Fatou Faye, alias Fa la slameuse, heeft het podium tot een tribune gemaakt voor strijd en bewustwording tegen alle vormen van onrecht en geweld, vooral gericht tegen vrouwen. Actief op de scène sinds 2020, is de slam-artiest in dit interview met « L’As » teruggekeerd op haar carrière, de waarden die ze uitdraagt en de gevechten die ze opneemt als jonge schrijfster. Haar eerste tien nummers tellende album, « digante asaaman ak Suuf : tussen hemel en aarde », waarvan de uitkomt gepland staat voor 28 november, is een reis tussen liefde en haat, vriendelijkheid en geweld, onrecht en spiritualiteit.
Welke momenten hebben jouw artistieke parcours gevormd?
Ik ben in 2020 met slam begonnen. Ik had niet veel mogelijkheden om op te treden; ik maakte video’s met mijn telefoon die ik met dierbaren deelde. Het was in 2022, toen ik naar Dakar kwam, dat ik een clip maakte met een slam-collectief, Seven 8. Dat gebeurde tijdens een Valentijnsfeest, iedereen slammerde over de liefde; om een verschil te maken bracht ik mijn tekst ten gehore, over de Mouride-liefde getiteld ‘het liefdeshymne van Mouride’. Ik plaatste een fragment van de video op sociale netwerken en het werd viraal; de video heeft nu ruim 2 miljoen kijkers bereikt. Er waren ook veel challenges. Het was wat mij de deuren opende naar de podia in de hoofdstad.
Wat was de drijfveer achter het albumproject?
Aanvankelijk was ik van plan een EP op te nemen. Nadat ik het project een jaar had laten rijpen, realiseerde ik me dat ik zoveel te uiten had, dat het albumformaat gepast was. Zo ontstond dit tien nummers tellende album, inclusief een introductie. Ja!
Waarom de titel «digante asaaman ak Suuf : tussen hemel en aarde»?
De titel is tegelijk samenvatting en doel van het album. Het slogan dat het uitdrukt, is: over aarde lopen met het hart aan de hemel. Ik nodig mensen uit om een evenwicht te bewaren tussen hun aardse verlangens en de spirituele behoeften van hun zielen. De aarde staat voor alles wat materieel is en verlangens die tot gevechten leiden, onrecht en trauma’s. De hemel symboliseert de liefde van Allah en innerlijke vrede. Zo vat dit samen waar het album over gaat: Tussen hemel en aarde.
Wat verklaart deze zoektocht naar spiritualiteit in jouw slamteksten?
Zo ben ik van nature. In het leven ben ik erg spiritueel. Als ik een liefdesnummer hoor, zie ik het als een werk van God. Dat is wie ik ben. De titel «Ragal Timis» verwijst naar de moederliefde.
Welke ervaring heeft dit tekstwerk geïnspireerd?
Allereerst is het persoonlijk. Alles wat ik schrijf is vaak geïnspireerd op mijn eigen levenservaringen, ook al is het niet letterlijk autobiografisch. Het zijn observaties van mijn interacties met mijn moeder. Wanneer ik haar observer, vraag ik me af of zij ook zal genieten van de vruchten van mijn succes zoals zij verdient. Ik breng momenten door met mijn moeder, zoals genoemd in de tekst. Het is een gedeeld gevoel tussen ouders en kinderen. De manier waarop ik het uitdruk in de tekst is echter niet per se wat ik daadwerkelijk meemaak; mijn spiritualiteit stelt me in staat om bepaalde niveaus van beschrijving en diepte te bereiken. Spiritualiteit geneest geen pijn, maar geeft het zin. Geluid versterkt pijn; dat is niet wat ik persoonlijk meemaak.
Wat maakt jou sterk als jonge, diep betrokken artieste in haar teksten?
De oprechtheid en vrijheid. Ik schrijf wat uit mijn hart komt en mijn geest doorkruist. Ik zet precies op papier wat ik voel. Dat verklaart de authenticiteit in mijn teksten.
Hoe kwam het idee om het thema homoseksualiteit aan te snijden?
