Tijdens de FÒORÉ-podcast, gepresenteerd door Abdoulaye Diallo, draait de Senegalees econoom Chérif Salif Sy de lens om: volgens hem ligt het land niet plat door schulden, maar door de chronische onmacht van zijn politiek leiderschap om zich daarvan los te maken.
En als we ons vergissen in het debat? Terwijl regeringsleiders en financiers ruziën over de cijfers van de Senegalese schuld, roept Chérif Salif Sy op om elders te kijken. Voor deze econoom met een lange loopbaan, die onder meer heeft gestudeerd bij Samir Amin en Mustapha Kassé, ligt de echte rem op de ontwikkeling van het land niet in begrotingsratio’s of in IMF-rapporten, maar in een politiek leiderschap dat in comfort verankerd is en terughoudend is tegenover elke herziening.
Tijdens het gesprek over een paradox die al decennialang bestaat — een staat die nog steeds massaal bijdraagt aan een pindacultuur die uit de koloniale tijd stamt, terwijl het grootste deel van lokaal geconsumeerde rijst wordt geïmporteerd — weigert de econoom de afhankelijkheid van het buitenland als zodanig de schuld te geven. Geen enkel land beschikt op eigen bodem over alle hulpbronnen die het nodig heeft; zelfs de Verenigde Staten hebben een deel van hun macht opgebouwd dankzij de aantrekking van talent van elders.
Het probleem ligt volgens hem elders: bij het gebrek aan wil om een diagnose die economen delen om te zetten in doelgerichte politiek. Een formulering vat zijn gedachte samen: de intellectuele elites wisten al lang wat men niet moest doen, maar slagen er nooit in om de keuzes van de bestuurders te beïnvloeden.
Het is de term die hij zonder omweg gebruikt: « intellectuele luiheid ». Niet die van onderzoekers of academici, maar die van een politiek leiderschap dat liever vasthoudt aan geërfde patronen dan de confrontatie aan te gaan, zelfs maar gematigd, met de traditionele partners van het land. Volgens Chérif Salif Sy is deze inertie geen gebrek aan helderheid. De leiders weten precies wat een echte strategie van economische soevereiniteit inhoudt. Wat hen ontbreekt, is de wil om die uit te voeren, aangezien het huidige systeem hen een status, internationale erkenning en materieel comfort garandeert waaraan ze niet willen opgeven.
Hij zet tegenover deze inertie de trajecten van Zuid-Korea en Vietnam, twee landen die begonnen op een vergelijkbaar ontwikkelingsniveau als Senegal en die de keuze hebben gemaakt voor een bewuste breuk met hun voormalige dominante partners om autonoom industrieel beleid op te bouwen.
Dat beschuldigende relaas tegen de elites gaat niet gepaard met een oproep tot onmiddellijke breuk. De econoom waarschuwt voor de gevolgen van een slecht voorbereide koerswijziging: een plotselinge onderbreking van de invoer van producten die cultureel verankerd zijn — tarwe, suiker, of andere dagelijkse producten — zou, bij gebrek aan begeleiding, kunnen leiden tot een ernstige sociale crisis. Hij verwijst naar de broodrellen die in Afrika en Tunesië in de jaren tachtig plaatsvonden, evenals de snelle val van een buitenlandse staatshoofd, die door een bevolking werd verlaten die niet langer de basisproducten kon leveren die men verwachtte.
Volgens hem ligt de sleutel dus in het combineren van twee ogenschijnlijk tegengestelde vereisten: de durf van een « strategische staat », die een machtspositie met zijn partners kan innemen, en het geduld van een goed voorbereide transitie, ondersteund door burgeronderwijs van de bevolking dat hij sinds de jaren zestig als verwaarloosd beschouwt.
Dat, zo besluit hij, kan pas gebeuren als de verandering van economische koers gedragen wordt door een duurzame volkssteun.
Het volledige interview is hier te zien
