Ons literaire erfgoed is een dichte ruimte van creativiteit en schoonheid. Literatuur is een kunst die haar plaats vindt in een tijdperk, een historische context, een culturele ruimte, terwijl ze verborgen waarheden van de realiteit onthult. Literatuur is een alchemie tussen esthetiek en ideeën. Door de literatuur bouwen we ons verhaal dat in het geheugen gegrift staat.
Zo bestaat de Afrikaanse literatuur door zijn singulariteit, zijn geschiedenis en zijn bijzondere verteltrant. De fraaie bladzijden van onze literatuur hebben als doel ons te laten kennismaken met de scheppers van het woord en met hun werken die samensmelten met onze talenten en ons begrip.
Een roman is een fictief werk, geschreven in proza, als tegenwicht tegen poëtische versvormen, waarin een verhaal centraal staat rond het leven van personages die zich in avonturen begeven. De auteur schildert doorgaans de zeden, de karakters, de hartstochten van de mens en de werking van de samenleving.
Een polyvalent genre, de roman bezit een breed esthetisch veld en een oneindig narratief bereik. De roman kan zich afspelen in een ver verleden of in het directe heden van de lezer, net zo goed als hij een nog niet verwezenlijkte toekomst kan anticiperen. Soms is de grens tussen fictie en werkelijkheid erg dun, maar de roman is vaak het toneel van een imaginaire verhaallijn, door de auteur geromantiseerd om de effecten van de realiteit hoorbaar te maken.
Zo lijkt het decor van het narratieve kader van Karim van Ousmane Socé Diop waar de verschijningen de diepte van de gevoelens overstijgen. De roman begint als een ridderlijk verhaal, waarbij de codes van de amour courtois worden aangeroepen rond een ontluikende liefde, die van Karim voor Marième. Door een schrijfstijl die tegelijk gestileerd en scherp is, dompelt Ousmane Socé Diop ons onder in de stad Saint-Louis in Senegal, tijdens de koloniale periode, door het verhaal van een jonge man, een boekhoudkundige medewerker in de handel. Zonder inleiding en bij het eerste oogopslag raakt Karim verliefd op Marième en overweegt hij te huwen. Hiervoor zet hij al zijn schatten in, zijn familie-erfgoed dat als nobel wordt beschouwd, zijn schaarse middelen en zijn reputatie, als een man die op het veld van het huwelijk actief is, een soort ridder van het huwelijk.
Geschreven met de afstand van een verteller van buitenaf ten opzichte van de gedachten van Karim, ontrolt het verhaal zich als het hart van de geliefde. De jonge man raakt, tegen zijn wil, verstrikt in een wervelwind waaruit hij zich niet kan onttrekken, opdat hij zijn belofte niet schendt. Alleen de vleierijen lijken hem leven te geven terwijl ze hem enkel naar liefdesramp en naar schulden leiden.
De taal is bijzonder rijk aan esthetische beelden die betrekking hebben op lichamen, de kleuren van kleding, de overvloed aan juwelen en pracht, de stoffen, de decoratieve voorwerpen, in een bad vol sensualiteit en materiële weelde, een hele decorum die meer neerkomt op een glans van de maatschappij dan op ware liefde.
Deze decoratieve opmaak laat ook de sociale conventies zien die ieders statuut bepalen. Zelfs aan de rand van financiële verstikking raakt Karim verstrikt in collectieve voorstellingen en weet hij zich niet te onttrekken aan lovende woorden en praat die hem bovenaan de maatschappelijke ladder plaatsen. Tot het moment dat hij wordt weggeblazen door Badara, Marième’s neef die rijker is dan hij. Zijn vernedering is groot, misschien wel groter dan de liefde die hij voor Marième voelt.
Er is slechts één remedie om zijn kapitaal te herstellen: Karim, vergezeld door zijn vrienden Ibrahima en Assane, gaat naar Dakar, de nieuwe hoofdstad van Senegal. Pas wanneer Karim de oevers van Saint-Louis verlaat en voor het eerst de majestueuze landschappen van de rivier en de zee ziet, lijkt zijn blik zich werkelijk te openen. Als symboliek van ballingenschap meet Karim zijn verlies bij het verlaten van de haven. De geografische elementen worden plotseling de enige bagage van Karim die zijn jeugd laat varen om de immense metropool, de verscheidenheid aan bevolkingsgroepen en de snelle modernisering onder ogen te zien. Eenmaal gevestigd in Dakar, bij een van zijn ooms, gaat Karim aan het werk maar zijn verlangens om lief te hebben halen hem al snel terug, vooral bij zijn ontmoeting met Aminata, een jonge weduwe uit Rufisque. Nogmaals leiden de drang om te lijken en om alle rituelen van de feesten te beleven Karim op de gevaarlijke paden van moreel en economisch tekort.
Pas aan het eind van deze bewogen ervaring van het vreemde land keert Karim terug naar het heilige Saint-Louis en de oever van de rivier om zijn oorspronkelijke droom te voltooien.
