De Britse NGO Opportunity Green waarschuwt voor de gevolgen van het nieuwste Japanse voorstel met betrekking tot het Net-Zero Framework (NZF) van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). In haar rapport getiteld « Poging om het IMO-kader voor koolstofneutraliteit te verzwakken », gepubliceerd op 20 oktober 2026, oordeelt de organisatie dat de voorgenomen wijzigingen de vermindering van maritieme emissies kunnen ondermijnen en de financiële steun aan kwetsbare landen bij klimaatverandering, met name in Afrika, kunnen verzwakken.
Het Japanse voorstel heeft onder meer tot doel het Fonds voor koolstofneutraliteit van de IMO af te schaffen, een centraal element van het systeem dat in april 2025 door de meerderheid van de lidstaten werd goedgekeurd. Het zou surplus-eenheden mogelijk maken, die schepen met de laagste emissies kunnen doorgeven aan andere schepen, en zo het belangrijkste mechanisme voor het compenseren van nalevingsdeficiënties vormen. Wanneer deze eenheden ontoereikend blijken, zouden rederijen rechtstreeks kunnen bijdragen aan projecten die door de internationale organisatie zijn goedgekeurd.
Volgens Opportunity Green zou deze structuur het evenwicht van het in 2025 aangenomen kader aanzienlijk veranderen. Het Fonds moet inkomsten uit het klimaatmechanisme verzamelen en herverdelen om brandstoffen en technologieën met nul- of bijna nul-emissies te ondersteunen, evenals de ontwikkeling van infrastructuur, technologieoverdracht en capaciteitsopbouw. Volgens de ngo zou het huidige systeem tussen de 10 en 15 miljard dollar aan voorspelbare extra inkomsten kunnen opleveren, bedoeld om met name ontwikkelingslanden te begeleiden bij de overgang van de maritieme sector.
Een van de belangrijkste risico’s die zijn geïdentificeerd, betreft de mogelijkheid voor staten om financiering te richten op regio’s waar die het hardste nodig is. In het door Japan voorgestelde scenario zouden rederijen rechtstreeks kunnen kiezen aan welke projecten zij willen bijdragen. Opportunity Green vreest dat grote reders vooral investeren in hun eigen toeleveringsketens, havenfaciliteiten of infrastructuur, in plaats van in projecten die tegemoetkomen aan de behoeften van de landen die het meest blootstaan aan de effecten van klimaatverandering.
De organisatie benadrukt bovendien dat private investering in klimaatprojecten nog altijd sterk geconcentreerd is in ontwikkeldekapitalistische economieën en in enkele grote opkomende economieën. Ontwikkelingslanden, met name kleine eilandstaten en de minst ontwikkelde landen, ondervinden meer moeite om financiering aan te trekken, vooral voor aanpassing aan klimaatverandering. Volgens de ngo zou het vervangen van een collectief fonds door bijdragen die door bedrijven worden bepaald, dus geen garantie bieden voor een rechtvaardige verdeling van middelen noch voor voorspelbare ondersteuning van kwetsbare economieën.
Het voorstel zou ook de prikkels om emissies te verminderen kunnen ondermijnen. In het huidige kader maken surplus-eenheden het mogelijk voor schepen die aan de regelgeving voldoen hun prestaties te valoriseren ten opzichte van degenen die hun tekorten moeten compenseren. Maar als bedrijven directe bijdragen aan projecten kunnen leveren, kan de vraag naar deze eenheden afnemen. Opportunity Green meent dat dit kan leiden tot een mentaliteit waarbij men betaalt om aan regels te voldoen in plaats van te investeren in zuinigere brandstoffen en technologieën. Er bestaat bovendien zorg over een mogelijk voortbestaan van het gebruik van fossiele brandstoffen, waaronder vloeibaar aardgas (LNG), ten koste van doelstellingen voor emissiereductie.
« De landen zouden gedwongen worden het beleid voor de mondiale maritieme transitie in de handen van de private sector te leggen, zonder garanties voor rechtvaardigheid en billijkheid », waarschuwt Em Fenton, senior directeur bij Opportunity Green. Ter illustratie vergelijkt zij deze ontwikkeling met het publiek achter het stuur laten van grote bedrijven en hen zelf de richting van de transitie te laten kiezen. Zij is van mening dat het kader dat in april 2025 is goedgekeurd tot dusver de meest rechtvaardige en effectieve optie blijft om de decarbonisatie van het maritieme vervoer te ondersteunen.
De NGO roept de lidstaten van de IMO op om de belangrijkste elementen van het huidige systeem te bewaren: het verplicht economische mechanisme, een fonds onder gezamenlijke governance, een eerlijke verdeling van inkomsten en prikkels om emissies te verminderen. De komende technische besprekingen over het kader staan gepland van 23 tot 27 november 2026, voorafgaand aan de beleidsbesprekingen van het Comité voor de Bescherming van het Mariene Milieu (MEPC) van 30 november tot 4 december in Londen. De uitkomst van deze discussies zal bepalend zijn voor de architectuur van het mechanisme en voor de rol die ontwikkelingslanden krijgen in de klimaattransitie van de maritieme sector.
