IMF en Wereldbank herzien hun gezamenlijke instrument voor de analyse van de houdbaarheid van de schuld van lage-inkomenslanden. Het voorgenomen in werking treden in de tweede helft van 2027 vereist een betere rekening met de binnenlandse schuld en de financieringsbehoeften die samenhangen met ontwikkeling, in een context van aanhoudende kwetsbaarheid bij verschillende Afrikaanse landen.
Voor het laatst werd het Debt Sustainability Framework (DSF) in 2017 herzien en ondergaat nu een nieuw herontwerp. Dit analysetool, en geen financieringsmechanisme, stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank in staat de capaciteit van landen om aan hun verplichtingen te voldoen te evalueren, terwijl ze tegelijkertijd hun financiële stabiliteit behouden. Deze herziening vindt plaats tegen de achtergrond van veranderingen in de publieke financieringslandschappen. Sinds 2017 maken overheden steeds meer gebruik van domestische financiële markten, terwijl hun investeringsbehoeften zijn toegenomen op gebieden zoals infrastructuur, menselijk kapitaal en aanpassing aan klimaatverandering. Een van de belangrijkste vernieuwingen is de introductie van een module over de binnenlandse schuld. Deze module moet het mogelijk maken de risico’s verbonden aan leningen op lokale markten beter te meten, met name de interacties tussen de overheidsfinanciën en de bankensector. De uitdaging is vooral groot in Afrika, waar binnenlandse markten een groeiende rol spelen bij de financiering van begrotingstekorten. Een grotere afhankelijkheid van spaargeld uit de bankensector kan middelen wegnemen uit de privé-sector, de kredietkosten verhogen en de koppeling tussen soevereinig risico en bankrisico versterken. Een tweede module zal zich richten op de langetermijnontwikkelingsbehoeften. Die moet mogelijk maken de begrotingsruimte te beoordelen die overheden hebben om investeringen te financieren, en de impact van deze uitgaven op groei en overheidsfinanciën. Het doel is verder te gaan dan een strikt boekhoudkundige lezing van de schulden, door te evalueren in hoeverre een land zich kan lenen om productieve investeringen te financieren terwijl een duurzame traject wordt aangehouden.
21 AFRIKASE LANDEN MET HOOG RISICO
De hervorming komt op een moment dat de kwetsbaarheid van de schuldenlast op het continent hoog blijft. Volgens de Afrikaanse Ontwikkelingsbank (AfDB) stonden in 2025 21 Afrikaanse landen op het punt van overmatige schuldenlast of liepen zij een hoog risico daarop. Dit aantal is sinds 2023 niet gewijzigd gebleven.
Het Instituut voor Internationale Financiën (IIF) schat dat de gemiddelde publieke schuld van Afrika volgens het continentale beeld is gedaald van 63,7 % van het bbp in 2024 tot 62,8 % eind 2025. Dit gemiddelde maskeert echter belangrijke verschillen tussen landen. De hervorming voorziet ook in de herziening van bepaalde drempels om beter te kunnen onderscheiden tussen situaties die wijzen op een dreiging van spanning op de schulden en situaties die gekenmerkt zijn door een werkelijk onhoudbare houdbaarheid. De simulaties en stresstesten zullen worden versterkt. Het IMF en de Wereldbank willen ook de statistische dekking en de transparantie met betrekking tot publieke verplichtingen verbeteren.
De Raad van Bestuur van de Wereldbank heeft op 15 september de samen met het IMF ontwikkelde hervorming goedgekeurd. Volgens een document waarvan wij een kopie hebben ontvangen, zal de invoering gepland zijn in de tweede helft van 2027. Deze wijziging heeft tot doel het beoordelingsinstrument aan te passen aan de transformatie van het publieke schuldveld, waarbij de risico’s verbonden aan binnenlandse schulden en de ontwikkelingsbehoeften verder worden geïntegreerd.
WAT TE ONTHOUDEN VAN HET KADER VOOR DE HOUDBAARHEID VAN DE SCHULD?
Het kader voor de houdbaarheid van de schuld heeft als doel de leenbeslissingen van lage-inkomenslanden te begeleiden, zodat hun financieringsbehoeften in lijn komen met hun huidige en toekomstige terugbetalingsmogelijkheden.
Dit kader voorziet in regelmatige analyses van tienjarige schuldenprognoses en de kwetsbaarheid voor economische en monetaire schokken. De capaciteit om schulden te dragen varieert per land. Het kader verdeelt de schuldendraagkracht aldus in drie categorieën: hoog, gemiddeld en laag.