Zo is Karim een roman die diep modern is in de besproken onderwerpen. Er wordt zowel gesproken over menselijke relaties als over de samenleving die, hoewel gehecht aan tradities, moderniseert en evolueert in de periode rond het begin van de twintigste eeuw. Bovendien is het een innerlijk Afrikaanse vertelling, omdat de auteur beroep doet op het volledige imaginarium van de Senegalese cultuur door de minutieus gedetailleerde evocatie van culturele symbolen die een romans- en vertelfunctie hebben, met insnijdingen van spreekwoorden en dialogen geschreven in Wolof. De woordenschat is zeer uitgebreid, met name in de beschrijvingen van ceremonies, rites en feesten. De aanwezigheid van het Frans is uiteindelijk vrij afwezig in het schema van de roman; in ieder geval in het eerste en laatste deel verschijnt het slechts als een randwaarde, een realiteit die onlosmakelijk verbonden is met de koloniale periode maar die het sociale leven van de protagonist niet schijnt te bewerken. Ousmane Socé Diop lijkt te kiezen voor een nauwkeurige en tedere schets van de Senegalese samenleving die verstrikt is geraakt in het spel van schijn.
De roman van Ousmane Socé Diop is een belangrijk werk uit de literaire geschiedenis van Senegal. Gebouwd tussen dromen van grootsheid en realisme lijkt dit verhaal een aanklacht tegen degenen die een andere draagbare identiteit willen aannemen dan de hunne.
Geschreven in 1935, is de roman buitengewoon modernistisch omdat ze gebouwd is met alle significante romanische elementen die de sporen van een tijdperk zetten via het romanwerk, een fictieve en gevoelsmatige setting die veel zegt over de Senegalese maatschappij.
Het is een roman die met precisie en emotie is opgebouwd rondom de uitwisseling van culturen, een klassieke werken waar de jonge generaties zich toe kunnen verhouden omdat het deel uitmaakt van ons literaire erfgoed dat ons geheugen in de wereld der letteren heeft geplaatst en onze culturele trajecten heeft gevormd.
Amadou Elimane Kane, schrijver en dichter.
Karim – Senegalese roman, Ousmane Socé Diop, Nouvelles éditions Latines, Parijs, 1948.
DE STILTE VAN HET TOTEM OF DE TERUGGEGEV VAN DE AFRIKAANSE ESTHETIEK
CHEIKH HAMIDOU KANE OF DE BOUWER VAN DE TEMPELS VAN ONZE MEMORIA
DE GOEDE WREVEL VAN ELGAS OF DE EMANCIPATORISCHE GOLVEN VAN DE DEKOLONISATIE
EEN LITERAIR VERKEER TEN VOORDEEL VAN AFRIKAANSE LETTEREN
SLAGEN, SLAGEN, HET TAM-TAM VAN LICHT, HET TAM-TAM VAN ONZE GESCHIEDENIS
Afrikaanse WAKEN VAN NDÈYE ASTOU NDIAYE OF DE KUNST VAN HET INITIATIEVE VERHAAL
VROUWENSEIZOENEN VAN RABY SEYDOU DIALLO OF HET AFRICAANSE MATRILINIAAL ERFGOED
ANETTE MBAYE D’ERNEVILLE, EEN FARAO VAN HET VERLANGEN
DE VERZET VAN VROUWEN IN HET THEATERWERK VAN MAROUBA FALL
LANDING SAVANE OF DE POËZIE IN REVOLUTIONAIRE LETTERS
MARIAMA BA, HET BELANGRIJKE WERK
MURAMBI, HET BOEK VAN DE BEENDEREN OF HET HISTORISCHE VERHAAL VAN EEN MASACRE
AFROTOPIA OF DE POËTISCHE BESCHAVING VAN DE AFRIKAANSE CIVILISATIE
AMINATA SOW FALL, DE VOLHOUDING EN DE HOOP
ROUGE STILTE VAN FATIMATA DIALLO BA OF DE INTENSITEIT VAN MAGICAL REALISM
VAN DE DECOLONISATIE VAN DE CRITISCHE PENSÉE TOT HET AFRIKAANSE VERHAAL
ABDOULAYE ELIMANE KANE OF DE DENSE MEMOIRE VAN schoonheid
TANGANA OP TEFES, EEN LITERAIRE BODEMSTUK TUSSEN NOSTALGIE EN FANTAISIE
ISSA SAMB DIT JOE OUAKAM, EEN IKOON VAN DE SENEGALESE KUNSTWELDT
DE WAARKENNERS VAN SANGOMAR VAN FATOU DIOME OF DE AANGENOMEN VERDEDIGING VAN EEN VERBEELDING GEANKERD IN DE CULTUUR EN DE GESCHIEDENIS
DE LEEFTSCHOUD VAN DE PLAAG VAN MALICK FALL OF HET EMBLEMATIC VERHAAL VAN DE MASKER
