In onze samenleving is het zeldzaam om een man te zien die zijn vrouw publiek ophemelt om haar te vieren. Zulke eerbetuigingen blijven uitzonderingen die de gemoederen raken, juist omdat ze niet de norm zijn. Die zeldzaamheid zegt veel over de normen die onze kijk op het koppel bepalen en over de moeite om de waarde van vrouwen buiten de huishoudelijke sfeer te erkennen.
Wat we constateren, is dat het niet het gebrek aan verdiensten bij vrouwen is die de zeldzaamheid van deze eerbetonen verklaart, maar eerder de terughoudendheid om de waarde van vrouwen publiekelijk te erkennen. Want als deze eerbetonen evenredig zouden zijn aan het aantal «goede huisvrouwen die thuis blijven», zouden ze zich blijven vermenigvuldigen.
Vrouwen uit Senegal worden sociaal opgevoed om te geven, zich op te offeren en voor hun huishouden te zorgen. Maar deze offers, hoe werkelijk ze ook zijn, vertaald zich zelden in dergelijke eerbetonen. Het gaat dus niet om het ontbreken van vrouwen, maar om mannen die in staat zijn om publiekelijk degenen die hun leven delen in de schijnwerpers te zetten. Daarom moeten we, zoals men na de release van dit nummer leest, vrouwen niet zeggen «doe net als Arva» om erkend te worden. Het ligt eerder bij mannen om het voorbeeld te geven. En vooral, vergeet niet dat Arva geen huisvrouw is.
Het gaat er niet om te zeggen dat zij «beter» is dan degenen die voor dit rol hebben gekozen of dit hebben ondergaan, noch om een hiërarchie tussen vrouwen vast te stellen. Het punt ligt elders: aantonen dat een vrouw erkend en gevierd kan worden om haar professionele inzet net zozeer als om haar toewijding aan het gezin. Ook herinneren dat thuisblijven en het lot toevertrouwen aan een man niet automatisch van iemand een “betere echtgenote” maakt. De waarde van een vrouw zou niet gemeten moeten worden aan haar opofferingsgraad, maar aan de rijkdom van haar keuzes en de waardigheid waarmee zij die aanneemt. En dát is het paradox: volgens de reacties die dit oproept, zouden velen willen dat alle vrouwen «Arva» zijn door onderdanig te zijn, maar bijna nooit door dezelfde verantwoordelijkheden en dezelfde carrière.
In het lied Arva staan vooral de familiale kwaliteiten van echtgenote en moeder centraal, maar haar professionele loopbaan verdient evenveel aandacht.
De vrouw die wordt bezongen, is het hoofd van het Bureau van het Eénloket voor de douane-afhandeling van voertuigen, een functie die precisie en offers vereist. Haar professionele profiel toont aan dat een huwelijk, gebaseerd op wederzijds respect, steun, evenwicht en waardering, niet neerkomt op slavernij of ondergeschiktheid. Ze bewijst dat een vrouw niet hoeft te voldoen aan huishoudelijke verwachtingen om een eerbetoon waard te zijn. Haar voorbeeld herinnert eraan dat een koppel kan worden opgebouwd op basis van wederzijdse erkenning en gelijkheid, waarbij ieder bijdraagt en zich ontwikkelt. Ze belichaamt de waarde van een toegewijde, competente en evenwichtige vrouw, wiens bijdrage veel verder reikt dan de grenzen van het huis.
Maar ook moet worden benadrukt dat achter de rede van toewijding zware gevolgen schuilgaan voor vrouwen. Hoeveel levens zijn tot zwijgen gebracht, hoeveel dromen opgeofferd in naam van de «goede echtgenote»? Vermoeidheid, het verdwijnen van zichzelf en het gebrek aan erkenning zijn te vaak de tegenwaarde van deze genormaliseerde dienstbaarheid. Als die toewijding genoeg zou zijn om bezongen te worden, zouden alle vrouwen in dit land een lied krijgen.
Arva belichaamt precies dit contrast: ver verwijderd van het beeld van de traditionele modelvrouw, wordt zij toch geprezen om haar universele kwaliteiten van evenwicht, vrijgevigheid en verantwoordelijkheid. Dit toont aan dat een professionele vrouw ook gevierd kan worden om alles wat zij vertegenwoordigt.
Thuis blijven en je lot toevertrouwen aan een man maakt je niet automatisch een betere echtgenote, net zoals het opbouwen van een carrière en het bevestigen van je autonomie je waarde als partner of moeder niet schaadt. Het zijn juist wederzijds respect, evenwicht en de vrijheid van keuze die centraal zouden moeten staan in de viering van vrouwen.
Dit lied en de debatten die het heeft aangewakkerd, zeggen ook veel over onze samenleving: de impact is dubbel. Enerzijds opent het de deur om anders na te denken over de erkenning van vrouwen, anderzijds belicht het het voortbestaan van normen die vrouwen vastleggen in hun huishoudelijke rol. De media en sociale netwerken hebben reductionistische praatjes versterkt, en roepen vrouwen op om «net als Arva te doen», in plaats van de discussie over de plaats van vrouwen in al hun dimensies te verbreden. Toch is het doel niet om een enkel model op te leggen, maar om de veelvuldigheid van vrouwelijke trajecten te erkennen.
Arva vieren, betekent ook erkennen dat een vrouw tegelijk een zorgzame moeder, een aanwezige echtgenote en een hoogopgeleide professional kan zijn. Het herinnert eraan dat vrouwelijke verdienste niet uniek of uniform is, en dat de samenleving moet leren de verscheidenheid aan rollen die vrouwen vervullen te prijzen. Zolang deze erkenning zeldzaam en voorwaardelijk blijft, zal het idee bestaan dat slechts enkele uitverkorenen het verdienen om in de schijnwerpers te staan. Maar alle vrouwen, in de variëteit van hun trajecten, dragen een essentieel deel van onze samenleving en verdienen een rechtvaardige waardering.
Ik richt mij hier tot alle jonge meisjes. Achter de schoonheid van dit lied, de grootse lof en de bijdrage van de mooiste stemmen uit de Senegalese muziek schuilt een fundamentele waarheid: Arva is geen huisvrouw. Laat dit niet worden opgevat als een hiërarchie, maar als een krachtige herinnering dat men om veel meer dan huishoudelijke dienst gevierd kan worden. Men kan erkend worden in haar veelvuldige rol, tegelijk echtgenote, moeder, maar ook professioneel begaafd en actief burger.
