Sénégal wil een nieuwe stap zetten in de aanpak van de problematiek rond de inschakeling van afgestudeerden in de Arabische taal. Wegens de uitdagingen waarmee een deel van deze jongeren op de arbeidsmarkt wordt geconfronteerd, willen de overheden afstappen van een benadering die uitsluitend gericht is op het leveren van diploma’s en in plaats daarvan inzetten op een echte employability-strategie, professionalisering en waardecreatie. Die koers lag centraal in de eerste nationale werksessie over versterking van employability en integratie van afgestudeerden in de Arabische taal, die gisteren, woensdag 2 september, door de bevoegde autoriteiten werd geopend.
De bijeenkomst, georganiseerd rond een ruime vertegenwoordiging van openbare en private instellingen, onderwijs- en opleidingsinstellingen, universiteiten, de economische en professionele wereld, de burgermaatschappij, experts, afgestudeerden en religieuze actoren, weerspiegelt de wil om een gezamenlijk antwoord te formuleren op een vraag die verder gaat dan het louter professionele lot van Arabischtalige afgestudeerden. Het gaat erom te bepalen welke plek de nationale economie van plan is toe te kennen aan alle vaardigheden waarover haar jeugd beschikt. “Welke plek rekenen wij toe aan alle vaardigheden van onze jeugd in de economische en sociale transformatie van Senegal?”, vraagt het ministerie van Werkgelegenheid en Beroepsopleiding zich af.
Deze reflectie vindt plaats in een context waarin Senegal rijk is aan een oude en stevig verankerde traditie van onderwijs in de Arabische taal en in de islamitische wetenschappen. Generaties van jongeren werden opgeleid in verschillende instellingen, met trajecten die de taal, de literatuur, de religieuze wetenschappen of het onderwijs omvatten. Toch is de toename van het aantal afgestudeerden niet gepaard gegaan met een evenredige diversificatie van professionele perspectieven. Veel van hen worden geconfronteerd met een kloof tussen hun initiële opleiding en de verwachtingen van de arbeidsmarkt.
De Algemene Dienst voor Religieuze Zaken erkent bovendien dat “een diploma op zichzelf geen garantie meer biedt voor professionele inschakeling”. Deze situatie vraagt om een evolutie van het onderwijssysteem en de begeleidingsmechanismen. Het is tijd om het diploma niet langer te zien als het eindpunt van iemands loopbaan, maar als het startpunt van een nog te bouwen professionele traject.
ARABISCHE TAAL: EEN VERDIENEN COMPETENTIE
Een van de belangrijkste veranderingen die men nastreeft, is het veranderen van de blik op de Arabische taal. Te vaak wordt zij geassocieerd met religieus onderwijs of met enkele traditionele beroepen, terwijl haar beheersing kan tegemoetkomen aan behoeften in vele meer diverse domeinen. In een omgeving die gekenmerkt wordt door de toegenomen uitwisseling met Arabischtalige landen, kan zij kansen bieden in het onderwijs, de diplomatie, de internationale betrekkingen, het toerisme, communicatie, media, handel, samenwerking en non-gouvernementele organisaties (NGO’s).
Maar het is wel noodzakelijk dat afgestudeerden aanvullende vaardigheden bezitten die hen in staat stellen toegang te krijgen tot deze sectoren. De beheersing van Arabisch, hoe solide ook, volstaat niet langer om volledig aan de eisen van de markt te voldoen. De deelnemers aan de werksessie benadrukken zo de noodzaak om de beheersing van digitale hulpmiddelen te versterken, de vaardigheden in professionele communicatie te ontwikkelen, de zoektechnieken naar werk te verbeteren, het leren van vreemde talen te bevorderen en een grotere rol toe te kennen aan ondernemerschap.