De tekst «Gakk» is een van mijn eerste teksten, geschreven in 2022-2023. Het is geen nieuw werk; de kwestie is alleen actueel geworden. Daarom heb ik het opgenomen in het album. Aan de oorspronkelijke tekst heb ik slechts een spiritueel deel toegevoegd. Het is slechts een strofe.
Neem je ook het gevecht tegen geweld tegen vrouwen op je te nemen?
Dat zijn de thema’s waar ik het meest mee werk. Mij wordt gezegd dat ik vaak de stem van vrouwen ben. Sinds mijn begin ben ik al gevoelig geweest voor gendergerelateerd geweld. Op die thema’s ligt mijn pen. Als er nieuws is dat vrouwen raakt, wordt er aan mij gevraagd: wat wacht je nog om daar een tekst over te maken? De titel «Pour 5 minutes», die gendergerelateerd geweld aankaart, is een oud tekstwerk dat ik nieuw leven heb ingeblazen. Het betrof een slachtoffer aan wie ik het tekst had gestuurd voor feedback; zij vertelde mij dat het iets is wat zij heeft meegemaakt en vroeg mij de titel uit te geven. Daardoor maakte dit gedicht deel uit van mijn album.
Welke andere gevechten draag je uit?
Menselijke waarden. Ik beperk me niet tot het bewustmaken van respect en tolerantie jegens vrouwen: ik predik deze waarden voor elke mens, ongeacht zijn of haar geslacht. Geweld doet evenveel pijn, of het nu tegen een man of een vrouw is. Sommigen noemen me feministe, maar zo primair is het niet. Het is een strijd voor mensenrechten in het algemeen, niet slechts voor de rechten van vrouwen. Ik verdraag geen lijden dat mensen aan elkaar aandoen. Daarom draag ik in al mijn teksten waarden van begrip, tolerantie, empathie en respect uit. Dat zijn de waarden die ik via mijn teksten draag. Bovendien geloof ik dat de oplossing voor de problemen van de mensheid terugkeer naar de Schepper is. Dat versterkt het respect voor ieder mens.
Ook liefde komt door in jouw teksten, zelfs als er haat heerst…
Ik ben emotioneel, zeer gevoelig. Mijn vrienden, mijn moeder, God en de mensen om mij heen: we voelen allemaal een soort liefde voor ieder van hen. Dat verheldert ook de eerder genoemde waarden van respect en tolerantie. Ik hou van iedereen. Die liefde deel ik met andere mensen met wie we veel dingen delen; dat kunnen waarden zijn.
Hoe lang heeft de productie van het album geduurd?
Ongeveer vier tot vijf maanden. Ik ben vier keer naar een studio gegaan, twee keer in Dakar. Daarna trok ik naar Thiès om de opnames af te ronden. Het albumproject ontstond uit een sterke vraag nadat drie nummers beschikbaar waren gesteld op de platforms. Maar de teksten hebben ook maatschappelijke en spirituele betekenissen. Artistiek voelde ik de behoefte om mij te uiten, zeker omdat ik een van de meest gevolgde slam-poëtessen ben op sociale netwerken. Organisaties benaderden mij omdat ik een werkelijk bereik heb op die netwerken.
Wat is jouw beoordeling van de slam-scene?
Tot op zekere hoogte goed. Slam-poëten worden steeds vaker uitgenodigd, vooral voor institutionele evenementen. Het is een artistieke uitdrukking die door het grote publiek wordt gewaardeerd en die zijn plek weet te veroveren. Er zijn veel slam-poëten, vooral uit de nieuwe generatie, die zich sterker laat gelden.
Wat verhindert dat slam zich nog verder ontplooit?
Omdat er onvoldoende producties zijn. Het is zeldzaam om slam-poëten videoclips te laten maken en via televisie uit te zenden. Dat biedt zichtbaarheid en promoot een kunstvorm. Slam-poëten treden vooral live op en dragen hun werk uit op podia, zoals de voorlopers deden. De waarde van slam wordt in Senegal nog niet volledig erkend. Er is geen financiering voor slam-projecten. Ik draag een filmproject over slam met mij mee. Er moeten ook contentmakers voor slam aanwezig zijn.
