Niet tevreden met het doen stemmen van de wet tot grondwettelijke herziening, tegenover een achtergrond van talrijke schendingen die erop gericht waren de macht van de president van de Republiek Bassirou Diomaye Faye te verzwakken, is de voorzitter van de Vergadering, Ousmane Sonko, in Touba opnieuw naar voren gekomen. In een vurige toespraak ter gelegenheid van de inauguratie van het hoofdkwartier van Pastef heeft hij gedreigd de regering van Al Aminou Lo omver te werpen. Volgens vele juristen en specialisten in veiligheidsbeleid pleegt Ousmane Sonko dagelijks handelingen die de veiligheid van de Staat schaden.
Kort na zijn ontslag uit het Premierschap zocht de leider van Pastef, Ousmane Sonko, toevlucht bij de Nationale Vergadering, die hij uiteindelijk tot een institutionele vesting omvormde. Voor sommige waarnemers was zijn herintreding, besloten door het Bureau van de Vergadering, legitiem en gestoeld op het grondwettelijk recht van Senegal; voor anderen is er alle reden tot verontwaardiging, omdat de beslissing die de voormalige premier terug in zijn zetel als parlementslid bracht, in strijd zou zijn met constitutionele bepalingen. Ter overtuiging werd onder meer artikel 54 van de Grondwet aangeroepen, waaruit men meent dat Ousmane Sonko zich in een situatie van “incompatibiliteit” bevond na zijn benoeming tot hoofd van de regering, terwijl hij reeds was gekozen als parlementslid bij de parlementsverkiezingen van 2024. Wat maakt het uit! Hij is geworden tot de alomtegenwoordigende voorzitter van de Nationale Vergadering met een zeer ruime meerderheid.
In een parlementaire democratie kan de voorzitter van de Vergadering, Ousmane Sonko, als leider van de meerderheid en in zijn hoedanigheid van “rechter” en “partij” wetsvoorstellen naar believen laten stemmen of verwerpen. Zo was het het geval met het wetsvoorstel tot grondwettelijke herziening dat hij doorstemde alsof het een eenvoudige formaliteit was, terwijl hij de prerogatieven van het “blokkerende” stemrecht van de president voor zijn rekening nam en vervolgens de amendementen verdedigd door de minister van Justitie, Moussa Sarr, verwierp.
Op het moment dat de Constitutionele Raad op het punt stond de wet te annuleren om Sonko te remmen, bekritiseerden sommige politicologen en grondwettenschenders dit voorstel tot grondwettelijke herziening, bedoeld om de prerogatieven van de president Bassirou Diomaye Faye te beperken terwijl de macht van het parlement werd versterkt. Volgens een gepensioneerde politiecommissaris en voormalig hoofd van de Divisie voor Criminele Onderzoeken (DIC) zijn bepaalde pogingen om de macht van de president te ondermijnen en de constitutionele prerogatieven van de Staatshoofd te schenden, handelingen tegen de veiligheid van de Staat. “In het Senegalese strafrechtelijke wetboek zijn meerdere bepalingen die feiten en handelingen bestrijden en straffen die beschouwd kunnen worden als handelingen tegen de veiligheid van de Staat. Bijvoorbeeld geheime manoeuvres of beslissingen om de machten van de president te verzwakken; toespraken of teksten die de openbare veiligheid of de veiligheid van de Staat bedreigen; oproepen of toespraken die ernstige ordeverstoring veroorzaken of het diskrediet van de republikeinse instellingen veroorzaken; enzovoort… Andere handelingen zoals samenzwering, dreiging om een instelling omver te werpen, samenwerking met insurrectionele bewegingen en uitwisseling van correspondentie maken ook deel uit van de strafbare feiten tegen de veiligheid van de Staat,” legt deze ervaren oud-politiefunctionaris en onderzoeksambtenaar (OPJ) uit.
Ousmane Sonko : het politieke discours beschermd
Volgens een specialist in constitutioneel recht worden de verklaringen van Ousmane Sonko in Touba geïnterpreteerd als handelingen die de veiligheid van de Staat aantasten “omdat hij inderdaad ernstige dreigingen tegen de regering heeft geuit door het constitutionele instrument van een motie van wantrouwen te gebruiken,” betreurt hij.
Confronteerd met de talrijke opruiende toespraken en oorlogstaal, meent een bekende advocaat dat Ousmane Sonko, in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Nationale Vergadering, tot nu toe geen enkele daad heeft gesteld die de veiligheid van de Staat aangetast heeft. “In Touba sprak de politicus en leider van Pastef tot zijn aanhangers. Deze politieke uitspraken vormen geen incriminerende feiten op zich, want vrijheid van meningsuiting en opinie is een fundamenteel recht. Kritieken, discussies over ideeën en het uiten van meningen, zelfs fel of opruiend jegens de regering of de instellingen, zijn beschermd en vormen geen strafbaar feit,” benadrukt onze jurist, eraan toevoegend dat politiek discours een versterkte juridische bescherming geniet “omdat het de kern van de vrijheid van expressie in elke democratische samenleving vormt,” vervolgt de advocaat.
