Maandag 17 augustus markeerde de 45e herdenking van het overlijden van Mariama Bâ, wiens roman Een zo lange brief, uitgegeven in 1979, het zwijgen doorbrak over vrouwelijke ervaringen die destijds onder het tapijt bleven liggen. RFI, in een reportage door haar Dakar-correspondente Juliette Dubois, trok ter gelegenheid hiervan langs bij twee figuren uit de hedendaagse literatuur om te vragen wat er vandaag nog van dit erfgoed overblijft.
De bevindingen van de feministische schrijfster en activiste Ndèye Fatou Kane, geciteerd door RFI, zijn onomwonden: de thema’s die Mariama Bâ aansnijdt staan nog altijd centraal op de agenda. Ze gaat nog een stap verder en stelt dat polygamie vrouwen met opleiding nog nooit zo belemmerd heeft als vandaag, en dat elke feministische eis stuit op een paradoxale verplichting: modern zijn, maar niet té. Het duizelingwekkende gevoel, voor haar, schuilt in één zin die door RFI is aangehaald: bij het lezen van de roman in 2026 lijkt het wel alsof hij het Senegal van nu beschrijft.
RFI merkt toch dat de stem in vijfenveertig jaar verschoven is, en noemt als voorbeeld activiste Fatou Warkha, die onlangs schreef over scheiding en relatiebreuk. Thema’s die lange tijd vermeden werden.
Voor de bibliothecaresse en feministe Adama Pouye, die eveneens door de media is ondervraagd, loopt de invloed van Mariama Bâ door de gehele hedendaagse Senegalese vrouwenliteratuur. Auteurs kunnen nu vrijer omgaan met intimiteit, seksualiteit, moederschap en religie, maar hun aanwezigheid in de publieke ruimte blijft beperkt.
Ten slotte herinnert RFI eraan dat Een zo lange brief tegenwoordig op het lesprogramma van Senegalese leerlingen staat, en dat het in 2025 verfilmd is door de regisseuse Angèle Diabang.
