Het is een ongekende opluchting die bijna overal voelbaar is. Ook al brengt het geen definitief einde aan de ongewenste effecten van het beleid van Donald Trump, de ondergang van de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen wekt hoop in de verschillende windstreken van de wereld. In Senegal werd deze verkiezing met een vrij bijzondere belangstelling gevolgd. Verstrikt in een economische en financiële crisis sinds 2024, moest het land bovendien de schadelijke gevolgen van de oorlog in Iran het hoofd bieden.
Die gevolgen waren verwoestend voor de overheidsfinanciën en hebben aanzienlijk bijgedragen aan het herzien van de uitgavenplannen van de aanvankelijke begrotingswet die eind 2025 werd aangenomen. Die begroting ging uit van een olieprijs van 64 dollar per vat, wat de subsidiering tot 250 miljard FCFA moest beperken, oftewel 1% van het Bruto Binnenlands Product. Vervolgens, begin dit jaar, kwam de oorlog, uitgelokt door Donald Trump en Benjamin Netanyahu, alle plannen op losse schroeven zetten.
Het vat dat werd voorzien op 64 dollar explodeerde en overschreed regelmatig de grens van 100 dollar, waardoor de subsidies enorm stegen. De regering licht toe: “Op budgetair vlak is de energiebsubsidie meer dan verdrievoudigd, van 250 miljard FCFA naar 790,3 miljard FCFA, wat een absolute stijging van 540,3 miljard FCFA betekent, mede door de stijging van de oliemarkt. Ze vertegenwoordigt 3,5% van het BBP, tegenover 1,1% in de LFI.” In dezelfde tijd werd het begrotingstekort opgetrokken naar 7,6% (1735 miljard) in vergelijking met 5,37% (1245 miljard) in de LFI. De groeivoet werd opnieuw naar beneden bijgesteld, van 5% naar slechts 2,7%.
De klap had veel ernstiger kunnen zijn als de regering in juni niet maatregelen had genomen, zoals het tijdelijk verhogen van de pompprijzen. Daardoor kon men de schade iets beperken.
Hoe de oorlog van Trump heeft bijgedragen aan het vergroten van het begrotingstekort en de onvermijdelijkheid van een LFR
Voor Cheikh Diba en zijn teams had deze verkiezing dus een bijzondere lading. Hoewel nog niet duidelijk is wat de oorlog verder zal brengen, geeft de nederlaag van de Republikeinen hoop terug aan Senegal en aan vele andere landen wereldwijd. Ook in Iran, waar de voorzitter van het parlement niet naliet te reageren op het sociale netwerk X, zei men: “Uit bezorgdheid over de kosten van levensonderhoud hebben de Amerikanen nee gezegd tegen de oorlog. En wij onderschrijven dit bericht,” liet hij zich ontvallen.
In de nasleep van deze Trump-nederlaag zijn de olieprijzen met bijna 10 dollar gedaald, van 104 naar 94 dollar, wat eerder positief te noemen is. Hoewel dit onderwerp in Senegal nauwlettend werd gevolgd, werd het genoemd als een van de belangrijkste redenen for de neergang van het Republikeinse kamp, tot in enkele van zijn bastions. Sommigen reageerden met ironie: “Het verhaal zal onthullen dat Trump Teheran wilde doen vallen, Teheran heeft Texas laten vallen.” Nog beter: de Republikeinen en Trump verloren zelfs Kansas, het enige gebied dat ze sinds 1932 nog met trots in bezit hielden.
Deze Democratische overwinning, hoe hoopvol ook, lost niet meteen alle problemen op. Allereerst zal men tot januari moeten wachten voordat de nieuwgekozenen aan de macht treden; daarna behoudt Donald Trump nog steeds heel wat middelen om zijn oorlog voort te zetten. Het blijft afwachten of hij zelf die oorlog zal voortzetten, die hem al een aanzienlijk deel van zijn populariteit heeft gekost.
