De journalist en schrijver Pape Samba Kane riep op tot een voorzichtige en kritische omgang met kunstmatige intelligentie (AI), en vroeg Afrikaanse journalisten, intellectuelen en makers zich niet te laten meeslepen door “overdreven enthousiasme” noch door “overmatig wantrouwen” jegens deze technologie.
Hij sprak woensdag tijdens een bijeenkomst georganiseerd door het Goethe-Institut Senegal, als onderdeel van de cyclus “In het hart van de literatuur”, over zijn werk getiteld “Kunstmatige intelligentie: uitdagingen en wantrouwen in Afrika”.
De bijeenkomst, gewijd aan de kansen, uitdagingen en de impact van AI op Afrikaanse samenlevingen, vond plaats in het auditorium van de nieuwbouwlokalen van het Goethe-Institut Senegal.
Pape Samba Kane legde uit dat hij een “originele” aanpak heeft gekozen voor zijn boek, door rechtstreeks in dialoog te treden met Gemini, een generatief model voor kunstmatige intelligentie, in plaats van het hulpmiddel louter te gebruiken om hem bij zijn schrijven te assisteren.
“Wie kan dat beter dan zijzelf?”, aldus hij, en hij meende dat deze ervaring hem in staat stelde de capaciteiten, maar ook de beperkingen van deze technologie beter te begrijpen.
Hij benadrukte onder meer de noodzaak voor journalisten die AI in hun werk gebruiken dit te melden en elk misbruik te voorkomen.
Volgens hem vormt kunstmatige intelligentie een krachtig instrument om de intellectuele en creatieve productie te versnellen, maar kan het de mens niet vervangen.
Bezorgd met een schrijfrvaring uitgevoerd met AI, meende hij dat de machine ongeveer 85% van het werk had gedaan, waarmee het vermogen werd onderstreept om snel grote hoeveelheden content te produceren.
Hij voegde eraan toe dat de mens echter essentiële vermogens behoudt, met name “gevoeligheid”, “empathie” en “creativiteit”, die een doorslaggevende rol spelen in artistieke creatie.
“We kunnen AI gebruiken om sneller, verder te gaan, zonder ons te dehumaniseren,” hield hij vol.
Afrika tegen de algoritmische vooroordelen
De journalist wenkte ook naar de kwestie van culturele en geografische vooroordelen die in AI-systemen aanwezig zijn.
Hij vertelde dat bij het vragen naar de geschiedenis van AI zijn digitale gesprekspartner een verhaal had voorgesteld waarin Afrika vrijwel afwezig was. Nadat hij de tool daarop wees, zou het erkend hebben dat het gevoed werd door data die grotendeels uit westerse bronnen komen.
Volgens Pape Samba Kane werpt deze ervaring de vraag op naar de representatie van Afrikaanse kennis in AI-systemen en het risico op een nieuwe kloof tussen bevolkingsgroepen die deze technologieën beheersen en zij die ervan worden uitgesloten.
Toch is hij van mening dat Afrikaanse samenlevingen ook hun eigen verhouding tot westerse kennis, die wijdverspreid is in hun intellectuele en culturele opvoeding, kritisch moeten bekijken.
De literatuur in het hart van het debat
De rol van AI in de literatuur blijft volgens hem bijzonder problematisch.
Pape Samba Kane vroeg zich af of een door een machine geproduceerd tekst dezelfde emotie kan oproepen als een door een mens geschreven werk, wanneer de lezer de oorsprong van de tekst kent.
Volgens hem verwijst deze vraag naar de verhouding tussen literatuur, menselijke ervaring en emotie, en kan er nog geen definitief antwoord op worden gegeven.
Hij verwees ook naar de mogelijke ontwrichtingen in muziek, journalistiek en andere creatieve sectoren, en herinnerde eraan dat eerdere technologische innovaties ook zorgen hebben opgewekt voordat ze geleidelijk in de kunstbeoefening werden geïntegreerd.
De auteur riep ten slotte Afrikaanse makers op om de verandering niet te weigeren, terwijl ze tegelijkertijd een kritische afstand tot AI-hulpmiddelen bewaren.
“Het is gevaarlijk om dit instrument te weigeren onder ogen te zien”, aldus hij, en pleitte voor het leren beheersen ervan zonder het vermogen tot beslissen, creëren en denken aan AI over te dragen.
