De reeks benoemingen en ontslagen na de ministerraad van donderdag 11 september 2026, waarbij meerdere politici die nauwe banden onderhadden met Pastef onder leiding van Ousmane Sonko, door president Bassirou Diomaye Faye werden ontslagen en vervangen door leden van zijn nieuwe partij KIIRAAY, blijft reacties oproepen. Tientallen Directeur-Generaal, directeurs, voorzitters van Raad van Bestuur, voorzitters van Raad van Toezicht, enzovoort, zijn ontslagen. Gekwalificeerd als een methode om een politieke clientèle te onderhouden, gezien zijn strakke houding tegenover zijn voormalige partij Pastef en ten opzichte van zijn voorgangers, wordt deze praktijk beschouwd als een paradox in de aanpak van de huidige staatshoofd in relatie tot de principes die hij vroeger aanhing. Volgens Moussa Diaw, doctor in Politicologie aan de Université Gaston Berger en gecontacteerd door Sud Quotidien, tonen deze praktijken aan dat president Diomaye Faye zich heeft losgemaakt van die principes.
Volgens Diaw vindt deze golf van benoemingen en ontslagen plaats in een bijzondere context van spanning tussen de president van de Republiek en de voorzitter van de Nationale Vergadering. Deze beslissingen sluiten volgens hem aan bij een logica van het aantrekken van mensen die hem nabij staan of die hem in zijn beleid steunen, omdat de president wil dat de verantwoordelijken zijn koers steunen, de politieke optie die hij heeft gekozen, om de politieke actie in een richting te sturen die niet lijkt overeen te komen met de hoofdpunten die zijn vastgelegd.
En dat, zo zegt hij, kan hij alleen doen met mannen die de door hem uitgestippelde politiek omarmen. En in deze spanning met Pastef heeft hij besloten zich te distantiëren van de mannen die hem niet gunstig gezind zijn. Een stap die volgens de politicoloog enigszins logisch lijkt vanuit het standpunt van de staatshoofd om ingrijpende veranderingen door te voeren door mensen aan te stellen die hem gunstig gezind zijn.
Des principes jetés aux orties
Daarentegen benadrukt Diaw dat men zich in een bijzondere context bevindt, waar de president een reeks toespraken heeft gehouden, waarin principes werden genoemd die de politieke praktijken moesten veranderen, transparantie in het staatsbeheer moesten waarborgen en kritiek op zijn voorgangers uitdrukten. Hij betreurt echter dat de huidige praktijken en besluiten duidelijk aantonen dat hij zich van die principes heeft afgesneden.
Hij legt deze situatie uit als gevolg van een politieke omgeving waarin politici geen stabiele overtuigingen hebben, met te veel ondergeschiktheid aan hun politieke keus, omdat het systeem dat is ingevoerd gebaseerd is op clientelisme, wat deel uitmaakt van de Senegalese politiek. Daardoor is het volgens hem moeilijk om zich ervan los te maken.
Diaw vraagt zich ook af hoe eerlijk en oprecht de nieuwkomers zijn ten opzichte van de richting van de staatshoofd. Volgens hem komen deze mensen uit allerlei hoeken; sommigen waren volgens hem werkloos omdat ze uit het oude systeem kwamen, terwijl anderen dankzij hun alliantie met Pastef posities als burgemeester of andere verantwoordelijkheden kregen die nu bezet zijn.
Volgens hem gaat het om politiek opportunisme dat zich manifesteert in sommige benoemingen. Daarmee wijst hij op een paradox in de politieke standpunten van de president, maar ook op de realpolitik van Senegal die toestaat dat mensen van mening kunnen veranderen afhankelijk van affiniteit of voorstellen die aan hen gedaan worden. En deze situatie toont aan dat er geen breuk is met wat er eerder was.
Het paradox tussen de zorgelijke economische toestand en de herverdeling van posten
Een andere eigenaardigheid in deze maatregelen, aldus de UGB-onderzoeksdocent, is de paradox tussen de zorgelijke economische toestand en de herverdeling van functies. Ondanks een bijzondere context waarin het land geconfronteerd wordt met enorme economische moeilijkheden, lijkt er een vorm van herverdeling te bestaan die aan clientelisme doet denken.
Deze economische situatie is zorgwekkend, temeer omdat middelen gevonden moeten worden, bijvoorbeeld vanwege de uitkeringen van het IMF die nog niet gepland zijn. Terwijl Senegal niet lang kan wachten, is er dringend behoefte aan middelen om economische projecten nieuw leven in te blazen.
Terwijl Senegal voor enorme uitdagingen staat, blijft men het clientelisme in de politiek laten functioneren. Volgens hem is de ware motivatie hiervan om mensen te plaatsen en hen door middel van clientelistische praktijken te mobiliseren, want iemand die niet kan mobiliseren zal niet hoog aangeschreven staan.
Maar gezien de schaarste aan middelen vraagt hij zich af of de autoriteiten erin zullen slagen het lijden te verlichten door de prijzen van basisbehoeften niet te verhogen, en ervoor te zorgen dat de koopkracht niet ernstig wordt aangetast door maatregelen die gekoppeld zijn aan IMF-akkoorden. Gevraagd naar de mogelijkheid om de fusie van bepaalde agentschappen die Senegalese verwachtingen zo lang hebben beloofd, in praktijk te brengen, herinnerde hij eraan dat de rationalisatie van een aantal structuren eerder is genoemd door premier Ahmadou Alhaminou Lo tijdens zijn Algemene Beleidsverklaring (ABV).
Une manière « suspecte » de pousser le parti majoritaire à l’Assemblée nationale à la réaction
Volgens hem bestaan er veel structuren die elkaar overlappen en zwaar wegen op de nationale begroting. Daarom zal men moeten fuseren en rationaliseren, zodat men ze op een behoorlijke manier kan beheren en deze verspreiding kan vermijden. Want deze structuren trekken politieke clientèle aan, aangezien sommige Directeur-Generaal terugkeren naar deze structuren die niet veel bijdragen aan de werking van de staat, maar eerder dienen om een politieke clientèle in stand te houden omdat, zo stelt hij, sommige leiders daar worden aangesteld om ze in toom te houden en de herverdeling van functies mogelijk te maken, terwijl hij waarschuwt dat als er verzadiging is, dit betekent dat deze structuren moeten worden ingeperkt.
Via deze golven van ontslagen vermoedt de politieke analist een methode van president Diomaye Faye om de meerderheidspartij in de Nationale Vergadering tot reactie aan te zetten. De meeste mensen die hun functies hebben verloren, zijn benoemingen door Ousmane Sonko. Hij vreest daarom een zekere frustratie, aangezien er mensen zijn die van buitenaf zijn gekomen en hun gezinnen maar ook hun banen hebben achtergelaten om hun land te dienen als patriotten. Een moeilijkheid, zo zegt hij, die in een menselijke dimensie van de politieke activiteit had kunnen worden meegenomen, aangezien zij als burgers een vrijheid van meningsuiting hebben die gerespecteerd moet worden omdat zij zich inzetten voor de ontwikkeling van hun land. Diaw ziet echter dat deze situatie tegen Diomaye Faye kan keren, omdat hij uitlegt dat dit tot ongenoegen zal leiden.
