Gast bij TV5 Monde, de Camerounese intellectueel meent dat de transformatie gaande is, maar dat de asymmetrieën blijven bestaan. Hij is van mening dat de toekomst van het continent voortaan vooral afhankelijk is van de Afrikanen zelf.
Achille Mbembe, specialist op het gebied van geheugenkwesties en een toonaangevende intellectueel op het gebied van de relaties Frankrijk-Afrika, leverde een genuanceerde balans van de evolutie van deze betrekkingen tijdens een interview dat op TV5 Monde werd uitgezonden. De Camerounese academicus, die aan president Emmanuel Macron een witboek met zestig voorstellen van de Afrikaanse burgermaatschappij overhandigde, schetst een halfvolle constatering: veel vooruitgang, maar blijvende structurele obstakels.
Onder de vooruitgang wijst Mbembe op de opkomst van nieuwe actoren in de culturele, economische en maatschappelijke sfeer. Hij merkt de aanwezigheid op van ongeveer duizend Afrikaanse ondernemers op de Frankrijk- Afrika-top, een teken van vernieuwing van de gesprekspartners. De vooruitgang is ook tastbaar op de terreinen van geheugen, erfgoed en museale investeringen, “absoluut belangrijk om het narratieve beeld te veranderen,” aldus hem.
De intellectueel signaleert een fundamentele kanteling: “De transformatie van Afrikaanse samenlevingen hangt af van henzelf, veel meer van henzelf dan van welke externe actor dan ook,” stelt hij. Deze nieuwe historische cyclus markeert volgens hem een breuk met de afhankelijkheidslogica uit het verleden. Toch waarschuwt hij voor een groot risico: dat deze fase de weg opent naar niet de creatie van rijkdom maar “de versnelde strijd om de controle over de middelen van roof.” Een historische tegenspraak die alleen door de Afrikanen zelf kan worden beslecht, benadrukt hij.
Wat betreft het doel van Emmanuel Macron om het beeld van Frankrijk bij de Afrikaanse jeugd te transformeren, erkent Mbembe dat het resultaat “niet volledig” is. Desalniettemin, werkend in 36 landen op het continent (franstalige, Engelstalige en lusofone), ziet hij “een opkomst van een generatie die bereid is te luisteren,” in tegenstelling tot degenen die vasthouden aan een systematische afwijzing. De resterende stappen hangen volgens hem samen met het mentale van beide kanten, organisatorische kwesties en beschikbare middelen; de asymmetrieën tussen de twee oevers blijven bestaan.
