De breuk tussen president Bassirou Diomaye Faye en premier Ousmane Sonko is nu een feit. Dat is de analyse van journalist en politiek analist Assane Samb, directeur van Solo Quotidien, die woensdag 12 november uitsprak op RFI over de duidelijke spanningen aan de top van de staat.
“Simpelweg verstaan de twee mannen elkaar niet meer. En dat dateert uit juli,” zegt Assane Samb meteen, wijzend op een beslissing van het Hof van Justitie dat Sonko veroordeelde tot zes maanden voorwaardelijk en 200 miljoen CFA-frank wegens laster jegens de voormalige minister van Cultuur onder Macky Sall, een vonnis dat “werkelijk het risico draagt hem uit de presidentsverkiezingen van 2029 te weren.”
Volgens de analist begon vanaf dat moment de relatie onherroepelijk te verslechteren. “Sindsdien is Sonko in alle staten. Hij denkt dat de president tot op zekere hoogte medeplichtig is aan deze beslissing van het Hof van Justitie of in ieder geval niets heeft gedaan om dit te voorkomen. Hij is boos op de president, dat is duidelijk,” legt Assane Samb uit op RFI.
De journalist benadrukt dat “sindsdien kunnen de twee mannen het niet meer met elkaar vinden. Je ziet vaak dat er zeer directe aanvallen zijn van de premier tegen de president van de Republiek. En dit gebeurt meestal openbaar.”
Het clash rond de leiding van de coalitie “Diomaye Président” illustreert deze breuk. “Het was op 10 september al dat de president van de Republiek de wens uitsprak om mevrouw Aïda Mbodj aan het hoofd van deze coalitie te vervangen. En afgelopen zaterdag, tijdens zijn bijeenkomst, nam de premier het initiatief en stelde dat hij Aïda Mbodj in werkelijkheid bevestigt,” vertelt de gast van Nicolas Sur. Geconfronteerd met deze frontale tegenstand besloot de president: “Hij heeft besloten om juist te zeggen dat mevrouw Aminata Touré mevrouw Aïda Mbodj vervangt,” aldus Assane Samb.
Voor de politiek analist markeert deze beslissing een kantelpunt: “Door precies bekend te maken dat Aïda Mbodj wordt vervangen door Aminata Touré, verzet Bassirou Diomaye Faye zich publiekelijk en frontaal tegen Ousmane Sonko voor het eerst.”
Assane Samb schat in dat de premier de president in zijn verdediging heeft geduwd. “Sonko laat de president van de Republiek niet veel keuze. Of hij zich neerlegt bij zijn wensen, met andere woorden bij zijn wil, of hij neemt verantwoordelijkheid,” stelt hij.
De directeur van Solo Quotidien maakt geen geheim van zijn zorg over de evolutie van de situatie. “Vandaag is het duidelijk, er is een diepe politieke crisis die zich zal uitwaaieren naar een institutionele crisis, omdat het alle medewerkers zal besmetten en iedereen zijn kamp zal moeten kiezen,” waarschuwt hij op RFI.
In antwoord op de vraag naar de capaciteit van de president om Sonko los te laten, die zaterdag een “werkelijke demonstratie van macht” organiseerde tijdens een grote bijeenkomst van Pastef, antwoordt Assane Samb zonder omwegen: “Politiek gezien is hij verplicht; zolang Sonko zich zo blijft gedragen, zal Bassirou Diomaye Faye inderdaad verplicht zijn verantwoordelijkheid te nemen om een nieuw politiek krachtveld rondom hem te vormen.”
De journalist beklaagt de druk die op het staatshoofd wordt uitgeoefend. “De politieke kracht van Pastef lijkt ons, als waarnemers, dat er te veel druk op de president van de Republiek is gezet. Er is te veel chantage tegen hem, alsof wij hem hebben gekozen en u niets voorstelt, u geen partij, geen beweging, helemaal niets; we hebben hem alles verteld,” zei hij op RFI.
Assane Samb herinnert eraan dat “president Diomaye Faye medeoprichter was van Pastef samen met president Sonko. Ze hebben nagedacht, ze hebben de statuten opgesteld, ze hebben de partij samen opgericht. Vandaag lijkt Sonko hem te zeggen dat hij in werkelijkheid niets voorstelt in de partij.”
Volgens de analist is de president geen andere keuze meer ontzien: “Ik denk dat hij verantwoordelijkheid moet nemen. Hij moet voor zichzelf opkomen, of verdwijnen. Want hij kan geen president zijn die slechts fungeert als een decorstuk voor iemand anders.”
Vraag naar de steun die de president binnen Pastef zou kunnen ontvangen, toont volgens Samb een somber beeld: “Niet veel ondersteuning. De Pastef-achterban, over het algemeen, bestaat uit mensen die trouwe aanhangers van Sonko zijn. Ze geloven in hem. Er is een verhitte persoonlijkheidscultus binnen deze partij. Het zijn geen actieve militanten, het zijn bijna toegewijde volgers,” analyseert hij.
Toch denkt de journalist dat Diomaye Faye natuurlijk kan rekenen op andere politieke krachten, met name op bondgenoten die bewegingen of partijen hebben, misschien zelfs op sommige oppositiepartijen en bepaalde Senegalese burgers. Maar de feiten spreken voor zich: “In elk geval zal hij niet kunnen rekenen op Pastef als politieke partij, en al zeker niet op de Pastef-militanten die zo aan Sonko zijn gehecht dat zij in geen enkel ander persoon geloven.”
