Er was heel wat methodiek nodig om een Verklaring van Algemeen Beleid uit te spreken in een land waar de politiek gewend is instellingen tegen te spreken, waar de economie eraan herinnert dat slogans de schulden niet betalen en waar de premier, voor zijn eerste grote mondelinge optreden, tegenover een Nationale Vergadering staat die tegen de regering is. Ahmadou Al Aminou Lô heeft zich daaraan gewaagd met een toespraak die minder gericht was op het radicaal hervormen van het regeringsreferentiekader dan op het veranderen van de manier waarop de uitvoering van het beleid plaatsvindt.
De premier Ahmadou Al Aminou Mohamed Lo heeft, dinsdag 8 september, zijn Verklaring van Algemeen Beleid voorgelegd aan de Nationale Vergadering. Hij maakte duidelijk dat hij de lijnen van « Sénégal 2050 » wil voortzetten, maar de methode van leidinggeven aan de overheidsactie wenst te wijzigen.
« Niets verandert, de koers blijft behouden », zei hij tegen de leden van de Kamer. De premier zorgde ervoor geen gevoel te geven dat er een nieuw-doctrinaal hoofdstuk werd geopend. De visie van een soeverein, rechtvaardig en welvarend Senegal blijft bestaan als referentiekader Sénégal 2050 en de systemische transformatie. Wat hij eist, is een andere manier van handelen, gevoed door een lange ervaring in administratie en beroepen.
Deze keuze maakte het mogelijk dat Ahmadou Al Aminou Lô in de continuïteit kon blijven, maar zich niet kon vertalen naar zijn voorganger. De verwijzing naar Ousmane Sonko werd overal ingezet, soms impliciet, soms heel duidelijk. De « zeven breuken » die in de voorgaande Verklaring van Algemeen Beleid werden gepresenteerd, blijven een fundament. Maar de nieuwe premier heeft veel nadruk gelegd op administratieve efficiëntie, planning, financiering en resultaten. Waar het politieke discours eerder de breuk als narratief had gekozen, heeft hij het bestuur als demonstratie neergezet. Dit kwam vooral naar voren bij zijn behandeling van de financiële situatie van het land. Het gaat niet langer om généreuze beloften of stralende vooruitzichten. Men moet eerst de staatshuishouding weer op orde krijgen. De premier erkende een schuld die ongeveer 134 % van het BBP bedraagt en achterstallige betalingen van 1,956 miljard CFA-frank. Hij maakte het herstel van de houdbaarheid van de schuld een van de vertrekpunten van zijn handelen.
Het woord « reprofilage » werd vervangen door « herstructurering ». De regering ontkent deze laatste kwalificatie en wil de looptijden verlengen en de rente heronderhandelen om de schulddienst af te stemmen op de werkelijke capaciteit van de Staat. Ahmadou Al Aminou Lô wilde geruststellend zijn over het vermeende niet-offerende karakter van deze operatie. « Het is beter laat dan dat men tegen de muur botst », zo vroeg hij.
Senegal heeft niet langer de luxe om te kiezen tussen strengheid en groei. Het land heeft beide nodig. De regering moet tegelijk achterstanden betalen, het vertrouwen herstellen, de schulddruk verlichten, sociale uitgaven behouden en investeringen laten hernemen. De premier erkende dit door de sanering van de financiën te koppelen aan economische relance.
Deze financiële eis gaf een bijzondere toon aan de rest van de Verklaring van Algemeen Beleid. De beloften zijn talrijk, maar ze zijn systematisch verbonden aan een productielogica. De regering wil tegen 2029 1,5 miljoen banen creëren. Landbouw, visserij, woningbouw, hernieuwbare energie, culturele en creatieve industrieën, agroparken en nieuwe sectoren moeten een deel van deze jeugd opvangen, die volgens de premier zowel de eerste rijkdom van het land is als een potentiële bron van boosheid wanneer ze niet gevormd of aan het werk gezet wordt.
Deze zin over de jeugd is zonder twijfel een van de meest politieke passages van zijn betoog. « Anders wordt ze een last, daarna boosheid. » Senegal kan jeugdwerkgelegenheid niet langer benaderen als een apart sociaal hoofdstuk. Het is een kwestie van nationale stabiliteit.
Dezelfde logica keert terug in de intentie om meer te produceren, en lokaal. De regering wil nationale productie inzetten als een middel om de kosten van het leven te verlagen. « In ons produceren om hier minder te betalen », verklaarde de premier. Achter deze eenvoudige formulering schuilt een economische oriëntatie. Het gaat niet langer om produceren om soevereiniteit te proclameren. Men moet produceren om importen te verminderen, banen te scheppen en vooral de prijzen te verlagen.
