Het Nationale Bureau voor de Bestrijding van Corruptie (OFNAC) registreert een stijging van meldingen van vermoedelijke corruptie met de in werking treding van de wet met betrekking tot de status en bescherming van klokkenluiders, aangenomen in 2025, zo maakte zijn voorzitter, Moustapha Ka, woensdag in Dakar bekend.
“Sinds de goedkeuring van wet nr. 2025-13 van 4 september 2025 inzake de status en bescherming van klokkenluiders, hebben we een toename van de meldingen van corruptie waargenomen omdat burgers zich nu veiliger voelen”, aldus hij bij de opening van een workshop voor het delen en populariseren van deze tekst.
De bijeenkomst, die twee dagen duurt, brengt vertegenwoordigers van de publieke administraties, de maatschappelijke sector, de media en andere belanghebbenden samen die zich inzetten voor preventie en bestrijding van corruptie.
Volgens Moustapha Ka is deze door samenwerking met het Platform ter Bescherming van Klokkenluiders in Afrika (PPLAAF) georganiseerde workshop bedoeld om de inhoud van de wet beter bekend te maken, de criteria voor het genieten van de status van klokkenluider, de meldingsprocedures en de beschermingsmechanismen die ten voordele van goedwillende klokkenluiders zijn voorzien, duidelijk te maken.
“Men moet begrijpen wie een klokkenluider is, welke voorwaarden door de wet worden vereist, welke beschermingsmaatregelen beschikbaar zijn en welke verplichtingen OFNAC heeft zodra de informatie is ontvangen”, legde de magistrate uit.
Hij herinnerde eraan dat een klokkenluider wettelijke immuniteit geniet en niet kan worden vervolgd louter vanwege zijn melding, behalve in het geval van te kwade trouw of lasterlijke aangifte.
“Een werknemer mag niet worden ontslagen, overgeplaatst of verplaatst vanwege zijn melding. Hij kan bovendien niet het slachtoffer worden van geweld, represailles of bedreigingen die zijn lichamelijke integriteit aantasten”, benadrukte de voorzitter van OFNAC.
“Een historische wetgevende mijlpaal”
Ka gaf aan dat de instelling die hij leidt ook operationele beschermingsmechanismen heeft die worden gegarandeerd door zijn onderzoeksafdeling, die onder meer bestaat uit gendarmes en politieagenten.
“Nog maar gisteren ontving ik een verzoek om bescherming van een klokkenluider die zich na een melding bedreigd voelde. We nemen snel de nodige maatregelen”, onthulde hij, toevoegend dat de te nemen maatregelen variëren afhankelijk van het ingeschatte risiconiveau.
Moustapha Ka benadrukte ook dat de wet een financieel stimulatiemechanisme voorziet om nuttige aangiften aan te moedigen.
“Als u feiten meldt die hebben geleid tot daadwerkelijk terugvordering van verdiende middelen, kunt u genieten van een beloning gelijk aan 10% van het bedrag dat daadwerkelijk is teruggehaald”, merkte hij op, en hij wees erop dat deze maatregel bijdraagt aan het doorbreken van “het stiltespeld” dat corruptie in stand houdt.
“Corruptie bloeit zelden openlijk. Ze nestelt zich in de donkerste hoeken en in stilzwijgende pacten tussen corrupteurs en corruptees. Ze wordt gevoed door de angst van degenen die het weten maar niet durven spreken. Het is precies deze kring van stilte die de wet beoogt te doorbreken”, zo onderbouwde hij.
De voorzitter van OFNAC herhaalde bovendien dat overheden, publieke instellingen en andere bedrijven worden aangemoedigd interne meldings- en rapportagekanalen op te zetten zodat werknemers over duidelijke en veilige procedures beschikken.
Hij beklemtoonde de noodzaak van een gezamenlijke mobilisatie om de effectiviteit van deze hervorming te waarborgen.
“OFNAC kan niet alleen slagen. Geen enkele instelling, hoe betrokken ook, kan corruptie effectief bestrijden zonder een strategische samenwerking met burgers, de samenleving, de pers, publieke actoren, de private sector, jongeren, vrouwen en gemeenschap leiders”, aldus hij.
In dit kader beschouwde hij de bijdrage van mediamensen als “doorslaggevend”, terwijl hij opriep tot meer “striktheid, controle, ethiek en verantwoordelijkheid”.
Mathy Pen, die namens de Plateforme voor Bescherming van Klokkenluiders in Afrika (PPLAAF) aanwezig was, prees een “historische wetgevende mijlpaal” voor Senegal en het Afrikaanse continent.
“Een wet leeft niet door zijn bestaan, maar door de toepassing ervan”, herinnerde zij zich en voegde eraan toe dat veel mensen met belangen van algemeen belang nog steeds twijfelen om te spreken uit angst voor represailles.
“De wet verandert het juridische landschap. Maar een wet alleen volstaat niet. Om volledig effectief te zijn, moet zij bekend, begrepen en toegepast worden”, benadrukte zij.
Zij vroeg journalistiekers en maatschappelijke actoren om de meldprocedures onder de knie te krijgen om klokkenluiders effectief te begeleiden zonder hun bescherming in gevaar te brengen.