ABDОULAYE SADJI, MEERVOUDIGE ALLIANCE EN RENAISSANCE
SABARU JINNE, DE TAM-TAMS VAN DE DUIVEL OF DE VERDRAGING VAN EEN CINEMATOGRAFISCHE LITERATUUR
DE LAATSTE VAN DE GODEN VAN FARY NDAO OF DE VEROVERING VAN DROMEN
HET HOZENO, DE HALSBAL VAN ROMANCE
LÈOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE MEERVOUDIGE GELUID VAN DE AFRIKAANSE ZANG
UNIVERSALISEREN DOOR SOULEYMANE BACHIR DIAGNE OF HOE DE HUMANE CULTUUR HOLISTISCH TE VERVELEN
LÈOPOLD SÉDAR SENGHOR OF DE POËTISCHE GESTE, DOOR ABOU BAKR MOREAU
SOKHNA BENGA, EEN DELICAAT EN MOOI POËZIE
NAFISSATOU DIA DIOUF, EEN POËZIE DOCHTER VAN ZACHTHEID EN RECHT
FATOUMATA BERNADETTE SONKO OF HET WEIGEREN VAN DE STILTE
BABACAR SALL OF DE INCARNATIE VAN EEN ALZIJN LIEFDE-POËZIE
MANKEUR NDIAYE OF DE DIPLOMATIE IN HET HART
MAHAMADOU LAMINE SAGNA ONTHULLT DE EPISTEMOLOGISCHE KLOOF VAN CORNEL WEST’ WERK
CÉSAIRE: FONDATION VAN EEN POËTIEK, DOOR MAMADOU SOULEY BA
AMY NIANG OF DE POËZIE VAN EEN WERELD
FADEL DIA OF DE AVOND VAN HET LAND VAN DE KINDHEID
CRITIQUE DE LA RAISON ORALE VAN MAMOUSSÉ DIAGNE, EEN FUNDAMENTEEL WERK VOOR DE AFRICAANSE NARRATIEVE CONSTRUCTIE
ABDOULAYE RACINE SENGHOR OF DE BLIK VAN EEN STRALENDE ESTHETIEK
BAABA MAAL, EEN REIZEND KUNSTENAAR OP DE AFRIKANSE AARDEN
MAKHILY GASSAMA OF EEN VOORNAME LITERAIRE VERTELLER
EEN OMVULDING VAN DE WESTELIJKE EPISTÉMOLOGIE
DE ANDERE VISIE VAN EEN DOMINERENDE ILLUSIE
HET ONVoORKOMEN VAN HET LEVEN, EEN ROMAN VOL ESTHETIEK
DE VERVLOEIING VAN DE RAABI VAN MOUMAR GUÈYE OF HET VERHAAL VAN EEN KuifVERHALEN
BAL VAN AFRIKA VAN MAMADOU DIALLO OF EEN LITERAISE VOOREDIENDE KUNST
DE DRAADVINDER VAN VERHALEN OF DE ROMANSE INschrijving VAN HET ECHTE
DE PROBEERING OM DE CONFLICT TE STOPPEN DOOR DIALOOG
HERINNERINGEN VAN EEN KIND UIT HET PLATTELAND VAN SALIOU MBAYE OF DE SCIENTIFIEKE, HISTORISCHE EN INTIME UITDRUKKING
In de hand van God van Annie Coly Sane of het autobiografische verbond
Het schemerlicht van de ijdelheden door Amadou Tidiane Wone of fictie ten dienste van de werkelijkheid
Het Saint-Louisiaanse verbeeldingsvermogen op de proef van de tijd door Alpha Amadou Sy
De kronieken van Maaba Yero van Rassoul Ba of het verhaal van een symbolische en collectieve geschiedenis
Duizend jaar verhalen door Souleymane Mbodj of de allegorieën van de Afrikaanse vertelling
Khady Fall Faye-Diagne of een poëzie die gevoelig is voor de zachtheid van de historische aarde
Het Kind van Balacoss van Malick Diarra of de uitdrukking van een historisch en romansverhaal
De liberalisatie van maskers van de pseudo-democratie
Het fundament van de beschaving van Afrika
De Zoon van Papa Samba Badji, een roman vol dramatische intensiteit
El Hadj Hamidou Kassé, een poëzie met uitzonderlijke lyrische densiteit
Habib Demba Fall of de schatten van een fundamenteel verhaal
Force-Bonté van Bakary Diallo of het unieke verhaal van een autodidiet
Anna Ly Ngaye of de uitdrukking van een vrije en moderne poëzie
Mame Ngoné Faye of een poëzie met een prodigieuze vrijheid
Aoua Bocar Ly-Tall of het in het licht zetten van Afrikaanse vrouwen in de geschiedenis van de mensheid
Fatou Warkha Sambe of rechtvaardigheid aan de band
De vakbonden in de Geschiedenis gezien door Babacar Diop Buuba
Meïssa Maty Ndiaye of poëzie die lichten samenbrengt
Dr Ibra Mamadou Wane of het traject van een kind van het land tussen erfgoed, cultuur en geheugen
Assaïtou Diop of parfums van poëzie
De vervaardiging van het huidige van Felwine Sarr of hoe utopieën van het Afrikaanse continent tot leven brengen