Energie heeft een belangrijke plaats ingenomen. De regering belooft tegen 2030 een daling van 30 % in de elektriciteitsprijs. Ook zullen de energ subsidies tegen 2029 teruggebracht worden tot minder dan 1 % van het BBP en de steun gericht worden op de meest kwetsbare huishoudens.
Dit was een van de meest delicate passages van de Verklaring van Algemeen Beleid. Want men moet de Senegalesen uitleggen dat zij minder moeten betalen voor elektriciteit terwijl de subsidies die juist helpen de prijzen laag te houden, verminderd worden. Als de vergelijking economisch begrijpelijk is, is ze politiek riskant. De regering zal dus moeten aantonen dat de daling van de productiekosten de prijsverlaging daadwerkelijk kan voorafgaan. In een land waar de hoge kosten van levensonderhoud een dagelijkse zorg zijn, zal het tijdspad voor resultaten net zo belangrijk zijn als het tijdspad voor hervormingen. De premier wilde een territoriale dimensie aan zijn project geven. Het volstaat niet langer om te spreken over de ontwikkeling van Senegal vanuit Dakar. Men moet de regio’s tot gebieden van permanente productie omvormen. Landbouw, waterbeheer, mechanisatie, agroparken, grondbezit, infrastructuur en openbare diensten moeten bijdragen aan het verkleinen van de kloof tussen de hoofdstad en de regio’s. Het doel is om de plattelandswereld van enkele maanden landbouwactiviteiten om te vormen tot een doorlopend productieve economie het hele jaar door.
Wat betreft huisvesting wil de regering jaarlijks 30 000 woningen realiseren en tegen 2035 500 000 woningen bouwen. Op het gebied van gezondheid streeft men ernaar de lokale farmaceutische productie te laten groeien van 15 % naar 50 % van de nationale behoeften tegen 2035. Het woord soevereiniteit bleef niet beperkt tot het politieke register. Het wordt toegepast op geneesmiddelen, op energie, op voedsel en op natuurlijke hulpbronnen.
Wat institutioneel betreft, zocht Ahmadou Al Aminou Lô de aandacht te verschuiven. Hij kondigde aan de electorale governance tot prioriteit te maken, en herinnerde eraan dat Senegal de lokale verkiezingen in 2027 zal organiseren, gevolgd door de presidentsverkiezingen en de parlementsverkiezingen van 2029. « Vrede en stabiliteit komen tot uitdrukking in geloofwaardige en transparante verkiezingen », aldus hij.
Veiligheid werd niet vergeten. Tegen de jihadistische dreiging en grensoverschrijdende criminaliteit aankijkend, kondigde de premier aan dat de grensverdediging en de verdedigingcapaciteiten zullen worden versterkt. De geografische nabijheid van Mali tot Senegal geeft deze kwestie een bijzondere ernst.
In wezen was deze Verklaring van Algemeen Beleid een discours van ordeherstel. Het zocht niet naar het uitvinden van een nieuw Senegal. Wel naar het uitleggen hoe Senegal uiteindelijk bestuurbaar gemaakt kan worden.
Een ingetogen toon, een beheerderlijk ritme
De toon van de premier sloeg in tegen de grote politieke toespraken waaraan de Senegalezen de afgelopen jaren gewend zijn. Weinig pracht, weinig lyriek, weinig formuleringen bedoeld om een zaal te laten oplaaien. Ahmadou Al Aminou Lô sprak eerder als een man die belast is met het herstellen van een huis dan als een partijleider die een menigte tot vuur aanzet.
Zijn tempo is dat van een uiteenzetting. Hij werkte blok voor blok uit, wees op de beperkingen, stelde de problemen en bood antwoorden. Deze stevige formuleringen werden uitgesproken ten dienste van een demonstratie.
Deze keuze kan austere lijken in een land waar de politiek voortbouwt op grote retoriek. Ze sluit echter waarschijnlijk aan bij de huidige realiteit. Met een schuld die de marges van de staat zwaar in beslag neemt, aanzienlijke achterstanden, een overeenkomst met het IMF en een bevolking die er klaar voor is prijzen dalen en banen te zien ontstaan, had de premier weinig ruimte om politiek romantiek te bedrijven.
Nu blijft het belangrijkste overeind. Een Verklaring van Algemeen Beleid is geen bilan. Het is een belofte van bestuur. En die van Ahmadou Al Aminou Lô is ambitieus. Tussen 1,5 miljoen banen, 500.000 woningen, een daling van 30 % van de elektriciteitskosten, farmaceutische soevereiniteit, de transformatie van de territoria en het herstel van de publieke financiën ligt een hoge lat, zodat de Senegalesen morgen kunnen meten wat de kloof is tussen woord en daad.