Buiten de stijging van de olieprijs heeft Trumps beleid ook veel kwaad gedaan aan het Afrikaanse continent, met name door de stillegging van verschillende financieringen en subsidies. Telefonisch werd door de uitvoerend directeur van NGO 3D vooral de boodschap geprezen die door de Amerikaanse bevolking aan de hele wereld werd gestuurd. “Verder dan de overwinning van een kamp op een ander, neem ik vooral de boodschap ter harte. In een grote democratie moeten burgers in vrijheid beleid kunnen bekrachtigen of verwerpen via verkiezingen. Dat is een bewijs van democratische vitaliteit die iedereen zou moeten inspireren,” benadrukt hij.
Migratie, Onderwijs, Gezondheid: de schadelijke gevolgen van Trump’s beleid
Daarbij benadrukt de leider van de maatschappelijke beweging dat men geen illusies moet koesteren over de koers van het Amerikaanse beleid. Afrikanen zouden volgens hem lessen uit het Trump-tijdperk moeten trekken om minder afhankelijk te worden van financiering door externe donoren, ook al is dat niet altijd eenvoudig. Gevraagd naar de schade die Trump’s beleid heeft aangericht, antwoordt hij: “Het is een zeer grote impact. USAID was de grootste financier in de domeinen onderwijs, gezondheid en milieu. Het investeerde miljarden in deze sectoren, zoals sanering en toegang tot drinkbaar water. Het was een organisatie die veel van onze regeringen en maatschappelijke organisaties ondersteunde.”
Het vertrek van de organisatie heeft volgens de heer Cissé vooral impact gehad op de gemeenschappen die baat hadden bij hun begeleiding via directe overheids- of NGO-activiteiten. “Als je ONG 3D, 3 CAP Santé, het Platform van Niet-statelijke Actoren en vele andere organisaties erbij neemt, heeft het vertrek van USAID geleid tot het stopzetten van verschillende programma’s. Achter een financiering zitten veldwerk, community-routers, bewustwordingscampagnes, trainingen en tal van andere activiteiten. Het stopzetten van de programma’s leidt tot veel werkgelegenheidscontracten, maar ook tot lokale dynamieken,” betreurt de uitvoerend directeur van 3D.
Voor 3D ging het om meer dan 2 miljoen dollar in de gezondheidszorg en voeding; 1,8 miljoen dollar voor Cosce; 3 miljoen voor het Platform van niet-statelijke actoren; 10 miljoen dollar voor Enda Ecopop binnen een consortium… En de lijst is zeker niet uitputtend. De uitvoerend directeur van 3D waarschuwt: “Naar mijn mening moeten onze organisaties nadenken over financieringsmechanismen die diverser en duurzamer zijn, via nationale bronnen, stichtingen, het privé-segment en Zuid-Zuid-partnerschappen, en niet alles af te laten hangen van Noordelijke landen. Dat heeft ons geholpen overeind te blijven.”
Bovendien is het vermeldenswaard dat Donald Trump ook veel schade heeft aangericht door visa-beperkingen. Tegenwoordig volstaat het niet meer om alle garanties te tonen om een Amerikaans visum te krijgen. In bepaalde categorieën (zaken, toerisme en sommige programma’s) zijn sommige nationaliteiten zoals die van Senegal simpelweg niet langer in aanmerking komend, ongeacht iemands status.
In onze editie van 6 september beklaagde Ndèye Bineta Dia, een Senegalese onderzoekster in het Norwich Research Park, een opvallend gebrek aan respect bij de behandeling van Afrikaanse burgers. De diplomatieke vertegenwoordiging van de Verenigde Staten in Londen weigerde haar het visum puur op basis van haar Senegalese nationaliteit. “Het is zeer choquant en beledigend. We kennen de beperkingen bij het verkrijgen van visa voor bepaalde landen, het is niet uitsluitend voor de Verenigde Staten… Maar hoe kun je iemand weigeren op basis van zijn nationaliteit? Het voelt alsof wij terroristen zijn,” snauwde ze, terwijl ze uitgenodigd was voor een internationale conferentie door een Amerikaanse universiteit.
