Het Senegal versnelt de digitale bewaking van openbare ruimtes door een massale uitrol van slimme camera’s, wat diepe zorgen oproept over de privacy van burgers. Volgens het recente rapport Smart City Surveillance in Africa van het Institute of Development Studies heeft het land in groten mate het Chinese model van technologische bewaking omarmd zonder de noodzakelijke juridische waarborgen in te voeren om de rechten van zijn burgers te beschermen.
In 2019 gestart na een officieël bezoek aan Shenzhen, maakt het veiligheidsprogramma “Safe City” deel uit van het door de overheid gestuurde Smart Sénégal-programma, geleid door de staatsmaatschappij Sénégal Numérique SA (voorheen ADIE). Het systeem voorziet in de installatie van ongeveer vijfhonderd bewakingscamera’s in grote stedelijke agglomeraties zoals Dakar, Thiès, Saly, Touba, Saint-Louis en Kaolack. Deze camera’s filmen niet alleen continu; ze zijn aangesloten op gecentraliseerde commandocentra en gebruiken kunstmatige-intelligentie-algoritmen die gezichtsherkenning mogelijk maken en real-time kentekenplaatlezing toelaten om de bewegingen van de bevolking te traceren.
Deze uitgestrekte infrastructuur wordt vrijwel volledig gedragen door een bilateraal partnerschap met Beijing. De uitrol werd mogelijk gemaakt door een concessieleningen van 150 miljoen dollar die in 2018 door de Chinese Eximbank werd toegekend. In de praktijk laat de Senegalese staat zich leiden door Aziatische technologiegiganten: de multinational Huawei levert de infrastructuur van de datacenters, terwijl het bewakingssysteem grotendeels draait op de softwareoplossing “U-Safety” ontwikkeld door ZTE. De regering rechtvaardigt deze forse investeringen met de noodzaak om de middelen van de nationale politie te moderniseren in reactie op de urgente veiligheidsdreigingen.
Desalniettemin brengen studies en analyses van onderzoekers ernstige tegenstrijdigheden aan het licht tussen dit technologische arsenaal en de bescherming van fundamentele vrijheden. Senegal beschikt momenteel niet over een specifieke wet die de slimme bewaking van de openbare ruimte reguleert. Het systeem opereert in een toestand van volledige ondoorzichtigheid: burgers weten niet waar hun biometrische gegevens worden opgeslagen, wie er daadwerkelijk toegang toe heeft en hoe lang die gegevens bewaard blijven. Het rapport wijst erop dat het ontbreken van een onafhankelijke toezichthoudende autoriteit en van rechtsmiddelen de bevolking ernstig blootstelt aan machtsmisbruik. Burgerorganisaties zoals ASUTIC vrezen dat deze indiscriminatoire bewaking kan dienen als instrument voor politieke intimidatie, waardoor de vrijheid van meningsuiting, van pers en van vereniging in het land rechtstreeks wordt bedreigd.
