Senegal registreert de grootste daling in de ranglijst van Afrikaanse investeringsbestemmingen. In de editie 2026/2027 van het rapport „Where to Invest in Africa” van Rand Merchant Bank (RMB), een dochteronderneming van FirstRand, gepubliceerd op 27 oktober 2026 en voorafgegaan door de hoofdeconoom Isaah Mhlanga, zakt het land vijf plaatsen en eindigt het op de 19e plaats van 31 economieën, met een score van 0,02.
Volgens RMB stond Senegal in 2024/25 op de 8e positie, zakte een jaar later naar de 14e en dit jaar naar de 19e. Het rapport schrijft dit toe aan „een combinatie van politieke turbulentie, een crisis in de geloofwaardigheid van de begroting, verslechteringen van soeverein rating en structurele zwaktes”. Isaah Mhlanga schrijft in het voorwoord dat deze terugval „het belang onderstreept van de geloofwaardigheid van beleid en het vertrouwen in instituties”.
Het document herinnert eraan dat het land vroeger bekendstond om zijn reputatie van politieke stabiliteit in West-Afrikaans-Franstalig gebied. Die reputatie werd aangetast toen Macky Sall de presidentsverkiezingen, oorspronkelijk gepland voor februari 2024, uitstelde, wat tot protesten en geweld leidde en „de ernstigste constitutionele crisis in decennia” veroorzaakte. Voor investeerders werd politiek risico, „lang als verwaarloosd beschouwd”, een grote zorg. De crisis werd opgelost met de verkiezing van Bassirou Diomaye Faye in maart 2024, maar het kwaad was geschied: de instabiliteit heeft het beeld van het land aangetast op het moment dat het zich voorbereidde om olie- en gasproducent te worden.
Het rapport wijst ook op de onderrapportage van de overheidsfinanciën onder de Sall-regering. Eind september 2024 kondigde de regering-Faye aan dat tekorten en schulden „substantieel” waren onderschat gedurende meerdere jaren. Een audit door de Rekenkamer, gepubliceerd in februari 2025, stelde de schuld van de centrale overheid vast van 74,4% tot 99,7% van het bbp eind 2023, onder meer door niet bekendgemaakte leningen die 25,3% van het bbp vertegenwoordigden. Het gemiddelde tekort werd opgewaardeerd met 5,6 procentpunten van het bbp.
De voormalige hoofdmissiechef van het IMF voor Senegal, Edward Gemayel, verklaarde in november 2025 dat hij „nooit zo’n verborgen schuld ter grootte daarvan” in Afrika had gezien. Eind 2024 schatte het IMF de geconsolideerde schuld van de publieke sector op ongeveer 132% van het bbp.
De gevolgen voor de toegang tot de markt waren aanzienlijk, meldt RMB. In oktober 2024 bevroren de IMF-diensten een kredietfaciliteit van 1,8 miljard dollar in afwachting van een onderzoek. Het programma bleef het gehele jaar 2025 geschorst, ondanks meerdere bezoeken aan Dakar. Op 1 september 2026 bereikten IMF-diensten en de autoriteiten een akkoord op dienstniveau over een nieuw, uitgebreid kredietfaciliteit. Senegal heeft daarnaast formeel verzocht om schuldbehandeling onder het Gemeenschappelijk Kader van de G20, om de draagkracht van de schuld te herstellen en het begrotingsvertrouwen weer op te bouwen.
Des faiblesses structurelles
Moody’s en S&P hebben de rating van het land meerdere keren verlaagd tussen 2024 en 2026. Voor de onthulling van de verborgen schuld stond Senegal op Ba3 en B+. In 2026 waren die ratings gedaald tot Caa2 en CC, en de staatsobligaties worden verhandeld tegen niveaus van distress. De patstelling met het IMF heeft het vertrouwen van investeerders ondermijnd.
In het voorwoord merkt Isaah Mhlanga op dat, ondanks de recente overeenkomst, „de lopende discussies over schuldbehandeling blijven drukken op de korte-termijnvooruitzichten van Senegal, ondanks zijn aanzienlijke langetermijnpotentieel”.
RMB wijst erop dat de crises oude zwaktes aan het licht hebben gebracht. De economie blijft, volgens de woorden van het Instituut voor Veiligheidsstudies, „overafhankelijk van enkele traditionele grondstoffen zoals pinda”, wat haar kwetsbaar maakt voor prijsschommelingen en externe schokken. Daarnaast zijn er hoge jeugdwerkloosheid, een grote informele sector, onvoldoende infrastructuur buiten Dakar en aanhoudende lopende tekorten.
Er zijn tekenen van verbetering. De productie van olie en gas begon medio 2024, met de velden Sangomar en GTA, en de groei zou ongeveer 6,7% hebben bereikt in 2025. Maar RMB waarschuwt dat dit momentum niet zal aanhouden: het IMF gaat uit van slechts 2,2% groei in 2026, ruim onder het Sub-Saharische gemiddelde van circa 4,3%, naarmate het tijdelijke effect van de vroege productie afneemt en de sanering van de begroting de activiteit remt.
Het rapport erkent dat de regering-Faye „toewijding aan transparantie” heeft getoond in het licht van de begrotingscrisis die zij erfde. Een missie van het IMF prees in maart 2025 deze „toewijding aan begrotingstransparantie”. Het Fonds benadrukte echter dat voortgezette vooruitgang in schuldbeheer, begrotingsinstituties en governance essentieel zal zijn, en dat er aanzienlijke inspanningen nodig blijven om de schulddruk het hoofd te bieden.
In het nieuwe kader voor veerkracht en kwetsbaarheid dat dit jaar is geïntroduceerd, wordt Senegal geclassificeerd als behorend tot de „bekkens”: lage kwetsbaarheid, maar lage veerkracht. RMB plaatst in deze categorie economieën met reële groei, „waar de institutionele diepte en begrotingsbuffers het potentieel nog niet hebben ingehaald”. Het rapport verduidelijkt dat hun lage blootstelling meestal te wijten is aan een beperkte integratie in wereldwijde handel en kapitaalstromen, en niet aan echte veiligheid: deze economieën zijn „ongetest eerder dan veilig”.
Voor deze groep leent de matrix zich echter minder als waarschuwingssignaal dan als agenda. Het bekken vormt het kwadrant waaruit een door hervormingen ondersteund programma direct kan leiden tot de status van „plateau”, waarbij de lage blootstelling ruimte biedt om de institutionele en begrotingsdiepte te bouwen die veerkracht vereist.
In tegenstelling tot Senegal stijgt Ivoorkust in twee jaar van de 16e naar de 7e plaats, gedreven door een groei van 6,5% in 2025 en een tekort teruggebracht tot 3% van het bbp. Nigeria wint zeven plaatsen en bereikt de 11e positie. Volgens RMB tonen deze trajecten aan wat consistente hervormingen kunnen bereiken, vergelijkbaar met de Nigeriaanse aanpak die als een „paardenmiddel” wordt gezien en nu vruchten begint af te werpen.
