Afrika beschikt over een aanzienlijk potentieel om kunstmatige intelligentie (AI) tot motor van groei te maken, maar moet eerst meerdere structurele achterstanden wegnemen. Dit is de belangrijkste conclusie van het in oktober 2026 verschenen rapport van de Wereldbank, getiteld Funderingen leggen voor AI – Staat van de Afrikaanse economie.
Volgens de schattingen van de instelling kan een succesvolle integratie van AI tegen 2035 tot wel 1 biljoen dollar aan extra economische waarde opleveren, tussen de 35 en 40 miljoen digitale banen creëren en bijna 150 miljard dollar aan jaarlijkse belastinginkomsten genereren. Deze vooruitzichten blijven echter afhankelijk van een veel bredere adoptie van deze technologieën. Gezien het huidige voorbereidingsniveau van het continent zou hun bijdrage aan de cumulatieve BBP-groei in de komende tien jaar kunnen liggen tussen 0,2% en 4%.
Een van de belangrijkste obstakels is het infrastructuurtekort. Ongeveer 900 miljoen Afrikanen hebben nog steeds geen toegang tot internet. Het continent concentreert bovendien slechts 0,6% van de wereldwijde capaciteit van datacenters, terwijl het bijna 18% van de wereldbevolking telt. Aan deze tekortkomingen komen de problemen met elektriciteitsvoorziening en de beperkte beschikbaarheid van data die relevant zijn voor lokale realiteiten. Deze data vormen slechts circa 2% van de mondiale data die gebruikt wordt om AI-systemen te trainen, wat de risico’s op linguïstische en culturele vertekeningen vergroot.
De adoptie van deze tools blijft bovendien sterk ongelijk verdeeld tussen landen en sectoren. In het eerste kwartaal van 2026 varieerde het gebruik van generatieve AI door de beroepsbevolking van 7,2% in Rwanda tot 23,1% in Zuid-Afrika. In grote bedrijven bedroegen de percentages zo’n 44% in Kenia en Nigeria, tegen 61% in de Verenigde Staten. De overheden richten zich nog vaker op interne toepassingen en voorspellende systemen dan op generatieve AI.
Op de arbeidsmarkt stelt de Wereldbank dat AI in eerste instantie menselijke activiteiten eerder zal aanvullen dan massaal banen zal vervangen. Deze ontwikkeling zou echter ongelijkheid kunnen vergroten. In Kenia hebben buiten de landbouw 53% van de vrouwen functies die blootstaan aan AI, tegenover 38% van de mannen. Toegang tot internet en digitale vaardigheden zal daarom bepalend zijn om te voorkomen dat de technologische kloof uitmondt in een productiviteitskloof.
Voor de instelling gaat de uitdaging daarom verder dan louter de adoptie van nieuwe tools. Het draait om het bouwen van betrouwbare infrastructuren, het ontwikkelen van vaardigheden, de beschikbaarheid van representatieve data en de implementatie van passende institutionele kaders. Zonder deze fundamenten loopt Afrika het risico afhankelijk te blijven van technologieën die elders zijn ontworpen, zonder de middelen om hun ontwikkeling te sturen volgens eigen prioriteiten.