Het doel is om profielen te laten ontstaan die niet alleen in staat zijn om te solliciteren naar een baan, maar ook zich kunnen aanpassen, innoveren en, wanneer de omstandigheden het toelaten, hun eigen activiteit kunnen creëren. Deze evolutie veronderstelt een nog nauwere aansluiting van opleidingen bij de economische realiteit en de behoeften die door werkgevers worden geuit.
OVERGANGSMAATREGELEN TE BOUWEN MET DE PROFESSIONELE WERELD
De inschakelingsvraag kan niet uitsluitend worden toegeschreven aan afgestudeerden. Ze raakt onderwijsinstellingen, universiteiten, overheidsdiensten, bedrijven en beroepsorganisaties. De particuliere sector wordt opgeroepen haar deuren te openen voor deze profielen en hen de kans te geven om aantoonbare vaardigheden te tonen die vaak ondergewaardeerd blijven door gebrek aan beroepskansen.
Voor de opleidingsinstellingen is de uitdaging net zo cruciaal. Het gaat om het aanpassen van de programma’s aan de veranderingen op de arbeidsmarkt en het beter voorbereiden van jongeren op professionele omgevingen waar veelzijdigheid, aanpassingsvermogen en technologisch beheer een steeds grotere rol spelen. Het versterken van de samenwerking tussen opleidingsinstellingen en werkgevers lijkt noodzakelijk om stages, ervaring op te doen en de eerste werkervaring te vergemakkelijken.
Ondernemerschap moet ook worden gepromoot. Arabischtalige afgestudeerden mogen niet enkel worden gezien als een groep die wacht op een baan. Ze kunnen projectdragers worden, ondernemers oprichtenden en werkgelegenheidsgeneratoren, mits ze passende begeleiding krijgen, toegang tot financieringsinstrumenten en training die gericht is op het voeren van een economische activiteit.
GEWENSTE ROUTEKAART
Een van de belangrijkste uitdagingen van de werksessie is voorkomen dat zij zich beperkt tot een nieuw diagnose- en aanbevelingsrapport. De autoriteiten wensen dat de drie dagen van werkzaamheden leiden tot concrete voorstellen, duidelijk gedefinieerde prioriteiten en een routekaart die toekomstige interventies kan sturen.
Meerdere vragen zullen beantwoord moeten worden. Het zal nodig zijn om de beschikbare vaardigheden beter in kaart te brengen, te bepalen welke sectoren deze profielen kunnen huisvesten, de benodigde aanvullende opleidingen te preciseren en de meest effectieve begeleidingsmechanismen te definiëren. Een beter inzicht in het aantal, de loopbanen en de aspiraties van afgestudeerden in de Arabische taal zal bovendien een steviger basis geven voor het openbaar beleid.
Het project gaat in werkelijkheid verder dan alleen beroepsinschakeling. Het raakt aan de waardering van menselijk kapitaal en aan het vermogen om alle componenten van de jeugd te mobiliseren ten dienste van economische en sociale transformatie. De kwestie van Arabischtalige afgestudeerden wijst op een bredere problematiek, die van de afstemming tussen opleidingssystemen, de aspiraties van jongeren en de behoeften van een economie die op zoek is naar vaardigheden.
“Onze jeugd wacht niet alleen op woorden en beloften; zij verwacht resultaten en oplossingen”, herinnerde een vertegenwoordiger van de Staat. Een eis die de autoriteiten nu confronteert met een verplichting tot resultaten. Want naast verklaringen van intentie en aanbevelingen zal het erom gaan de conclusies van de werksessie om te zetten in concrete maatregelen.
Voor afgestudeerden in de Arabische taal ligt de echte omslag in de mogelijkheid van het land om hun opleiding te laten verschuiven van een kwalificatiestatus die vaak moeilijk te valoriseren is naar een competentie die volledig inzetbaar is door de economie. De inzet is zowel professioneel, sociaal als economisch. Het houdt in dat een nog onderbenut potentieel van mensen wordt omgezet in een kracht ten dienste van werkgelegenheid, ondernemerschap en de openstelling van Senegal naar Arabischtalige en internationale ruimtes.
