Gelegen aan de route naar Gandiol, in de buitenwijken van Saint-Louis, vecht de speciale faunareservering Guembeul al twee decennia tegen de cactus, in het Wolof bekend als “garga mbossé”, een invasieve plant. Met als doel de aangetaste ecosystemen te herstellen, vindt in deze faunareservaat een ontwortelingsoperatie van de cactus plaats.
Op deze dinsdagochtend heerst er een olympische kalmte in de speciale faunareserve Guembeul, waarvan de bordjes bij de ingang duidelijk zichtbaar zijn.
Aan boord van een 4×4-voertuig rijden vier personen, waaronder een verslaggever van APS, over de paden van het reservaat om bij het gebied te komen waar de operatie plaatsvindt.
Bij de balie verschijnt de conservator van het reservaat, kapitein Oumar Kane, gekleed in een groen camouflage-overall, met een blauwe pet en een zonnebril, terwijl het lawaai van de graafmachine die de cactus ontwortelt in de verte doorklinkt.
Op enkele meters afstand is er een patas-aap te zien waarvan de soortgenoten volgens verwachting niet ver weg zijn. Deze soort komt in ruime mate voor in het gebied.
Voor de gelegenheid is de lokale arbeidskracht sterk ingeschakeld: jongeren en andere lagen van de gemeenschap zijn gemobiliseerd.
Uitgerust met vegers, hooivorken en scheppen gaan ze volledig op in deze operatie.
Vrouwen bieden ontbijt, sapjes en andere verfrissingen aan.
“De cactus is sinds twee decennia een invasieve plant geworden in de speciale faunareserve Guembeul. Het is door eerdere agenten geïntroduceerd om een defect punt op het omheiningrand te verhelpen,” legt kapitein Oumar Kane uit aan APS. Volgens hem bezet deze invasieve plant minstens 13% van de savanne-ecosystemen.
De ontwortelingstechniek van de cactus, die al zo’n tien jaar wordt toegepast, is aanzienlijk geëvolueerd, merkt hij op.
“Tegenwoordig is de techniek geëvolueerd. Momenteel gebruiken we zowel een mechanische als een handmatige techniek, en betrekken we de bewoners langs de rand van de Guembeul-faunoreserve,” voegde kapitein Kane toe.
Deze intensieve arbeidsactiviteit gebeurt met de steun van partners zoals het COPEJ-project (Professionele vaardigheden en werkgelegenheid van jongeren in het milieu), het Bioparc en het samenwerkingsproject ‘Transnationaal Biosfeerreservaat van de delta van de Senegalezen-rivier’.
Uitgevoerd door het Cégep de la Gaspésie et des Îles du Sénégal, volgens een document dat APS heeft geraadpleegd, is dit project een internationale samenwerking met een bedrag van 24,8 miljoen Canadese dollars, wat ongeveer 10,14 miljard CFA-frank bedraagt.
Volgens Djibril Sangaré, de lokale vertegenwoordiger van het COPEJ-project in de delta van de Senegal-rivier, moet men het verloren gebied herstellen en terugwinnen.
“Het COPEJ-project is komen samenwerken met deze ambitie door de reserve te ondersteunen op technisch en financieel gebied,” verzekert hij.
Het ontwortelen van de cactus bij Guembeul en de sociale impact
Ver ver voorbij de ecologische impact van deze operatie, kent deze activiteit een aanzienlijke sociale impact: het biedt inwoners langs de rand van het reservaat de mogelijkheid inkomsten te genereren.
“Deze activiteit die we vandaag doen, heeft een dubbele betekenis: ze heeft ecologische impact, maar ook een sociale impact, aangezien vooral jongeren en andere lagen van de gemeenschap betrokken zijn,” analyseerde kapitein Kane.
Voor deze cactusverwijderingsoperatie duren de werkdagen van 8.00 tot 13.00 uur, met een pauze om bij te tanken.
Het lokale arbeidsteam wordt betaald met 5.000 CFA-frank per dag.
“70% van het ingezette bedrag gaat naar de betaling van de werkdagen van 8 tot 13 uur,” legt hij uit.
Naar de valorisatie van de cactus
Elk jaar worden duizenden tonnen cactus begraven in de speciale faunareserve Guembeul, zo meldt de conservator.
Hij wijst erop dat in het kader van het COPEJ-project een programma loopt om de cactus om te zetten in biogas, wat op zijn manier bijdraagt aan de bestrijding van klimaatverandering en de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.
Naast biogas kan de cactus ook worden omgezet in veevoer en compost, zodat boeren en hoveniers de vruchtbaarheid van hun bodem kunnen behouden.
Volgens kapitein Kane zijn er landelijk rondgezette contactpersonen aangeworven om de capaciteiten van gemeenschappen te versterken wat betreft de valorisatie van de cactus.
Verder dan Guembeul strekt het gebied van de Toubé en de Gandiolais zich uit tot een zone die door de cactus wordt overspoeld.
“Het is een beperking die we moeten omzetten in een hulpbron, zoals we hebben kunnen doen met de zoute wateren in de basin van Guembeul en andere bekken in de omgeving van Gandiol,” bepleitte hij.
In dit kader zegt Djibril Sangaré van het COPEJ-project al een missie te hebben uitgevoerd in de Guembeul-reservaat om mogelijkheden voor de valorisatie van de cactus te bespreken. “Het is een uitdaging, maar het kan worden omgezet in een hulpbron,” benadrukte hij.
De voorzitter van de vereniging “Ligueyal Guembeul”, Ndaga Ngane, prees het initiatief om de nabijgelegen gemeenschappen aan te sluiten, vooral de jongeren.
“Er zijn jongeren aanwezig en binnenkort begint het schooljaar; hierdoor kunnen ze geld verdienen om schoolmaterialen te kopen en andere lasten te dragen. Het is echt interessant voor de bevolking,” concludeerde hij.
Met een oppervlakte van 720 hectare op een volledig omheind terrein van 12 kilometer staat de Guembeul faunareserve voor de uitdaging van de cactus, deze invasieve plant, ook wel bekend als figue de Barbarie.
