Gevestigd tussen de aanlegsteiger van Gorée en het station van de havensautoriteit van Dakar, heeft Galerie Vema op zondag 12 april 2026 de opening van een uitzonderlijke tentoonstelling geopend, getiteld « De knopen van de cohesie ». Een plechtig eerbetoon aan Moussa Diop Laye, beter bekend als Samba Diop Laye, een Senegalese beeldend kunstenaar die in Frankrijk is overleden, wiens werk nog steeds harten raakt en herinneringen oproept.
Vanaf het eerste uur kwamen bezoekers in groten getale opdagen voor deze unieke artistieke viering. Onder hen was er een sterke aanwezigheid van layène aanhangers, die met de zoon van de huidige Khalife General aanwezig waren, wat het diepe verband aantoont tussen het werk van de overledene en de Senegalese spiritualiteit.
Vele kunstenaars, cultuurdragers en kunstliefhebbers toonden eveneens hun aanwezigheid. De sfeer in de galerie was bijzonder. Terwijl binnenin trots de portretten prijkten van vooraanstaande religieuze leiders uit Senegal, met name Serigne Touba, El Hadj Malick Sy, El Hadji Baye Niass, de oprichter van de “Fayda” van Niassène, onder anderen, klonkte ook het gezang van layène-religieuze zangers, verweven met de melodieuze klanken van de kora. Een zeldzame symbiose tussen het spirituele en hedendaagse kunst, perfect in lijn met de geest van de tentoonstelling. Idrissa Diallo, curator van de tentoonstelling en artistiek directeur van Galerie Vema, licht de diepe betekenis van dit werk toe: “Ik heb deze tentoonstelling getiteld ‘Het knooppunt van de cohesie’ omdat Moussa Diop Samba Laye met veel gelaagdheid werkte. Deze knoop is het symbool van de sociale verbondenheid. Hij gebruikte fotocollages van de religieuze gidsen van Senegal, figuren die je in elk huis aantreft, om de rol die zij spelen als sociale regelaars, waarborgen van het evenwicht tussen politiek en samenleving, te illustreren.” Voor Idrissa Diallo overstijgen deze knopen het louter religieuze voorwendsel: “Zij belichamen ook de waarden van onze voorouders, deze onzichtbare maar essentiële overdracht.”
SAMBA DIOP LAYE : EEN HUMANIST EN EEN DOORGEVER
De tentoonstelling schetst een deel van het oeuvre van de kunstenaar uit 1995 tot 2014 en herinnert tegelijk aan wie Samba Diop Laye was. Geboren in Senegal, opgeleid aan de École des Beaux-Arts in Dakar en vervolgens in Parijs, gaf hij dertien jaar lang les in beeldende kunst in Frankrijk. Een carrière die gekenmerkt werd door overdracht en humanisme. Zijn dochter, Arame Sena Diop, die tijdens de openingsspeech aan het woord kwam, deed een aangrijpend getuigenis: “Hij was een verbinding tussen mensen, een brug tussen Dakar en Parijs, tussen het atelier van Village des Arts en de leerlingen van het Collège de Cahiers. Samba Laye was niet alleen een grote naam in de kunst, hij was een man van opleiding en overdracht. Hij herinnerde eraan dat kunst geen luxe is, maar een noodzaak, een vrijheid, een waardigheid.”
Achter het succes van deze tentoonstelling schuilt een verhaal van familie en toewijding. De dochter van de kunstenaar sprak haar oprechte dank uit aan Mamsamba Diop, haar oom, zonder wie niets mogelijk zou zijn geweest: “Lieve oom, u hebt alles gegeven, in de schaduw, dag na dag. U hebt de herinnering aan uw broer gedragen. Onze vader kijkt naar u en is trots op u.” Ze herinnerde er ook aan dat dit project de laatste droom van hun vader was, en dat ze negen jaar lang op dit moment hadden gewacht. “Vandaag zijn we het door Gods gratie gelukt.”
GEEN VERKOOPBARE WERKEN, EEN ERFGOED BEHOUDEN
In tegenstelling tot wat sommigen wellicht verwachtten, verduidelijkt Idrissa Diallo dat de gepresenteerde werken, afkomstig uit de reeks gewijd aan religieuze gidsen die tussen 2008 en 2012 werd gemaakt, niet te koop zijn. “Alle exposities werken behoren tot de collectie van de twee dochters van de kunstenaar. Zij hebben de herinnering aan hun vader willen eren. Wat men verkoopt, is het resterende werk van Samba, maar deze stukken vormen een heilige erfenis.”
Tot slot liet Idrissa Diallo een krachtige boodschap achter: “Kunst geeft betekenis aan wat men doet. Vandaag de dag mag men niet blijven zeggen dat de kunstenaar geen politiek bedrijft. Een kunstenaar moet in het hart van het leven van de natie staan, zodat mensen het kunnen begrijpen.” “De knopen van de cohesie” is veel meer dan een simpele tentoonstelling: het is een levendig eerbetoon, een belofte die is waargemaakt en een viering van kunst als drijvende kracht voor sociale en spirituele verbondenheid, aldus de curator van de tentoonstelling, de heer Diallo.
