De Senegalese regering wil gebruikmaken van de nieuwe technische overeenkomst met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om een diepgaande reorganisatie van het economisch en financieel beleid van het land door te voeren. Centraal in deze nieuwe koers staan de schuldenaanpak, de geleidelijke afbouw van energietoeslagen, het beheersen van de overheidsuitgaven en een versterkte ondersteuning van kwetsbare huishoudens en de particuliere sector.
Tijdens zijn toelichting op dinsdag 1 september 2026 na de missie van het IMF in Senegal presenteerde de minister van Economie, Financiën en Plan Cheikh Diba de hoofdlijnen van het economische en financiële programma dat de technische overeenkomst met de instelling van Bretton Woods moet begeleiden. Met een aangekondigd bedrag van 2,2 miljard dollar, ongeveer 1.243 miljard FCFA-franc, moet deze overeenkomst nog de goedkeuringsprocedures van het IMF doorlopen.
Volgens de minister gaat de uitdaging echter verder dan het aantrekken van nieuw financiering. Het gaat vooral om het structureel verlichten van de druk op de overheidsfinanciën, aangezien de staat tegelijk haar tekort moet financieren en de schuldenaflossingen moet nakomen.
« Wanneer tekorten zich opstapelen en de schuldenaflossingen toenemen, wordt de financieringscapaciteit van de staat onvermijdelijk onder druk gezet », legde Cheikh Diba uit. De regering streeft aldus naar « geleidelijk de begrotingsbalans te herstellen, het schuldenprofiel te verbeteren en de financieringsmarges van de staat duurzaam te herstellen ».
De schuldenlast centraal in het nieuwe systeem
De minister heeft vooral het Schuldenafhandelingsplan van Senegal (PTDS) onthuld, gepresenteerd als één van de pijlers van de nieuwe economische koers.
Cheikh Diba herinnerde eraan dat eind 2024 de schuldenlast van de centrale overheid 119% van het BBP vertegenwoordigde, exclusief de effecten van de lopende PIB-herbasis. Maar volgens hem vormt vooral de last van de schuldenservice op de overheidsfinanciën momenteel een grote beperking.
« In 2026 zal van elke 100 frank aan inkomsten die de staat mobiliseert, 25 frank uitsluitend aan rente op de schulden worden besteed », aldus hij.
Voor de minister beperkt deze situatie mechanisch de beschikbare middelen voor prioritaire sectoren. Ziekenhuizen, onderwijs, landbouw, infrastructuur, steun aan bedrijven en sociale bescherming komen zo in concurrentie met een toenemende last.
Het PTDS moet dus op meerdere fronten handelen: het schuldenprofiel van de staat verbeteren, de kwetsbaarheden verminderen, het afbetalen van schulden aan leveranciers versnellen en de herstart van structureel noodzakelijke publieke investeringen bevorderen.
De regering wil dit instrument ook gebruiken om het vertrouwen van partners te herstellen en de terugkeer van concessionele financiering en van privékapitaal te bevorderen.
300 miljard FCFA voor ondernemingen
Eerste concrete maatregel die de regering aankondigde: een enveloppe van 300 miljard FCFA moet uiterlijk eind dit jaar worden aangewend voor de betaling van openstaande vorderingen aan bedrijven.
Deze maatregel heeft als doel snel liquiditeit in de economie te pompen. Volgens Cheikh Diba zal de betaling van vorderingen de kaspositie van bedrijven verbeteren, bepaalde schulden bij banken aflossen en hun investeringsvermogen behouden.
De regering ziet zo het behandelen van de publieke schulden als een instrument voor economische stimulus, en niet als een louter boekhoudkundige operatie.
« Deze betalingen zullen rechtstreeks middelen terug in het economische circuit brengen », zei de minister, die van mening is dat deze dynamiek ook moet bijdragen aan behoud van banen en het terugdringen van werkloosheid.
Hervorming van de energietoeslagen
Cheikh Diba kondigde een geleidelijke evolutie aan van het huidige systeem, dat zowel kostbaar als sociaal onevenwichtig wordt geacht. Volgens de cijfers van de minister profiteren op dit moment 65% van de subsidies ten gunste van de top 20% van de meest welvarende consumenten.
Voor de regering rechtvaardigt deze verdeling een overgang van een generiek systeem van steun naar een mechanisme dat meer gericht is op kwetsbare huishoudens, het openbaar vervoer en essentiële activiteiten.
« Het doel is niet om de bescherming van de bevolking op te geven, maar om die juist te versterken », aldus de minister.
De besparingen die met deze hervorming worden gerealiseerd, moeten worden gericht op productieve investeringen, sociale bescherming, onderwijs en gezondheidszorg.
