestrategie en de erkenning van een status als “creatieve cultuurondernemer”. De ambitie is ook om tegen 2027 meer dan 10.000 digitale ambachtslieden op te leiden. Deze transformatie moet de digitalisering van ambachtsproducten bevorderen, hun toegang tot internationale markten vergemakkelijken en de bescherming van Senegalese creaties versterken via oorsprongskenmerken en labels. Herinnerings- en roots-toerisme behoort eveneens tot de hoofdstukken die benut moeten worden, met nadruk op plekken als Gorée, Saint-Louis, Saly en de Casamance — regio’s met aanzienlijk potentieel dat beter kan worden benut, vooral richting de diaspora.
FINANCIERING, DE ZENUW VAN DE TRANSFORMATIE
Zonder aanzienlijke middelen kunnen de ambitieuze doelstellingen slechts beloften blijven. De minister erkende dit onomwonden: “Zonder deze financiering is het illusoir om te denken dat we het kunnen halen.” De commissie die zich bezig houdt met financiering en middelenmobilisatie stelde een organisatie voor voor het toekomstige Fonds-CAT, naast de oprichting van een stimuleringsmechanisme ten voordele van de kampioenen in de verschillende sectoren en de uitbreiding van hotel- en toeristische kredieten naar de drie ondersectoren en hun waardeketens. Het gebruik van publiek-privaat partnership (PPP) strategieën wordt aanbevolen om Senegal te laten uitgroeien tot een West-Afrikaans hub voor zakentoerisme. Een andere zwakte die aan het licht kwam, is de ontoereikendheid van statistische data die prestaties van de sectoren kunnen meten. “Je kunt niet sturen wat je niet meet,” benadrukte de minister. De oprichting van een Nationaal Observatorium voor de sectoren cultuur, ambacht en toerisme, in partnerschap met ANSD, UCAD en UGB, zou moeten zorgen voor een instrument om beleid te volgen, te evalueren en verantwoording af te leggen – noodzakelijk voor een strikter beleid.
PATRIMOOI, DE URGENTE BEHOEFTE DE SITES IN GEVAAR TE BEWAREN
Hygiëne, kwaliteit en milieu stonden centraal in de werkzaamheden. Vanuit Ziguinchor kwamen meldingen over erosie die Cap Skiring bedreigt, vanuit Kédougou over de impact van mijnbouw op beschermde sites en vanuit Saint-Louis over de achteruitgang van het erkende erfgoed. De aanbevelingen pleiten voor de oprichting van een nationale kwaliteitsinfrastructuur, de harmonisatie van normen en de uitwerking van een reddingsplan voor bedreigde sites. De modernisering van de IFAN-archeologische reservaat werd eveneens als urgent genoemd.
VIJF HOFDAPPEN VOOR TRANSFORMATIE NAAR 2030
Aan het einde van het werk bevestigde de minister dat alle aanbevelingen moeten convergeren naar één gezamenlijk project. Vijf strategische assen zijn vastgelegd als basis voor het toekomstige transformatieplan richting 2030: een vernieuwd juridisch kader en governance, competitieve, veilige en duurzame territoria, beschermd en opgeleid menselijk kapitaal, een digitale, creatieve en stralende economie, en financiering die recht doet aan de ambities, gesteund door een op data gebaseerde sturing. Het plan moet gefaseerd worden uitgerold in 2026, 2028 en 2030, in lijn met de tijdlijn van Senegal 2050. Twee instrumenten moeten het toezicht en de uitvoering garanderen: het toekomstige Fonds-CAT voor de mobilisatie en toewijzing van middelen en het Nationaal Observatorium voor monitoring en evaluatie. Het document zou als basis moeten dienen voor de toekomstige Algemene Staten van Cultuur, Ambacht en Toerisme, die persoonlijk door de president van de Republiek zullen worden geleid.
