Ijzertekort bij kinderen kan zich uiten in aanhoudende vermoeidheid, een bleke teint, duizeligheid, hoofdpijn, een afname van de concentratie en leerproblemen. Onderzoek laat zien dat het in sommige gevallen ook tot haaruitval, broze nagels, verlies van eetlust en een verzwakt immuunsysteem kan leiden.
Ijzergebreksanemie is een van de belangrijkste oorzaken van bloedarmoede, een aandoening waarbij het hemoglobinegehalte in het bloed daalt en zo de capaciteit van het lichaam beperkt om zuurstof naar de verschillende organen te brengen.
In Senegal zouden tot zes op de tien schoolgaande kinderen in bepaalde regio’s getroffen zijn door bloedarmoede. Een zorgwekkend cijfer dat de omvang van de voedingsproblemen waar leerlingen mee worstelen onderstreept.
Volgens Dr. Aliou Dia, hoofd van de afdeling Medisch Schooltoezicht bij het ministerie van Nationaal Onderwijs, melden de studies die door de betrokken diensten zijn genoemd dat bloedarmoedepercentages kunnen oplopen tot 55 tot 60% bij schoolgaande kinderen, afhankelijk van de regio, oftewel één op twee. Een situatie die ouders aan het denken zet, aangezien bloedarmoede de gezondheid, de concentratie en de leerprestaties van kinderen kan beïnvloeden.
Deze realiteit past in een wereldwijde trend. Een systematische review en meta-analyse, gepubliceerd in 2026 in het Journal of Global Health, die 55 studies en meer dan 2,1 miljoen kinderen van 5 tot 12 jaar omvatte, schat de prevalentie van ijzergebreksanemie wereldwijd op 9,4%, tegenover 21,9% in Sub-Sahara-Afrika. Het percentage bedraagt 15,8% in Zuid-Azië, 29,7% in landen met een laag inkomen en 24,5% in landen met een lager middeninkomen.
Deze resultaten illustreren dat kinderen die in Sub-Sahara-Afrika wonen bijzonder vatbaar zijn voor ijzergebreksanemie, waarvan de prevalentie daar meer dan twee keer hoger ligt dan het wereldgemiddelde.
“Het tekort aan micronutriënten, met name ijzer, vormt een volksgezondheidsprobleem in Senegal,” benadrukt Dr. Aliou Dia. IJzer is immers essentieel voor een goed functioneren van het lichaam en speelt een cruciale rol bij de productie van hemoglobine, een eiwit in de rode bloedcellen dat zuurstof door het lichaam transporteert.
Wanneer de ijzerreserves ontoereikend raken, kunnen de gevolgen verder gaan dan fysieke klachten en de cognitieve ontwikkeling van het kind, zijn concentratie en zijn leervermogen beïnvloeden, met gevolgen voor de schoolloopbaan.
“In de klas zien we soms kinderen die suf zijn en snel moe raken, zonder dat de docent de oorzaak kent,” merkt Dr. Dia op. Hij verduidelijkt echter dat deze verschijnselen niet volstaan om een diagnose te stellen. Alleen een medisch onderzoek, eventueel vergezeld van bloedtesten, kan bevestigen of er sprake is van ijzergebreksanemie.
Volgens Dr. Ndèye Fatou Ndiaye, hoofd van de Afdeling Voeding aan het Institut de Technologie Alimentaire (ITA) en coördinatrice van het Senegalese Comité voor Fortificatie van Voedingsmiddelen met Micronutriënten (COSFAM), ligt een van de belangrijkste verklaringen in de eetgewoonten van kinderen. Een onvoldoende gevarieerde voeding, arm aan ijzer en aan essentiële micronutriënten, bevordert het optreden van deze tekorten. “Snoep, koekjes en suikerhoudende dranken die vaak op school worden geconsumeerd, zijn arm aan ijzer en aan essentiële voedingsstoffen. Ze kunnen de eetlust tijdens de maaltijden verminderen en de dekking van de voedingsbehoeften van kinderen ondermijnen,” legt zij uit.
Dr. Ndèye Fatou Ndiaye raadt gezinnen aan om te kiezen voor een gevarieerde en evenwichtige voeding, die onder meer vis, vlees, niébé, linzen en andere peulvruchten bevat. Zij adviseert ook om plantaardige ijzerbronnen samen te combineren met vitamine C-rijke voedingsmiddelen, zoals citrusvruchten, om de opname van ijzer door het lichaam te verbeteren.
Bovendien kunnen bepaalde parasitaire infecties, met name die bloedverlies kunnen veroorzaken, de ijzertekorten verergeren. De preventie van deze infecties door middel van hygiëne en tijdige toegang tot zorg vormt een aanvullend onderdeel in de strijd tegen bloedarmoede bij kinderen.
De twee specialisten benadrukken de noodzaak van een gezamenlijke mobilisatie. Gezinnen, scholen en gezondheidsinstellingen moeten hun krachten bundelen om eetgewoonten te verbeteren, hygiëne te bevorderen, de toegang tot gezonde en voedzame maaltijden te vergemakkelijken en kinderen die tekenen vertonen naar de gezondheidsdiensten te verwijzen.
Voor ouders van leerlingen is de boodschap helder: een kind dat voortdurend moe is, in de klas in slaap valt of moeite heeft met concentratie, heeft niet per se een gebrek aan wilskracht of motivatie. Deze signalen kunnen een gezondheidsprobleem verbergen dat niet genegeerd mag worden.
In Senegal blijft de strijd tegen bloedarmoede en ijzertekort een belangrijke uitdaging om de gezondheid van kinderen te beschermen, hun intellectueel potentieel te bewaren en hun kansen op schoolsucces te vergroten.