Deze hervorming past ook in de transformatie-strategie van de energiesector. De regering wil de strategie « Gas-to-Power » versnellen en de nationale energiereserves beter benutten om de elektriciteitskosten te verlagen.
Het aangekondigde doel is een daling tot bijna 30% van de energiekost op termijn.
Meer belastingen, maar niet voor iedereen
Om de begrotingsbalans te herstellen, zal de uitvoerende macht niet alleen besparen op uitgaven. Cheikh Diba kondigde ook een grotere binnenlandse inkomstenmobilisatie aan.
De regering is met name van plan de fiscale basis te verbreden, verlies aan inkomsten tegen te gaan en vrijstellingen waarvan economische of sociale effectiviteit niet langer aangetoond wordt te herzien.
De minister verzekert echter dat de inspanning niet “indifferently” zal zijn. Belastingbetalers met de grootste draagkracht zouden volgens hem een groter aandeel van de correctie moeten dragen.
Zo moet elke fiscale prerogatief worden geëvalueerd op basis van nut voor de economie, bijdrage aan investeringen en werkgelegenheid of de sociale impact.
De regering wil daarnaast de sociale bescherming versterken om de hervormingen te begeleiden.
Cheikh Diba kondigde aan dat vóór het eind van september de gezinszekerheidsbeurzen zullen worden uitbetaald, in aanloop naar het schooljaar.
Bovendien zou vanaf 2027 het bedrag dat aan deze transfers wordt besteed verdubbelen, van 70 naar 140 miljard FCFA. Het aantal begunstigde huishoudens zou toenemen van 500.000 tot meer dan een miljoen.
Deze verhoging is een van de belangrijkste argumenten die de regering aanvoert voor een gerichtere hervorming van de subsidies. Het doel is om geleidelijk publieke middelen weg te halen uit mechanismen die iedereen ten goede komen en die te verschuiven naar regelingen die vooral ten goede komen aan de meest kwetsbare bevolkingsgroepen.
De staat wil haar economische rol herzien
Naast de schulden en de subsidies presenteerde Cheikh Diba een nieuwe filosofie van publiek ingrijpen, opgebouwd rond drie lijnen: een efficiëntere staat die zich richt op prioriteiten, een efficiëntere targeting van publieke steun in energie en een duurzame aanpak van de schulden.
De regering streeft er onder meer naar de uitgaven beter te beheersen en, waar nodig, bepaalde investeringen opnieuw te plannen, terwijl wat essentieel wordt geacht voor groei, werkgelegenheid en de structurele transformatie van de economie behouden blijft.
Deze logica moet ook gelden voor staatsbedrijven die actief zijn in commerciële sectoren. Volgens de minister moeten deze een levensvatbaar bedrijfsmodel hebben, rigoureus bestuur en duidelijke prestatie-doelstellingen.
Het bedrijfsleven moet het stokje weer overnemen
Ten slotte wil de regering de voorwaarden scheppen voor een hernieuwde particuliere investeringsgroei.
Cheikh Diba kondigde de voortzetting aan van de uitvoering van de Investeringswet die in februari 2026 van kracht werd, evenals de herziening van de wet op publiek-private partnerschappen.
Ook de hervormingen van de Algemene Inkomsten- en Douanewetgeving moeten worden afgerond. Die hervormingen moeten onder meer bijdragen aan betere toegang tot land en financiering voor MKB, het versterken van de herfinanciering van microfinanciering en het versnellen van de digitale transformatie van de economie.
Het doel is om de groei sterker te laten steunen op privé-investeringen, de concurrentiepositie van ondernemingen en de ontwikkeling van hoogwaardige toegevoegde waardeketen.
Om deze nieuwe koers te verduidigen, herinnerde de minister zich verschillende indicatoren die worden gepresenteerd als de eerste resultaten van het plan voor economisch en sociaal herstel.
Het begrotingstekort zou zijn gedaald van 13,4% van het BBP in 2024 naar 6,7% in 2025, terwijl de binnenlandse inkomstenmobilisatie is versterkt.
De regering stelt ook dat zij institutionele hervormingen heeft doorgevoerd om de financiële governance te verbeteren, met name via centralisatie van contractuele functies, beheer van financiën, controle en reporting.
Het afsluiten van de technische overeenkomst met het IMF en de lancering van het PTDS markeren nu een nieuw hoofdstuk.
Volgens Cheikh Diba ligt de uitdaging erin drie tegenstrijdig schijnende maar toch noodzakelijke imperatieven te verenigen: het verminderen van het tekort en de schulden, het behouden van investeringen die nodig zijn voor ontwikkeling en het beschermen van de meest kwetsbare huishoudens.
Het is deze vergelijking die de werkelijke reikwijdte van de nieuwe economische koers van Senegal zal bepalen.
