Senegal speelt sleutelrol in de nacht die de Francofonie-top in Phnom Penh op gang bracht

Senegal speelt sleutelrol in de nacht die de Francofonie-top in Phnom Penh op gang bracht

21 november 2026

Onder het voorzitterschap van de Senegalese Bassirou Diomaye Faye heeft in de nacht van 15 op 16 november te Phnom Penh de laatste-kans-bijeenkomst tussen Afrikaanse staatshoofden plaatsgevonden, tijdens de top van de Internationale Organisatie van de Francophonie (OIF). Volgens het verslag van Olivier Caslin, gepubliceerd op 17 november 2026 in Jeune Afrique, is uit deze diplomatieke fase de « derde weg » voortgekomen die heeft voorkomen dat de organisatie in een impasse terechtkwam.

Na afloop van de plenaire zitting van 15 november begonnen Paul Kagame en de Togolese Faure Essozimna Gnassingbé een gesprek aan een koffietafel, waarna andere Afrikaanse leiders zich bij hen voegden. Volgens een getuige geciteerd door Jeune Afrique stelde de Togolese president voor om een werksessie te organiseren met een juridisch expert van de OIF om de teksten van de organisatie uit te leggen, « zodat ieder met zodanige open geest kan stemmen ».

Na het officiële diner troffen de staatshoofden onder leiding van Bassirou Diomaye Faye, de zittende voorzitter van de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS), elkaar opnieuw, ditmaal in afwezigheid van de Rwanda- en Congolese presidenten. Hun doel: een gezamenlijke oplossing vinden, met inbegrip van het idee van een kandidaat die als compromis kon dienen. Uit deze gesloten bijeenkomst kon niets naar buiten komen, zo meldt JA.

Volgens meerdere getuigen, geciteerd door het weekblad, hebben drie staatshoofden een doorslaggevende rol gespeeld: de Senegalese, de Togolese en de Beninse Romuald Wadagni. Het compromis werd uiteindelijk door Paul Kagame zelf voorgesteld, volgens Jeune Afrique, nadat hij de hele ochtend van 16 november met de overgrote meerderheid van zijn Afrikaanse collega’s had gesproken.

De Rwandaese minister van Buitenlandse Zaken, Olivier Nduhungirehe, geeft dezelfde lezing aan Le Point Afrique in een interview dat diezelfde dag werd gepubliceerd: de Rwandaese president deed deze aanbieding in aanwezigheid van Bassirou Diomaye Faye, Faure Essozimna Gnassingbé en Romuald Wadagni. Het was primair bedoeld om het mandaat van Louise Mushikiwabo met twee jaar te verlengen, in ruil voor Kigali’s toezegging om niemand als kandidaat naar voren te schuiven vóór de top van Ottawa in 2028. Sommige Afrikaanse staten hebben dit teruggebracht tot één jaar, en Félix Tshisekedi sloot zich hier uiteindelijk bij aan, aldus hem.

Het uiteindelijke document bepaalt dat Louise Mushikiwabo twaalf maanden op haar post blijft, dat Rwanda na deze periode geen kandidaat zal voordragen, en dat de DR Congo de mogelijkheid behoudt om zelf een kandidaat te presenteren, of het nu Juliana Lumumba is of iemand anders. Aan de secretaris-generaal de taak om de teksten die de benoeming van haar opvolger regelen af te ronden en een « buitengewone » top voor te bereiden.

De vertegenwoordigers van de 53 volwaardige lidstaten werden daarna in een « conclave » samengebracht, en gedwongen om tijdens de zitting met de lunch verder te vergaderen. Volgens Jeune Afrique zouden de belangrijkste donoren, waaronder Frankrijk, Canada en België, hebben voorgesteld het interim-tewerk toe te vertrouwen aan de nummer twee van de OIF, de Canadische Caroline de Saint-Hilaire, en een stemming te organiseren. De Afrikaanse landen weigerden dit en eisten een stemming bij handopsteking: 37 van de 53 landen koos Louise Mushikiwabo.

Het verhaal van Jeune Afrique bevat nog een ander facet. Volgens “veel ervaren waarnemers” lijkt Senegal een van de belangrijkste relais van Parijs in deze zaak, naast Mauritius en, in mindere mate, Marokko.

Deze interpretatie staat tegenover die van Kigali, wiens minister stelt dat Parijs heeft geprobeerd de regels van de organisatie te dicteren en Frankrijk zware druk heeft uitgeoefend. Hij presenteert echter het compromis als een door een groep Afrikaanse leiders gedragen document, waaronder de Senegalese president.

Nadia Vermeer

Nadia Vermeer

Ik ben Nadia Vermeer, adjunct-hoofdredacteur bij AfrikaNieuws. Mijn passie voor journalistiek is ontstaan uit de drang om verhalen te vertellen die verder gaan dan cijfers en feiten, en de mensen en context achter het nieuws te laten zien. Bij AfrikaNieuws wil ik bijdragen aan een eerlijker, rijker en menselijker beeld van Afrika, in de taal van onze lezers.