De uitbreiding van het werkgebied van de Mijn van de Chemische Industrieën van Senegal (ICS) werd onlangs gemarkeerd door de verplaatsing en herinrichting van twee dorpen in het arrondissement Méouane, die in het tracé van de exploitatie lagen. Na de inauguratie van de nieuwe ontvangst-site enkele weken geleden, reisde de Directie Voor Mensenrechten van het Ministerie van Justitie, in samenwerking met het Hoge Commissariaat voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, de Nationale Commissie voor de Mensenrechten, de Beweging van Ondernemingen van Senegal (MDES) en de maatschappelijke middenveld in de regio Thiès naar de locatie om de verhuisomstandigheden te onderzoeken, met bijzondere aandacht voor de strikte naleving van de sociale en culturele rechten van deze bevolkingen.
Gelegen langs het traject van de mijnbouw van de Industries Chimiques du Sénégal (ICS), zijn de dorpen Ndary en Thissé 1 in de gemeente Méouane onlangs verplaatst en heringevestigd op dezelfde locatie van 30 ha, langs de Route Nationale 2, niet ver van Pire. Na een bezoek te hebben gebracht aan de Gouverneur van de regio Thiès, reisde de Directie Voor Mensenrechten van het Ministerie van Justitie, onder leiding van zijn Adjunct-Directeur, in samenwerking met het Hoge Commissariaat voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, de Nationale Commissie voor de Mensenrechten, de Beweging van Ondernemingen van Senegal (MDES) en het maatschappelijke middenveld in de regio Thiès naar de site van herlokalisatie, in het kader van een gezamenlijke toezichtsopdracht over de consultaties.
Volgens Fatima Amar van de Directie Voor Mensenrechten van het Ministerie van Justitie is het doel om de voorwaarden te onderzoeken waaronder deze operaties zijn uitgevoerd, met bijzondere aandacht voor de strikte naleving van de sociale en culturele rechten van deze bevolkingen.
Zij zei dat het bezoek deel uitmaakt van de opvolging van het nationaal actieplan inzake ondernemingen en mensenrechten, technisch gevalideerd in september vorig jaar en waarvan de politieke goedkeuring binnenkort zal plaatsvinden. Het doel is om de lokale goede praktijken in het departement Tivaouane te identificeren en te documenteren, die als referentie voor andere regio’s kunnen dienen en bij te dragen aan de voorbereiding van de effectieve uitvoering van het Nationaal Actieplan.
Het plan volgt op de internationale verbintenissen die Senegal in 2011 aanging toen het de UN-richtsprincipes inzake bedrijfsleven en mensenrechten aannam. Ze voegt eraan toe dat de originaliteit van dit nationaal actieplan voor bedrijven erin schuilt dat het vanaf het begin werkelijk zeer inclusief is ontworpen en ontwikkeld.
Met de betrokkenheid van alle belanghebbenden, met name de gemeenschappen die door de economische activiteiten van de bedrijven worden getroffen, de bedrijven zelf, de administratieve, gerechtelijke en lokale autoriteiten, de traditionele en religieuze autoriteiten, de jongeren en de vrouwen. En al deze mensen verzamelden zich rond één tafel via nationale consultaties die de Directie Voor Mensenrechten had georganiseerd tussen 2024 en 2025, in alle delen van het land waar er meer beschuldigingen waren van mensenrechten-schendingen.
Volgens haar was het daarom belangrijk om de bevolkingen van Ndary en Thissé 1 te ontmoeten, die onlangs door de ICS zijn verplaatst, « om er zeker van te zijn dat de verhuis- en herlokalisatieprocedures met strikte naleving van hun sociale en culturele rechten, met name het recht op gezondheid, onderwijs, enz. zijn uitgevoerd. En vooral om na te gaan of het antropologische aspect werd meegerekend ». « En indien nodig zullen we deze geslaagde relocatieprocedure in de praktijk brengen als goede praktijken van het nationaal actieplan, zodat het ook als model kan dienen voor andere landen in de subregio die nog geen dergelijk nationaal actieplan hebben. Senegal is tot op heden het enige land in Franssprekend Afrika met een nationaal actieplan over bedrijven en mensenrechten », aldus zij.
Nadat de missie contact had gelegd met de bevolkingen van beide dorpen, meent Abdoul Aziz Diop van het civiele forum dat het proces inclusief was, met volledige instemming van de begunstigden, die zich momenteel in betere omstandigheden bevinden. Hij verduidelijkt dat het om een geslaagd voorbeeld van relocatie gaat, dat verspreid moet worden als goede praktijken.
« FINANCIËLE EDUCATIE VOOR DE BEGUNSTIGDEN, EEN VRAAGSTUK OM OP TE LOSSEN »
Abdoul Aziz Diop heeft echter de noodzaak benadrukt om de verplaatste bevolkingen financiële educatie te bieden, zodat hun omschakeling beter kan worden verzekerd op basis van de ontvangen compensaties nadat zij hun akkers, hun bestaansmiddelen, verloren hebben. Voor hem is dit een vraagstuk om op te lossen voor een betere effectiviteit. Deze relocatieoperatie heeft het mogelijk gemaakt om de hele bevolking van beide dorpen bijeen te brengen op een modern terrein, met belangrijke collectieve infrastructuren zoals een moderne school, een markt om de lokale economische ontwikkeling te stimuleren, een gezondheidsruimte voor nabijheidszorg, een moskee en een mortuarium, een sportveld voor de jeugd en sociale cohesie. Daaraan voegen zich ondersteuningsprojecten voor de bevolkingen toe.
En volgens Mama Sougoufara, directeur-generaal van ICS, biedt dit nieuwe terrein de bevolking substantieel betere levensomstandigheden vergeleken met het oorspronkelijke kader, met vooral een woonmodel dat in niets onderdoet voor wat in stedelijke omgevingen op dit gebied wordt toegepast. Verder dan de relocatie van de dorpen laat dit project volgens hem een geïntegreerde en structurele aanpak van regionale ontwikkeling zien, gericht op het creëren van echte moderne leefkernen waarin wonen, toegang tot belangrijke diensten en duurzame economische kansen samenkomen. De maatregelen omvatten onder andere de werving van jongeren uit het dorp, de ondersteuning van Economische Belangengroepen (EBG) van vrouwen om inkomsten te genereren, en ook de optie tot ontwikkeling van een agrobedrijf om de lokale voedselsoevereiniteit te versterken, zodat alle bevolkingsgroepen hun behoeften kunnen vervullen met veerkrachtige economische activiteiten.
