De Nationale Vergadering wordt op maandag 15 september bijeengeroepen in een buitengewone zitting om drie wetsontwerpen van grote economische draagwijdte te behandelen: de Investeringscode, de herziening van de Algemene Belastingwet en de wijziging van de wet die de heffing op het gebruik van het netwerk van openbare telecommunicatiediensten (RUTEL) regelt. Deze hervormingen, gewenst door president Bassirou Diomaye Faye en gedragen door premier Ousmane Sonko, illustreren de ambitie van Senegal om zijn juridische en fiscale kaders aan te passen aan de veranderingen in de wereldeconomie en om de aantrekkelijkheid te versterken tegenover toenemende regionale concurrentie.
Geconfronteerd met investeringsvraagstukken en economische impuls om kapitaal aan te trekken, zullen op maandag drie wetsontwerpen door de Nationale Vergadering worden aangenomen. De herziening van de Investeringscode beoogt Senegal terug te brengen in de regionale strijd om privékapitaal aan te trekken. De tekst voorziet in vereenvoudiging van procedures, nieuwe fiscale stimulansen en een versterking van de rechtszekerheid voor investeerders. De doelstelling is dubbel: het vergroten van de instroom van Buitenlandse Directe Investeringen (BDI), geraamd op bijna 6% van het BBP in 2023, en het stimuleren van industrialisatie, met name in de agroalimentaire, energieke en infrastructurele sectoren.
Om de draagwijdte beter te begrijpen, is regionale vergelijking nogal verhelderend. Zo heeft Ivoorkust, dat zijn Code in 2018 hervormde, ingezet op een efficiënt éénloketsysteem, terwijl Ghana koos voor een agressief beleid van fiscale vrijstellingen. Senegal lijkt echter te kiezen voor een gematigde benadering die aantrekkelijkheid combineert met budgettaire houdbaarheid.
Een fiscale hervorming om de basis te verbreden
De herziening van de Algemene Belastingwet beantwoordt aan de noodzaak van begrotingsconsolidatie. Met een tekortraming van 4,5% van het BBP in 2024 zoekt de staat naar een verbreding van de fiscale basis, modernisering van de incassomethoden en vermindering van fiscale gunsten die de inkomstenlast drukken.
In Ivoorkust hebben deze hervormingen de fiscale druk laten toenemen van circa 13% tot meer dan 15% van het BBP tussen 2015 en 2022. In Ghana heeft de schuldencrisis geleid tot radicale maatregelen zoals de invoering van een belasting op elektronische transacties (E-Levy), zeer omstreden. Dakar wil een evenwicht vinden tussen een verhoogde middelenmobilisatie en het behoud van de concurrentiekracht van bedrijven en de koopkracht van huishoudens.
RUTEL voor het opvangen van de digitale rente
De hervorming van de RUTEL illustreert de bereidheid om het fiscale systeem aan te passen aan de opkomst van de digitale economie. In een context van sterke groei van het dataverkeer zoekt de staat een eerlijker aandeel van deze technologische rente te vangen, zonder innovatie en digitale inclusie te belemmeren. Zowel in Ghana als in Ivoorkust hebben vergelijkbare heffingen de inkomsten verhoogd maar tot hevige kritiek geleid.
De uitdaging voor Senegal zal bestaan uit het verenigen van begrotingssoevereiniteit en de dynamisering van de digitale economie, die tot de prioriteiten van Vision Senegal 2050 behoort. Naast hun ambitie zullen deze hervormingen pas vruchten afwerpen als twee voorwaarden zijn vervuld: een effectieve uitvoering, in een institutionele context die soms wordt gekenmerkt door traagheid van de administratie, en maatschappelijke draagvlak, aangezien burgers concrete resultaten verwachten op het gebied van werkgelegenheid, inkomsten en openbare diensten. Met dit triade van wetgeving plaatst Senegal zich volledig in de regionale competitie om kapitaal aan te trekken en zijn overheidsfinanciën te versterken. Maar waar Abidjan de administratieve vlotheid verkoos en Accra massale prikkels bood ten koste van een begrotingsonevenwichtigheid, streeft Dakar naar een evenwichtiger en duurzamer model. Als deze hervormingen worden aangenomen en met strengheid worden toegepast, kunnen ze het land op een robuuste groeipad brengen, met een evenwicht tussen internationale aantrekkelijkheid, economische soevereiniteit en sociale inclusie.
Investeringscode, Algemene Belastingwet en RUTEL: Parlementaire agenda en toelichting
De opening van de tweede buitengewone zitting van de parlementaire vertegenwoordiging voor dit jaar 2025, gepland voor maandag, zal gewijd zijn aan de behandeling van wetsontwerpen die bepalend zijn voor de uitvoering van het Programme de redressement économique et social (PRES). Voor de eerste dag van de zitting zullen de parlementsleden om 10 uur ingaan op teksten die zijn goedgekeurd tijdens de laatste ministerraad, waaronder het wetsontwerp tot invoering van de Investeringscode, aldus een communiqué van de parlementaire instelling. De parlementsleden zullen eveneens werken aan een wetsvoorstel dat een wijziging aanbrengt in de wet van 31 december 2012 houdende de Investeringscode. Dit wetsvoorstel vloeit voort uit de werkzaamheden van het comité van leiding voor de hervorming van de Algemene Belastingwet, ingesteld in mei door premier Ousmane Sonko. Het wetsvoorstel ter wijziging van de wet van 3 september 2008 tot instelling van een redevance op toegang tot of gebruik van het netwerk van openbare telecommunicatie (RUTEL) zal ook door de parlementsleden worden besproken. De RUTEL, opgericht in 2008, bedroeg oorspronkelijk 2% van het bedrag van de btw van de dienst die door de klant betaald werd. Het is vervolgens vastgesteld op 5%. Volgens premier Sonko was deze heffing bedoeld om de staat in staat te stellen “para-fiscale inkomsten van circa 50 miljard CFA-frank per jaar te innen.” Hij meent dat de afschaffing daarvan een “zeer genereus fiscaal cadeau” was, dat door Macky Sall tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen van 2012 aan degenen die moesten betalen, werd gegeven.
